CHP başarılı oldu mu

29 Mart yerel seçimleri Türk siyasal hayatına kazanma ve kaybetmenin aynı partilerin uhdesinde toplandığı bir seçim olarak anılmaya değer sonuçlarıyla dikkat çekiyor. Kazanma ve kaybetme birlikteliğinin en somut tezahürünü CHP özelinde gözlemek mümkün. CHP ister İl Genel Meclisi, isterse Büyükşehir ya da İl belediye başkanlığı seçim sonuçları örneğinde bakılsın, seçmen tarafından kendi hanesine başarı ve başarısızların aynı anda tahvil edildiği bir parti olarak dikkat çekmekte. Her iki seçim kategorisinde de CHP'nin oylarını birkaç puan arttırması dolayısıyla, bu partinin seçimlerden kazançlı çıktığını ifade etmek de mümkün. Özellikle parti elitlerinin açıklamaları, bu görüşte olduklarını düşündürtüyor.

CHP'nin oy gücünün 2007 genel ve 2004 yerel seçimleriyle karşılaştırıldığında bu seçimde sınırlı ölçüde arttığına ve seçim coğrafyasında kıyı bölgelerinde tabanının genişlediğine şüphe yok. Başta İzmir olmak üzere, Antalya, Çanakkale, Aydın gibi illerde belediye başkanlıklarını kazanması, Ege, Marmara ve Akdeniz bölgesinde çoğu ilde İl Genel Meclisi seçimindeki oylarının bir önceki genel seçimlerle karşılaştırıldığında sınırlı ölçüde yükselmesi, CHP'nin kazanan ya da başaran yüzü olarak okunabilir.

Kampanya sürecinde laiklik ve Cumhuriyet değerleri gibi toplumun büyük çoğunluğunun üzerinde hemfikir olduğu meseleler üzerinden seçmenle buluşmayı tercih etmeyen bir CHP izledik. CHP'nin ağırlık verdiği "iktisadi kriz ve yarattığı ekonomik yoksullaşma ile yolsuzluk" meselelerinin seçmeni CHP etrafında bir araya getirme refleksinin ise lokal olma dışında kapsayıcı etkisinin olmadığı, CHP oylarının niceliksel ve niteliksel analizi derinlemesine yapıldığında anlaşılabilir.

Seçim coğrafyası, CHP'ye yönelik oy desteğinin sınıfsal, ideolojik saiklerden çok, kültürel saiklerden kaynaklandığını ilan etmekte. Bursa, Manisa, Kocaeli başta olmak üzere sanayi sektörünün yaygın, mavi yakalıların yoğun olduğu illerde CHP'nin beklenenin altında oy almasına karşılık, özellikle MHP'nin ve AKP'nin oylarını, ilk parti örneğinde arttırması, ikinci parti örneğinde de çok fazla düşürmemesi veri alındığında, ekonomik krizin etkilerinin derinleşmekte olduğu ülkede CHP'nin krizden etkilenen mavi yakalıları kendine doğru mobilize edemediğini düşündürtüyor. Buna karşılık, Antalya, İzmir gibi kıyıda, batıya açık, turizmin geliştiği ve hayat tarzlarına müdahaleye şiddetle karşı çıkan seçmenlerin bulunduğu çevrelerde CHP oylarında belirgin bir artış gerçekleşmiştir.

Bunun ardında, kültürel anlamda AKP'ye karşı gelişen seçmen refleksinin CHP hanesine oy artışı olarak yansıması yatmaktadır. CHP'nin seçim coğrafyasındaki hal-i pür melali, sosyal demokrat bir partiye içkin seçmen tabanı inşa etme konusunda bu seçimde de yeteri ölçüde başarılı olamadığını göstermektedir. Bunun yanı sıra, Güneydoğu ağırlıklı, bir siyasi, kültürel kimliğin tanınması temelli seçmen taleplerine seçim öncesinde çok fazla duyarlı olmayan CHP, bu yörede siyasal haritadan adeta silinmiş görünüyor. Seçmenin kimliğinin tanınması taleplerine sosyal demokrat iddialı bir partiden beklenecek biçimde yanıt veremeyen CHP, sonuçta yörede dışlanmışların dışladığı bir parti olarak kalmıştır.

CHP'nin İzmir ve İstanbul'daki oy artışı veri alındığında, seçimin CHP adına yegâne kazancının bu illerdeki yükselişi olduğunu söyleyebiliriz. Her iki ildeki yükselişin ardında yatan dinamikler, CHP adına yakın geleceğin sosyal demokrat partisinin nasıl kurulacağına dair ipuçlarını da vermekte aslında.

CHP'nin alışık olmadığı bu durumun ardında, buralarda yerleşik ılımlı milliyetçi-ılımlı muhafazakâr kitlenin CHP'nin özellikle dine bakışının değişmekte olduğuna ilişkin bir algı geliştirmesi kanımızca etkili olmuştur. Bu anlamda CHP'nin çarşaf açılımına İzmir taşrasından gelen bir destek vardır ve bu seçmen nezdinde CHP oy verilebilecek makbul bir parti olarak algılanmaya başlanmıştır. Dolayısıyla, CHP'nin açılımını, Sultanbeyli, Fatih'te oylarını arttırmamış olmasına bakarak değerlendirmek yerine, İzmir taşrasına bakmak gerekir. Ayrıca, sosyal demokrat belediyecilik anlamında İzmir Büyükşehir belediye başkanı Aziz Kocaoğlu'nun kentin kenar mahallelerinde ağırlık verdiği sosyal belediyecilik uygulamaları çeyrek asırdan beri ilk kez CHP'ye yakınlaşan bir dışlanmışlar ordusunun Kocaoğlu üzerinden CHP ile buluşmasına yol açmış görünüyor.

İstanbul'da Kılıçdaroğlu ve Gürsel Tekin'in kampanya sürecindeki siyaset tarzları, CHP parti elitlerinin önüne yeni ve alternatif bir siyaset tarzı koymuştur. Örgütün parti içinde liderlik mücadelesinde aritmetik hesaplar için tasarlanmadığı, örgütün kitleyle buluşmak, hassasiyetlerini, taleplerini yanıtlamak ve dillendirmek için itici güç olarak kullanıldığı yeni bir siyaset tarzı ve örgüt tipidir bu. CHP'nin tükendiği kabul edilen bir kentte diriliş öyküsünü yazan da budur. Kılıçdaroğlu bir politik aktör olarak tabii ki önemlidir, ama simgesel anlamının ötesinde bir politik inancın, inadın, diriliğin ve iddianın arka planı gözardı edilmemelidir.

29 Mart seçimleri CHP elitlerinin önüne bir yol haritası koymuştur. Türkiye'de sosyal demokrat iddialı partiler, ideolojiyle hizmeti, örgütlü çalışmayı, siyasette etik anlayışı, dürüstlüğü harmanlayabildikleri takdirde, CHP için çıtanın yükselmesi olasılıklar dahilindedir.