Bireyin gücü

Bireyin varoluşu büyük bir yaratılış gerçeği. Yani bir insanın yaratılışıyla evrenin yaratılışı arasında özdeşlik bulmak, abartma değil. Bu yönüyle bireyin doğuştan gelen özgün yapısını veri almak durumundayız. Ve bireyin doğal konumunu inkâr ve ihlâl ederek iktisadî ve siyasî sistem kurmak, hakça ve insanca olmaz. Ve hatta böyle bir sistem yaşayamaz da. Çünkü toplumsal tavıralışların kökeninde bile bireylerin değerlendirme ve tercihlerinin inkâr ve ihlâl edilemez bir gücü bulunmaktadır. Piyasada kararları alan her bireyin güçlerinin bileşkesinin ekonomiyi yönlendirmesinde görüldüğü gibi, seçimlerdeki oylarıyla da bireysel güçler siyasal yapıyı belirlemektedir. Meşruiyeti açısından yaklaştığımızda devletin varlık nedeni, bireyi ve bireye ait şeyleri korumaktır.

Bireyi yoketmek mümkün mü? Bu sorunun cevabı, yoğun felsefî çabayı gerektirir gibi gözükse de, yalın olarak, bireyin yokedilemezliğinin kabulünden başka hayati seçeneğin bulunmadığını söylersek soruyu yeterli ölçüde cevaplamış olacağımızı düşünebiliriz. Hiçbir şekilde toplumu varederek bireyi yokeden sosyal yapı üretilememiştir. Deneyenlerin hüsranını sosyal düşünce tarihinde izleyebiliriz. Bireyin gücü, yaratılışla özdeşleşmiş bir güçtür. Bireyin gücü, kendisinin ve çevresinin oluşumunda tartışılmaz bir etkiye sahip, şüphesiz. Bunu dışlamanın varoluşu inkâr anlamına geleceğini söyleyebiliriz.

İnsan, günlük hayatın bütün alanlarını kapsayan karar alma süreçlerinde gücünü edilgin karar alma yoluyla kullanarak mutluluğu yakalayabilir mi? Bu soruyu olumlu cevaplayabilmek mümkün değil. Özgürlüklerin budanması anlamına gelen sözkonusu "edilgin karar alma süreci"nin önüne geçilememesi halinde demokratik sistem de kurulamaz. Çünkü yaşama ve iktisadî kararlarını alabilme özgürlüklerinin tahakküm ve tasallutla sınırlandırılması girişimlerinden soyutlanması sağlanmadan demokrasinin oluşumu beklenmemelidir: "İnsanların vicdanlarına tahakküm ve tasallut etmeye yeltenmeyin, onların inandıkları gibi yaşamalarının önündeki engelleri kaldırın, insanların önünü açın, sadece ve sadece bunları yapın. Göreceksiniz, herşey değilse de, çok şey nasıl da düzelecek!" (John Locke, "Hoşgörü Üstüne Bir Mektup," Liberte Yayınları, 2. B., 1998, Ankara, s.4, Melih Yürüşen-çeviren-''in önsözü).

Etkin bireyin oluşumu, özgürlüklerin ve bilhassa eğitim özgürlüğünün hiçbir engellemeye uğratılmaması ile doğru orantılıdır. Her bireyin bedensel ve entellektüel yeteneklerini geliştirmek için almak istediği eğitimin önü hiçbir şekilde kesilmemelidir. Bilgi ekonomisinin çağdaş istemleri de bu doğrultuda tercihleri vurgulamaktadır, artık. Diğer bir deyişle, bireyin doğal gücünü hakça kullanabilmek için gerekli bilimsel ve pratik donanımı sağlama hakkının önünü kapamak, demokratik ve özgürlükçü bir yaklaşım değildir. Bireyin gücü, uzun dönemde demokratik tercihleri yaşama geçirmeye yetebilir ama, bu mücadele, toplumsal kaynakların israfına ve zaman kaybına yol açar. Ülkemizde yaşanan da budur, kanımca.

Özgürlükler, bireysel güçlerin diğer bireylerin güçleri aleyhine kullanılamaması sayesinde yaşayabilmektedir. Bu anlamda bireysel gücün gelişimine ve korunmasına büyük katkısının olduğuna inandığım sosyal güvenlik uygulamalarının piyasa ekonomisi içerisinde yerini almasından vazgeçilemez. Sosyal adaletin sağlanması, bireysel gücün korunmasıdır, aynı zamanda.

Demokratik siyasal sistemin kurulması ve yaşaması, bireyin gücünün kavranıp korunmasıyla doğru orantılıdır. Bu kabul, yaratılışın özümlenip çözümlenmesidir. Kısaca söylersek, yaşamanın tadı, bireyin gücünün doğru algılanıp kavranmasında gizlidir. Bireyin gücü aleyhine her girişim, toplumun tadını da bozar. Bireyin tükenişi, ahlâkın ve toplumun yokoluşudur. Öyleyse bireyin gücü, demokrasinin, toplumun ve kalkınmanın yegâne dayanağıdır.