Kürtler özgür konuşursa...

Diyarbakır''da oturuyorduk. Ofis yakınlarında bir yerde.

Ben ilkokul 5. Sınıf öğrencisiydim. Evimizin karşısında piyade alayı vardı. Mahallede, aynı çocuklardık. Kürt, Türk, bilirdik ama, ayrımız gayrımız yoktu.

Lorke Lorke''yi ''Ayran içmiş karni şişmiş, damdan düşmüş başi şişmiş'' diye Türkçe söylerdi çocuklar. Biz de söylerdik. Herhalde karikatüre edilmiş bir versiyonuydu. Bir de Kürtçe söyledikleri ''Mamme silo yastar'' diye hatırladığım bir türkü vardı.

Alayın yakınlarında bir tabelada ''Kurtoğlu Kışlası'' yazıyordu.

Birileri, Kurtoğlu''nun ''u''sunun üstüne iki nokta kazımış, ''Kürtoğlu'' yapmış. Bu da dikkatimi çekmişti, taa ne zamanlardan aklımda kalmış.

Bizim mahalle bakkalının, bir komşuya, laf arasında ''Müşteri olmasa Türkçe konuşmam'' demesi de dikkatimi çekmişti. Benim içimdeki tepki, ''demek Kürtçe''yi daha kolay konuşuyor, Türkçe''de zorlanıyor''dan ibaretti.

Batıda pek bilinmez, karpuzu yarım yarım alırdık, çünkü Diyarbakır''ın karpuzları bir haneye fazla gelecek kadar büyüktü. Diyarbakır''ın sıcağında, ne çok gazoz içerdim o bakkaldan, şimdi hatırlıyorum.

Şeyhmus''un baklavaları güzeldi. Her evde mutlaka ''Melikahmet Buzdolabı'' bulunurdu. Bizim için lükstü şimdiki buzdolapları. Melikahmet''te satılan testiler, tam kıvamında soğuturdu suyu.

Diyarbakır''da, yanlış hatırlamıyorsam Adalet Partisi ile CHP çekişirdi. Lideri o bölgeden olan (Adını unuttum) Yeni Türkiye Partisi de şehirde iddialıydı. O zamanki seçim sisteminde mutlaka milletvekili çıkarırdı.

Evet, çocuktum. Olanlara bugünkü kadar nüfuz edemiyordum. Ama seviyordum Diyarbakır şehrini.

Asil ve zarif insanlarla karşılaştık orada. Bir gelenekle karşılaştık. Bir medeniyetle karşılaştık.

Zülfikar Amca, babamın okul arkadaşıydı. Soyadını ne yazık ki hatırlamıyorum. Diyarbakır''a geldiğimizde bir iki gün evlerinde misafir olduk. Albetaş''ta oturuyorlardı. Ben, toprak damlı, iç avlulu, avlusunda güzel, minik bir şadırvan olan bir evde ilk o zaman kaldım.

Hasan Yeşil Amca, babamın okul arkadaşıydı. Bağlar Mahallesi''nde oturuyorlardı. Arasıra gider gelirdik.

Asaletli bir insandı. Sonradan solcular şehit etti diye haberi geldi. Ailece çok üzüldük. Allah rahmet etsin.

Anlayacağınız, bende bir Diyarbakır nostaljisi var. Belki Kürtler''i bu yüzden anlayabiliyorum. Belki ''bir kısım Kürtler'' bu yüzden yazdıklarımı yadırgıyor. (Bir kısım Kürtler lafının yanına ''tebessüm'' koymam lazımdı, ama nedense böyle ''efekt''leri sevmiyorum.)

Çocukluğumun Diyarbakır''ı çok gerilerde kaldı.

O zamanlar, ''kağıt üzerinde'' hiç kimse Kürt değildi. Kağıt üzerinde Kürtçe diye bir lisan yoktu. Resmi ideoloji, ''Kürt'' lafı nı ''biip''lemişti.

Bu durumu, bazı siyasiler ve sözümona bazı toplumbilimciler, ''Kürt sorunu''nun adem-i mevcudiyetine yoruyorlar.

Eskiden Kürt sorunu yoktu, nerden çıktı bu sorun diyorlar.

Doğru, hiç tartışılmıyordu konu. Çünkü, tartışmaya konu olacak ''nesne'' sakıncalıydı, yasaklıydı.

Karslı âşıkların, ''dudakdeğmez'' atışmalarında ''m'' ve ''b'' harflerini içeren kelimeleri atlaması gibi, ''Kürt'' kelimesi, ''Kürt'' gerçeği atlanıyordu.

(Bilmeyenler için küçük bir izah: Dudakdeğmez''de, iki dudak arasına dikine bir iğne yerleştirilir. Âşıklar, m ve b harflerinin olmadığı kelimelerle atışırlar. Kazara o harfleri telaffuz ederlerse, iki dudak birbirine değer ve iğne dudaklara batar.)

Kürt kelimesi de oyunu bozan bir kelimeydi.

Baas rejiminin Suriye''deki Kürtlere yaptığının bir gömlek iyisiydi bu. Baas vatandaş saymıyordu. Türkiye, vatandaş sayıyordu ama, kendi kimlikleriyle değil, bir nevi ''Türk'' kimliğiyle.

Kürtler de, bu durumu sineye çekmiş görünüyordu.

Resmi ideolojinin, ''Türk'' kavramını, ''Irkla ilgili bir kavram değil, sadece bir tabiiyet ifade ediyor'' diye izah etmesi, hiçbir şeyi çözmüyor. Çünkü ''Türk'' kelimesi, aynı zamanda bir ''ırk''ın adı.

Ben ''Türküm'' dediğim zaman, hem tabiiyetimi hem etnik kökenimi ifade etmiş oluyorum. Bende sorun yok.

''Bende sorun yoksa başkalarında da olmasın'' diyebilir miyim?

Başkasını bilemem, ben diyemem.

Kürt sorununun başladığı yer burası. Yani sorunu, diğer bütün boyutlarından soyutlasanız, sadece çekirdeği kalsa, çekirdekte bu realiteyi bulursunuz.

Çözülmesi en zor olan kısım da bu. Türkiye, bu gerçekle yüzleşecek noktaya ne zaman gelir, bilmiyorum.

Bugün, elimizdeki en kıymetli şey, sorunun konuşulabiliyor olması.

Belki ''sonuna kadar'' gidemiyoruz. Hâlâ tabularımız var. Ya da ''başkalarının tabuları'' konuşmayı/tartışmayı sınırlandırıyor.

Sorunun konuşuluyor olmasında Başbakan Erdoğan''ın samimi tavrının, daha iktidarının ilk yıllarında sorunun adını açıkça telaffuz etmesinin büyük katkısı var.

Kimsenin birşeye benzetemediği ama bir çok şeyi değiştiren ''açılım'' sürecinin büyük katkısı var.

Şiddetin bir miktar azalmasının katkısı var. Çünkü şiddet, çünkü kan, kalpleri yaralıyor, canları acıtıyor, dilleri değiştiriyor.

Devlet, yok sayıyordu eskiden, bastırıyordu, susturuyordu. Şimdi devlet de sorunu konuşuyor.

Can alıcı nokta şurası: Devletin baskısı azaldıkça, örgütün baskısı artıyor.

Ben, Türkler gibi, Kürtlerin de, özgürce, PKK tehdidinden bağımsız olarak konuşmasının, tartışmaları çok daha verimli kılacağını düşünüyorum.