Savaş ekonomisi

Yirminci yüzyılın sonunda dünyayı etkisiyle uzun süre uğraştıracak olan "Kosova" sorunu ve bu nedenle yürütülen "Kararlı Güç Operasyonu" NATO''nun 50. yılının en önemli gündemini teşkil ediyor. Savaş ekonomisi şartlarının bütünüyle bölgeyi sardığından kuşku edilemez. Ayrıca Sırplar''ın etnik temizlik politikalarında öldürülenlerin dışında bir milyona ulaşan mültecinin de Makedonya, Arnavutluk, Karadağ ve Türkiye''ye gelmiş olması, savaş ekonomisi şartlarının yayıldığını göstermektedir.

Güvenlik içerisinde yaşama hakkının yokedildiği Kosova halkı, gıda, barınma, giyim, sağlık, eğitim gibi temel sorunlar yanında pek çok sosyal ve ekonomik sorunla karşı karşıyadır. Öncelikle yerlerinden, yurtlarından mahrum edilen bu insanlar, kendilerini ölüm-kalım mücadelesi içinde bulmuşlardır. Artık evleri, barkları, işleri de yok. Ayrıca göç ettikleri ülkelerin ekonomik şartlarını da zorlayabileceklerdir. Bir milyon civarında insanın iaşe ve ibatesi, kolay bir ekonomik işlem değildir. Çoluğu çocuğuyla yokedilmek istenen bu insanların savaş ekonomisinin bütün sıkıntılarını yaşadıkları bilindiği halde elden fazla bir şey gelmemektedir.

NATO tarafından başlatılan "Kararlı Güç Operasyonu"nda ilk 15 gününde Yugoslavya''ya 160''tan fazla füze fırlatarak 220 milyon dolar (her füze, 1-2 milyon dolar arasında maliyetlidir), Sırplar''ın hava savunma sistemini çökertmek için Sırp uçak ve uçaksavarlarına karşı kullanılan silahların maliyeti itibariyle 70 milyon dolar, bir adet F-117A uçağı düşürüldüğünden değeri olan 70 milyon dolar, bombalamaya katılan uçakların yaptıkları 3.400 sortinin toplam maliyeti itibariyle 34 milyon dolar, uçak saldırılarında kullanılan güdümlü silahlara harcanan 30 milyon dolar, ek destek ve askerî mühimmat için 76 milyon dolar; böylece 500 milyon dolarlık bir harcama yapılmış ve bunun büyük kısmı ABD hazinesi tarafından karşılanmıştır. Her hafta için 250 milyon dolar olarak düşünülen bu harcamanın aylık tutarı 1 milyar dolardır.

Savaş ekonomisi nedeniyle Yugoslavya''nın uğradığı kayıplar da uzun dönemde önemini hissettirecektir. Kosova halkının uğradığı kayıplar ve telâfisi imkânsız zararlar itibariyle savaş ekonomisinin boyutları sürekli genişlemektedir. Komşu ülkelerle diğer dünya ülkeleri de bu olumsuzluktan pay alacaklardır.

Kısaca, savaş ekonomisini yaşayan insanlar, kıtlık, hastalık, ölümle yüzyüze gelerek diğer insanlara doğru yayılan mutsuzluğu yaşamak zorunda kalmaktadırlar. Bu olumsuzluğu aşmaya uğraşmak önemli bir insanlık görevidir.