Doksan yaşındaki ağaç

Sonbahar gelince fark etmiyor yapraklar her yerde buluyor insanı.

Metropolde otobüs durağında da kasabada meydandaki kahvede de...

Ağaçlar her yerde.

Cumhuriyetimizi de bir ağaca benzetmek yeni bir şey değil.

Doksan yıl önce bin yıllık toprağa yeni bir ağaç diktik; küçücük bir fidan.

Sonunda büyüdü serpildi epeyce kocaman ve sağlam kökleri olan bir şey oldu.

Dikilirken bünyesinde taşıdığı arızalarından aradan geçen neredeyse bir asır sonra hala kurtulamamış olması ise gerçekten hem şaşırtıcı hem üzücü.

Cumhuriyet sınıfsal, etnik ve dini bütün farklılıklarını reddederek başladığı hayatına doksan yıl sonra hemen hemen yine bu üç sorunla boğuşarak devam ediyor.

Sınıfsal, ekonomik olan zaman içinde ve zamanın ruhuna uygun bir şekle kısmen girdi.

Daha önemlisi, artık "başka bir ekonomi, başka bir tüketim-üretim ilişkisi"nin savunucuları pek yok. Olanlar da çok güçsüz.

Ama etnik ve dini farklılıkları düşman gibi gören ve zenginliğimizdir diye kucaklamayı akıl etmenin hala tereddütle karşılandığı bir doksanıncı yaş kutlaması gerçekten tuhaf oluyor.

Etnik olandan kastedilenin öncelikle Kürt Sorunu olduğunda şüphe yok.

Doksan yıl sonra Çözüm Süreci ile yakalanan en önemli avantaj hala kesin bir çözüme kavuşmadı.

Kürt cephesinde de her kafadan bir ses çıkmaya devam ediyor.

Dini açıdan milletin inançları, gelenekleri, karakteri olmuş özelliklerinin dışlanması, "irtica" olarak görülmesinde vazgeçilmesi henüz yeni bir anlayış.

Yarın Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurul çalışmasına başörtüleriyle katılacağını açıklayan üç kadın milletvekili üzerinden yaşanan tartışmalar bunun yeni bir kanıtı.

İster insan hakları ister kadın hakları ister inanç özgürlüğünden... nereden bakarsanız bakın bir kadının başı örtülü olarak vekilliğini sürdürmesinin önünde nasıl bir itiraz yükselebilir?

Erken Cumhuriyet döneminde çok çabuk dayatılan bu "irtica" suçlaması zaman içinde gelişip büyüyerek bugün bu yaşadığımız gereksiz tartışmaların tohumunu attı.

Cumhuriyet ağacı daha kuruluşunda taşımaya başladığı hastalıklardan kurtulabilirdi şüphesiz bunca zamanda... eğer darbeler olmasaydı.

Cumhuriyet tarihinin aynı zamanda bir darbeler, müdahaleler tarihi olması hayatımız, hala bir asırlık konular nedeniyle bu kadar zorlaşmazdı.

Ama her darbe o en baştaki üç temel konuda ekonomik/sınıfsal, etnik ve dini başlıklarda her farklılığı ağır şekilde cezalandırmayı alışkanlık haline getirdi.

Cumhuriyet"in ilanı bile bir tür "operasyon" sonunda, 1. Meclis"teki muhalif grubun tasfiyesine yönelik ani bir tatil ve ardından "müsaade edilmişlerle" açılan yeni Meclisçe yapıldığı için belki, bu operasyonlar bir türlü bitmek bilmedi.

Sonunda daha demokrat, daha şeffaf, daha hesap sorulabilir, daha farklılıkları zenginlik olarak gören bir dönem başladı ama ta kuruluştaki arızalar günümüze kadar gelmeye, gündelik hayatımıza kadar kendini hatırlatmaya devam ediyor.

Neyse ki önümüzdeki süreç bütün bunları bir daha yaşamayacağımıza dair umutlu bir gelecek vaad ediyor.

Çözüm Süreci bütün sıkıntılarına ve çok yönlü olumsuz faktöre rağmen kendi yolunda ilerliyor. Çatışmasız geçen her gün yeniden terörle kana bulanmış günlere dönmeyi zorlaştırıyor; bunu çok isteyenlerin işini zorlaştırıyor.

Bilmem 31 Ekim günü CHP"li kimi milletvekilleri 14 yıl önceki Merve Kavakçı lincinin en azıdan kötü bir taklidini deneyerek kendilerini ve partilerini bir kez daha tarih karşısında utandıracak mı?

Umarım denemezler.

Ama deneseler bile Cumhuriyet"in kuruluşundaki en büyük arızalarından ve en önemli muhalefeti bastırma araçlarından "irtica öcüsünü" yeniden canlandırmaları mümkün değil artık.

Tıpkı önce üniversitelerde, geçtiğimiz haftalarda da kamuda sessiz sedasız, gürültüsüz, tartışmasız hayata geçtiği gibi parlamentoda da isteyen başını örtecek isteyen örtmemeye devam edecek.

Doksan yılı çok sancılı geçti ama yine de biz millet olarak Cumhuriyetin kendisini sevdik belli ki.

Doksan yıl öncesinin şartlarından günümüze taşınmış olanı, kendini geliştirmiş olanı daha çok seveceğimiz, sevme başladığımız da ortada.

Bayramınız kutlu olsun.