Orta Doğu bilmecesi

Orta Doğu''da olan bitenleri özetleyecek bir tekerleme: Bilmece, bindirmece; (t)a(h)t üstünde kandırmaca...

Suriye diktatörü Esad öldü. Böylelikle Orta Doğu bilmecesine yeni bir düğüm daha eklenmiş oldu.

Esad''ın tahtına geçecek kişi, farklı bir "at"a binmiş olmayacak ve farklı bir oyun oynamayacak. Bir kere bunun altını çizelim. Çünkü mekan aynı mekan; ata binecek oyuncunun at oynatcağı "alan" aynı alan. Ve oyunu oynayacak oyuncunun oynayacağı oyun da az çok aynı "oyun".

Hatta bu kez Esad''ın yerine sahneye çıkacak ve at oynatacak kişinin Esad''ı bile aratacağı söylenebilir.

Çünkü ortada uzun, hummalı ve yoğun gerilimler, çatışmalar, kapışmalar, paylaşmalar, hesaplaşmalar, can hıraş boğuşmalar sonrasında güç-bela formüle edilmiş; çok bilinmeyenli, içinden kolay kolay çıkılmasın diye karışık mı karışık hale getirilmiş bir "bilmece, bindirmece at üstünde kandırmaca" oyunu var.

Esad''ın ölümünden sonra oldukça iyimser, aptallığa varan saflıkta yorumlar yapılıyor Türkiye''de.

Örneğin, deniyor ki, "Esad''ın ölümü, belli bir süre sonra Orta Doğu''da diktatörlüklerin sonu ve demokrasilerin başlangıcı olacak bir süreci hızlandırabilir. Ne de olsa demokrasi, yükselen ve hızlanan bir tren(d). Ve bu yükselen ve hızlanan tren(d), Orta Doğu''ya da er geç ulaşacaktır" (!)

Alın size, kargaları bile güldürecek bir beklenti!

Demokrasi tren(d)i, Orta Doğu''ya kolay kolay ulaşamayacak. Çünkü bu, Orta Doğu''da zaten zor icat edilen "bilmece, bindirmece; at üstünde kandırmaca" oyununun bir anda alt üst olmasıyla sonuçlanabilecek bir şeydir: Ki, böylesi bir şey, Amerika için de, İsrail için de, bölgedeki ilkel rejimler için de son derece tehlikelidir.

Orta Doğu''da zaten zorlukla varkılınmaya, yaşatılmaya çalışılan bir statüko var ve bu statükonun değişmesini bu statükoyu kuran ve yaşatan aktörlerin, güçlerin hiç biri istemez.

Orta Doğu bilmecesini çözebilecek tek güç var: İslam. Ancak şu an bölge içinde ve bölge dışında "bilmece, bindirmece; at üstünde kandırmaca" oyunu oynayan tüm aktörlerin ve güçlerin korkulu rüyası, bölge toplumlarının yeniden kendi çıkarlarını, kaynaklarını korumak için İslam''a dayalı bir silkinme, kendi olma, varolma ve yeniden ayağa kalkma teşebbüsünde bulunmaya kalkışmalarıdır.

İşte bugüne kadar "bilmece bindirmece; at üstünde kandırmaca" oyunu ile yapılmaya çalışılan şey, bölge halklarının, kendi iradelerini devreye ve harekete geçirerek kendi çıkarlarını, öz-kaynaklarını korumaya, kollamaya kalkışmalarını önlemeye çalışmak olmuştur.

O yüzden, Amerika, Soğuk Savaş''tan sonra bölgeye kesin olarak yerleşti: "Komünizm"den sonra İslam''ı, "fundamentalizm/irtica tehlikesi" olarak en ürkütücü şekillerde takdim ederek, bölgedeki hakimiyetini, hegemonyasını ve çıkarlarını garanti almak için yoğun çaba gösteriyor.

Amerika, müslüman toplumlarla, her ne suretle olursa olsun İslam eksenli işbirliği projeleri geliştirmeyi asla göze alamayacağını tarihte yaşanan somut olaylardan ötürü çok iyi biliyor: Avrupa sömürgeciliğine en esaslı şekillerde verilen başkaldırı ve direniş mücadelelerinin sadece müslümanlar tarafından gerçekleştirildiği tarihen sabit olduğu için Amerika, tıpkı Avrupalılar gibi, ama onlardan daha farklı; daha ayartıcı; daha sofistike ve rafine yöntemlere başvurarak İslam dünyasında İslam''ın yeniden başat bir varoluş ve silkiniş imkanı, kaynağı ve dinamiği haline gelmesini önlemeye çalışıyor.

19. yüzyılda Avrupalıları meşgul eden en önemli soru: "İslam, Avrupa sömürgeciliği için nasıl bir tehdit ve engel olmaktan çıkarılabilir?" sorusuydu.

Bugün aynı soru, ABD''nin bölge ile ilgili politikalarının da merkezinde yer alan bir sorudur. İslam dünyasındaki aktörler, güçler ve hareketler, bu soruyu gözardı ettikleri sürece, İslam dünyası, hiçbir zaman belini doğrultamayacak ve kaynaklarının, imkanlarının ve dinamiklerinin heba edilmesini önleyebilecek bir özgürlüğe kavuşamayacaktır.

Orta Doğu''da "bilmece bindirmece; at üstünde kandırmaca" oyununun sona erdirilmesi gerekiyor: Bunun yolu, ilkin, tıpkı Atlantik''ten Pasifik''e, Avrupa''dan Asya''ya kadar dünyanın hemen her bölgesinde olduğu gibi ne yapıp edip her alanda, işleyebilecek, çok yönlü bölgesel işbirliği projeleri geliştirmenin yollarını araştırmaktan geçiyor.