Çözüme 'mahalli idareler reformu'ndan başlanabilir

Son günlerde Türkiye'de yapılan tartışmalara bakıldığında eski problemlerin çözümüne yönelik olanların, farklı açıdan, öne alındığı görülmektedir. Ben konuya 'etniklik', 'yerel meclisler' ve 'mahalli idarelere reformu' açısından bakacağım.

Türkiye etnik olarak farklı etnik grupların yaşadığı bir coğrafya. Bunun nedeni ise, hem Anadolu'nun birden fazla medeniyete beşiklik etmesi hem de Osmanlı İmparatorluğu'nun mirasının bir parçası olmasıdır. Cumhuriyet'in kurulması sırasında, 'Fransız vatandaşlık' modeli asıl alınmıştır. 'Türkiye halkına Türk Milleti' denir ifadesinde yer bulan bir 'ulus' oluşturma çalışması başlatılmış ve sonuçta buğünkü tartışılan noktaya gelinmiştir.

İkinci olarak tartışılan konu ise, yerel meclisler ya da moda değimiyle 'İskoçya Modeli'. Başta belirtelim ki, İskoçya modeli tanımı doğru değil. İngiltere 1999 yılından itibaren, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'da 'yerel parlementolar' uygulamasına geçti. Başka bir ifadeyle İngiltere Parlementosu kimi hizmetlerle ilgili siyasal ve yasal karar alma yetkisini yerel parlemetolara devretti. Bunun federal bir yapılanma olmadığı oldukça nettir. (http://www.parliament.uk/ commons/lib/research/rp2003/rp03-084.pdf,) Çünkü, yerel parlementoların 'bağımsız birer' yapı olmadığı, asıl parlementoya yardımcı olacak birimler olduğu net olarak belirtilmektedir. Amaç, merkezi parlementonun yükünü azaltmak ve bazı hizmetlerin ki, bunlar: Eğitim ve öğretim, sağlık, ulaşım ve ticaret, yerelde daha güzel yerine getirilmesini sağlamaktır. Bu açıdan bakıldığında İngiltere'deki yapının her hangi bir etnik gruba verilmiş siyasal tavizler olmadığı gibi, Türkiye'deki kimilerinin sandığı gibi, etnik grupların bağımsızlıklarını ilan etmelerini kolaylaştıracak bir yapı da değil. Yerel Parlementolara verilen yetkiler merkezin takdiridir ve süreklilik de arzetmez. Merkezi hükümet istediği an verilen bu yerel yetkileri askıya alacağı gibi tamamen de iptal edebilir.

İngiltere bir imparatorluğun devamı ve Fransa'nın aksine, çok-kültürlülüğü teşvik eden bir siyasal kültürü devam ettiriyor. Bu nedenle de İngiltere'de etnik gruplarlar siyasal sistemi için tehlike arzetmiyorlar. Buna ek olarak, eğitim ve öğretimde de 'anadilde' öğretim yapılması teşvik ediliyor ki, İngilizce'nin yanında, örnek olarak, Galler'de Gallerce eğitim ve öğretim yapmak da zorunludur. Hatta Kuzey Londra'da Türkler yoğun olarak yaşadıkları için bazı okullar Türkçe konuşan çocukların bazı dersleri iyi anlaması için, örnek olarak Fen Bilgisi dersini, belli süre Türkçe olarak okuttular. Başka etnik dilleri konuşanların yoğun olduğu okullarda da o dillerde bazı derslerin öğretildiği biliniyor.

Yıllardır sözü edilen ve birtürlü yasalaşamayan mahalli idarelere reformu yasası, biraz siyasal idarenin geleceği okuyamaması biraz da yukarıda sayılan sebeplerden dolayı birtürlü yasalaşamamaktadır. Anladığımız kadarıyla bu yasal düzenlemeyle mahalli idareler güçlendirilmekte ve bir tür 'adem-i merkeziyet (yerinden yönetim)' yapılanmasına geçilmek istenmektedir. Eğer bir siyasal sistem uygulaması farklı etnik grupları bir çatı altında tutmasını başarmışsa ve mahalli hizmetlerin mükemmelen yerine getirilmesini sağlıyorsa, neden yeniden uygulanmasına karşı çıkılır?

Türkiye'de bazılarının iddia ettikleri gibi bir 'Kürt sorunu' bulunmamaktadır. Türkiye'de var olan mevcut siyasal sistemin demokrasileşememesinin ürettiği sorunlar vardır ki, bu sorunların başında terör gelmektedir. Terör son 25 yılda o kadar büyütülmüştür. Şu ana kadar şehit olanlarla birlikte öldürülen ve gazi olanlarla yaralananları da dahil edersek, 50 binden fazla insan zayi edilmiş, 300 milyar dolardan fazla ekonomik kayıba ulaşılmıştır.

