Kayıtlı işçi çalıştırmak

Tekstil, inşaat, taşımacılık gibi sürükleyici sektörlerdeki iktisadî daralma ve üretim düşüşünün ortaya koyduğu önemli gerçek, ülkemizde ciddî bir iktisadî durgunluğun yaşanmakta oluşudur. Sözkonusu iktisadî oluşumun bileşik kaplar misali bütün sektörleri kapsayıcı nitelik kazanması, kaçınılmaz bir sonuç. Ve bu sonuç, 8 Şubat 1999 günü toplanan Ekonomik ve Sosyal Konsey''de de dikkate alınarak, küresel krizin ülkemizdeki üretim ve istihdama etkileri ve 1998 yılı gelişmeleri incelenip değerlendirilerek anlamlı ve kapsamlı kararlar alınmıştır.

Başbakan Ecevit tarafından açıklanan Ekonomik ve Sosyal Konsey Bildirisi''nde yer alan bazı yaklaşım ve kararları şöylece okursak, bazı kabul ve mutabakat unsurlarını kavramamız kolaylaşacak:

"Küresel krizin büyüme, dış ticaret ve istihdam üzerindeki olumsuz etkilerinin giderilmesi konusunda alınan tüm önlemlerin desteklenmesi kararlaştırılmıştır. (...) Ekonomik krizin olumsuz etkileriyle üretimin azalması karşısında; (...) Bu dönemde işten çıkarmaları izlemek, nedenlerini belirlemek ve gereken önlemleri oluşturmak amacıyla işçi, işveren ve hükümet tarafından üçlü bir komisyon oluşturulmalıdır. Kapanan fabrikaların yeniden üretime geçmesi ve işlerini yitiren işçilerimizin yeniden çalışma yaşamına katılması için gereken önlemler alınmalıdır. (...) Özelleştirmeler sürdürülürken, kamuoyunda haklı tepkilere neden olan ve işsizliğe yol açan uygulamalar etkili yaptırımlarla önlenmelidir."

Ekonomik ve Sosyal Konsey, ülkemizde ekonomik krizden çıkış konusunda kararlı adımlar atılmasını kararlaştırırken rasyonel davranma ilkesinden popülizme kaymamıştır. Uygulanacak ekonomik ilkeleri belirleyip ortaya koyarken yapısal reformların adını koymayı da ihmal etmemiştir. Bu olumlu performans, Konsey''e katılan tarafların memnuniyetini getirmiştir. Hak-İş Genel Başkanı Salim Uslu, Türkiye''nin çıkarları ve uluslararası itibarı için ortak görüş birliği sağladıklarını, ancak çözümlerde farklılıklar gördüklerini, bunun için ortak komisyonlar oluşturulmasını kararlaştırdıklarını, bu komisyonlarla birlikte Ekonomik ve Sosyal Konsey''in fonksiyonel kimlik kazandığını, oluşturulacak komisyonların DPT, Hazine, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı''nın ortaklaşa belirleyeceği bir tarihte çalışmaya başlayacağını açıklamıştır. TOBB Başkanı Fuat Miras''ın da çok olumlu değerlendirmeleri dikkati çekmektedir; ESK''de alınan kararlar için gereken yasal düzenlemeler konusunda hükümetin çalışmalara başlayacağını açıklamıştır.

Metal Sanayicileri Sendikası Yönetim Kurulu Başkanı Erdoğan Karakoyunlu, MESS İşveren Gazetesi''nin Şubat 1999 sayısının başyazısında aşağıdaki değerlendirmeyi yapmıştır: "Çalışma hayatı ile ilgili olarak son aylarda iş güvencesi ve işsizlik sigortası kanunlarının öncelikli olarak çıkarılacağından söz edilmektedir. İktisadî durgunluğun ve krizin yaşandığı bir dönemde bu gibi kanunlara öncelik vermek büyük bir hata olur. Durgunluktan dolayı üretimin düştüğü, firmaların kapandığı veya küçüldüğü, işçilerin işsiz kaldığı bir dönemde ne işsizlik sigortası düşünülebilir ne de iş güvencesi. İşletmenin güvencesinin olmadığı, işletmeleri ayakta tutmak için çeşitli önlemlerin düşünüldüğü bir dönemde onları zor durumda bırakacak, onlara yeni yük ve mükellefiyetler getirecek değişiklikler öngörmek zamansız ve isabetsiz olur. Tersine, bu gibi düzenlemelerden özellikle kaçınmak gerekir. Böyle durumlarda iş hayatını canlandırıcı tedbirleri uygulamaya sokmak, iş hayatıyla ilgili katı kanunların gözden geçirilip esnekleştirilmesi gerekirken, işletmeleri zorlayacak tedbirlere yönelmek doğru değildir." ESK, bu değerlendirmenin mantığını dışlamamıştır, kanımca.

MÜSİAD da âcil çözüm bekleyen sorunlar arasında işçi çıkarmaları ile şirket iflaslarına dikkatleri çekmiştir. Türkiye''de kayıtlı işçi çalıştırmanın avantajları sınırlı kalırken, kayıtdışı işçi çalıştırmanın avantaj haline geldiği, büyük cezalara rağmen sigortasız çalışma ve çalıştırmanın önlenemediği bilinmektedir. Kayıtlı işçi çalıştırma maliyetini düşürmek için asgarî ücret ile tavan matrahtan ücret ödemelerinde yüzde 10''dan başlayıp yüzde 30''u geçmeyen vergi alınmalıdır.