Toplumsal dönüşümde öncülük

Türk toplumunun sosyal, siyasal ve ekonomik fotoğrafını çeken Sabancı Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Ali Çarkoğlu ile Prof. Ersin Kalaycıoğlu tarafından yapılan "Türkiye''de Toplumsal Eşitsizlik 2009" araştırmasını incelemeye devam edelim.

Sonuç bölümünde yer alan değerlendirmelerle toplumsal fotoğraf netleşiyor;

*Cinsel, etnik ve mezhebe ilişkin ayrımlar hayatta başarılı olmak açısından çok önemli değil.

*Başarı için hırs, çok çalışma, iyi eğitimli olmanın yanında aile kökeni temel rol oynuyor.

*Rüşvet, başarının ardındaki önemli bir etmen olarak görülmüyor.

*Genel olarak ya toplumsal yükselmeyi hak etmeyenlerin yükseldiği algısı var.

*Yukarı doğru toplumsal akışkanlık bireysel başarıdan bağımsız ve pek de etik davranmayan seçkinler (elitler) tarafından engelleniyor, sınırlandırılıyor veya düzenleniyor.

*Çalışanların büyük çoğunluğu kazançlarını hakça olarak telakki etmiyor.

*Gelir dağılımının düzeltilmesinde hükümete büyük bir rol düştüğü konusunda da büyük bir ittifak bulunuyor.

*Ankete cevap verenlerin yüzde 90''ı hükümetin bireyler arasındaki gelir farklarını azaltmaktan sorumlu olduğunu, yüzde 91''i hükümetin işsizlere geçinecekleri kadar gelir temin zorunda olduğunu, yüzde 75''i ise hükümetin yoksullara daha fazla yardımda bulunması gerektiğini düşünüyor.

*Deneklerin yüzde 67''si geliri yüksek olanların daha yüksek oranda vergi ödemesi gerektiğini düşünüyor.

*Bir zengin yoksul uzlaşmazlığı kanaati yaygın.

*Toplumsal konumlarının değişmediğini söyleyenlerin oranı yüzde 49, daha düşük olduğunu belirtenler yüzde 30,8, daha yüksek konumda olduklarını söyleyenler ise yüzde 20.

*Toplumda ağırlıklı tercih orta sınıfın geniş olduğu ve alt ile üst kesimlerin görece olarak oldukça ufak kaldığı bir toplum düzeni. Bu tercihlerin yaklaşık yarısı büyüklükte diğer bir tercih ise orta ve alt kesimlerin iyice azaldıkları ve üst kesimlerin ağırlıklı bir konuma geçtiği bir toplum türü.

Toplumda alt kesimlerin arzulanandan çok daha geniş olduğu ve sonuç olarak da büyük bir eşitsizliğin hüküm sürdüğü kabul ediliyor.

*Türkiye toplumu evde tek çalışanın tarım ya da kamu kesiminden gelir getiren babanın olduğu bir ortamdan öncelikle özel sektörde çalışan ama hâlâ kendi işine de sahip olan bir aile biçimine ve kuşağa dönüşüyor.

*Annelerin çalışmadığı bir aile yapısından kadınların ağırlıklı olarak iş hayatında olduğu bir yapıya dönüşmüş bir toplumsal yapı da gözlenmiyor.

Yani, ev işleriyle uğraşan, ev dışından bir iş ve geliri olmayan geleneksel kadın rolü Türkiye aile yapısı içinde hâlâ geçerliliğini korur görünüyor.

*Denekler evlerinde pek de kitap bulunmayan bir ortamda büyümüş olmakla birlikte; deneklerin eğitim düzeyleri bir önceki kuşağa göre yüksek.

*Türkiye tarım toplumunu terk ederek hızla sanayileşmeye başladığı için kendi işinde çalışan oranı ciddi ölçüde azalmış.

*Çalışanlar mücbir sebeple işe gidememe durumu ortaya çıksa bile işlerini aksatmama eğiliminde. Bir anlamda günümüz insanı piyasa ekonomisinin disiplin mekanizmasının etkisi altına girmiş gibi görünüyor.

*

Bu sonuçlar Türkiye''nin hangi sorunlarla yüzyüze olduğunu gösterirken halkın çözüm önerilerini yansıttığı için de hükümet ve iş dünyası açısından rehber niteliği taşıyor.