Buna karşılık terör sayın Büyükanıt'ın onamasıyla 'bütün TSK gönderilse Kandil'i temizleyemez' durumdadır. Tabi Mehmet Ali Birand'ın onanan ifadesine bakılırsa, son 25 yıldır teröristle mücadele eden ordunun birkısmı değil bütünü bu mücadele başarılı olamayacaktır. Terörün başında kararverici durumda olanlar ise, farklı çözüm taleplerini seslendirmektedirler. Aslına bakılırsa, PKK adına konuşan Karayılan, daha önce PKK hedeflediği 'bagımsız Kürdüstan' tan 'İskoçya modeli' ne indirgenmesi ciddi bir tavizdir. Bu taviz PKK bir bakıma deşifre etmektedir ki, PKK Kürtler'in kurup 'özgürlük' mücadelesi için desteklediği bir örgütten çok, Ergenekon Terör örgütüyle baglantısı hergeçen gün güçlenen bir taşaron yapılanmadır. Bu yapılanma artık kendini yeneleleyemez durumdadır ve sayın Büyükanıt'ın onadığı kadar da güçlü değildir. Fakat Türkiye'de bir terör problemi olduğu vakıadır.

O zaman Türkiye terör problemini nasıl çözecektir? Ya da ne kadar daha şehit vermeye devam edecektir? Sanırız bu sorunun birden fazla alternatifli cevabı var. Fakat biz yukarıda anlattıklarımız çerçevesinde birisinin altını çizeceğiz o da, Mahalli İdare Reformunun bir an önce yapılarak, yerel meclislerin uygulamaya konmasını sağlamaktır. Bu Türk siyasal sistemine nefes aldıracak ve devamında da Anayasal değişiklik daha kolay olarak hayata taşınacaktır.

İngiltere'deki uygulamalar Türkiye için yol gösterici olabilir. Çünkü her iki ulus da mparatorluğun devamıdırlar ve dünya siyasetine yönvermişlerdir-vemektedirler. Görünüşe göre İngiltere içerisinde barındırdığı etnik gruplara onlara yaraşır şekilde muamele ederek, Osmanlı'nın geçmişte yaptığını bugünkü modern dünyada uygulamaya çalışmaktadır. Başarısı oranında da takdir edilmekte ve güçlenmektedir. Commonwealth uygulaması sayesinde İngiltere hem ekonomik olarak hem de siyasal olarak dünyada ciddi bir güç merkezidir ki, bu uygulamaya dahil ülkelerin herbirisinin daha önce İngiltere İmparatorluğu'nun birer parçası olduğu akıldan çıkarılmamalıdır. Yukarıda yazılanları okuyanlar, orası İngiltere burası Türkiye, bu nedenle orada olanlar burada olamaz diyebilirler ki, bu düşünce başlangıçta doğru gözükmektedir. Fakat, bu düşünce doğru değildir.

Örnek olarak Kürtleri ele alalım ve şu soruları soralım. Türklerle Kürtler ilk olarak ne zaman tanışmışlar ve bin yıldan bu yana Kürtler, Türklerden ayrı bir devlet çatısı altında buluşmak istemişler mi? PKK ayrılıkçı terör örgütüne destek olan, Kürtlerin oranı nedir? Cumhuriyetin Kurulmasından sonra Parlementoya seçilen Kürt kökenli Milletvekillerinden kaçtanesi ayrı bir Kürt devleti kurulmasını talep etmiştir? Şu anda mevcut Kürt kökenli milletvekillerinden kaç adedi Türkiye'den ayrı bir Kürt devleti kurulmasını istemektedir? Doğuda kurulacak bir yerel parlemento'da temsil edilen siyasal partilerin ya da milletvekillerinin ne kadarı bağımsızlık isteyeceklerdir? (Örnek olarak bu illerden TBMM seçilen milletvekillerinin hem sayısına hem de taleplerine bakılabilir). Bu sorulara verilecek cevaplar çerçevesinde konuyu incelediğimizde göreceğiz ki, Türkiye'de ciddi önyargılar var ve hayali düşmanlar üretilerek halkın üzerine korku salınmaktadır.

Türkiye'den beklenen çözüm ise, Türkiye'de yaşayan etnik gruplara geçmişte uygulanan muameleri uygun görmek ve onların gönlünü almaya çalışmaktır. Bunu yaparken de hem siyasal sistemin aksayan taraflarını gidermek hem de gereken düzenlemeleri yapmak gerekmektedir. Güçlü siyasal sistemler yerel yönetimlere fazla yetki vermekle yıkılmazlar.