Tunus ve sıradakiler

Okan Üniversitesi Finansal Riskleri Araştırma ve Uygulama Merkezi (OKFRAM) 8 Arap ülkesinin siyasal ve ekonomik göstergelerini incelemiş.

Ürdün, Mısır, Suriye, Cezayir, Fas, Kuveyt, Libya ve Tunus''un olduğu 8 Arap ülkesinin temel ekonomik göstergeleri incelendiğinde Tunus kişi başına düşen milli gelirde ilk üçte görünüyor.

Bunun yanısıra yoksulluk sınırının altındaki nüfusun en az olduğu ülke Tunus. Tunus''un ekonomik performansı diğer 7 ülkeden pek de farklı değil, hatta çoğundan daha iyi bir performans sergiliyor.

*

Ne oldu da Tunus bir anda umut vadeden ekonomik bir başarı öyküsü iken, birdenbire bir kargaşa ortamının içine sürüklendi? Bunun başlıca nedenleri, olayları kıvılcımlandıran işsizlik, yolsuzluklar, kısıtlı insan hakları ve baskıcı yönetim olarak sıralanıyor.

*

180 ülke arasında yapılan yolsuzluk sıralamasında Ürdün 47, Tunus 62, Kuveyt 65, Fas 80, Cezayir 92, Mısır 115, Libya 126, Suriye 147''inci sırada.

Siyasal özgürlük ve sivil haklar konusunda ise hepsi en kötüler arasında yer alıyor.

Özellikle eğitimli kesimdeki yüksek işsizlik oranlarının yanı sıra baskıcı bir devlet politikası, gelir dağılımdaki kutuplaşma ile birleşince ortaya böyle bir tablo çıkıyor.

*

Ekonomik göstergeler de yukarıdaki tablodan pek farklı değil. 10 milyon 544 bin nüfusa sahip Tunus''ta kişi başına düşen milli gelir 9 bin 489 dolar, enflasyon yüzde 4.5, işsizlik yüzde 13.2.

Nüfusu 78 milyon olan Mısır''da kişi başı milli gelir 6 bin 367 dolar, enflasyon yüzde 11.7, işsizlik yüzde 9.2, yoksulluk oranı yüzde 20. Mısır, Arap ülkeleri arasında Cezayir''den (yüzde 23) sonra yoksulluk oranında ikinci sırada yer alıyor.

6 milyon nüfuslu Ürdün''de de işsizlik yüzde 13, yoksulluk yüzde 14.

35 milyon nüfuslu Cezayir''de kişi başına düşen milli gelir 7 bin 104 dolar, işsizlik yüzde 10, yoksulluk yüzde 23.

*

Tunus''ta protestolar, Aralık ayında, 26 yaşındaki üniversite mezunu seyyar satıcılık yapan işsiz Muhammed Bouazizi''nin hükümet binası önünde kendisini ateşe vermesi ile başladı. Protestolar, sanal ağla önce bütün ülkeye sonra komşu ülkelere yayıldı ve zincirleme etki yaptı; Cezayirliler''in, Ürdünlüler''in, Mısırlılar''ın ve Yemenlilerin sokaklara dökülmek için Tunuslular kadar geçerli nedenleri olduğu ortaya çıktı.

Geleceğin toplumları sanal ağ üzerinde oluşuyor.

İnternet ağının siyasal, sosyal ve ekonomik hayatı değiştirme konusunda ne kadar güçlü olduğunu bütün dünya izliyor.

Peki, Tunus''la başlayan Mısır''la şiddetini arttıran halkın sokağa taşan öfkesi ve isyanın sebebi daha fazla özgürlük mü daha fazla ekmek mi?

Ya da ABD başta olmak üzere batılı devletlerin oyunu mu?

Herkesin kafasındaki sorular bunlar ama burada ilk soru şu olmalı?

Neden şimdi?

Arap ülkelerinde yıllardır özgürlük ve ekonomik sorunlar vardı.

*

Sorunlar vardı ama internet ağı yoktu.

Şimdi bu sanal ağ, ülkeler arasındaki sınırları kaldırıyor.

Bu ağın içinde zengin yoksul ayrımı yok.

Kültürlüsünü de cahili de gencini de yaşlısını da aynı ortamda buluşturuyor.

İnsanlar bu ağ sayesinde iş buluyorlar, eş buluyorlar, güncel konuları tartışıyorlar, fikir üretiyorlar ve gerekirse eylem için bir araya geliyorlar.

Yeni örgütlenme modeli ama sanal eylemler gerçek

*

Şimdi ülkeler arasında sınırları kaldıran bu ağın hele de wikileaks gibi bir örnek önümüzde dururken, siyasal yönetimleri etkileyemeyeceğini düşünmek safdillik olur.

*

Tunus''taki halk hareketini sadece ekonomik ve özgürlük sorunlarına bağlarsak Tunus''un Dünya Ekonomik Forumu''nun 2010 yılı için hazırladığı Dünya Rekabet İndeksinde tüm dünyada 32. sırayı alarak, Afrika kıtası içerisinde ilk sıraya yerleşmesini izah edemeyiz.