DTP'yi kapatmak sorunu çözecek mi?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Demokratik Toplum Partisi (DTP) hakkında kapatma davası açtı. Başsavcılık tarafından hazırlanan iddianamede kapatma gerekçesi olarak, DTP'nin “demokratik sistemin öngördüğü bir partiden ziyade bölücü terör örgütü ve elebaşısı tarafından yönlendirilen, her platformda örgüt amaçlarına hizmeti görev edinen bir oluşum” olması gösterildi. Başsavcılık ayrıca, başta kamuoyunca yakından tanınan simaları olmak üzere, DTP'nin 221 yöneticisine de beş yıllık siyasi yasak getirilmesini talep etti.

Bu gelişme, DTP yöneticilerinin de belirttiği gibi, sürpriz olarak nitelenemez. Zira 22 Temmuz seçimlerinin hemen akabinde siyaset, bürokrasi ve yargıdan müteşekkil üçlü bir kıskaca alındı. İktidarı ve muhalefetiyle tüm siyasi partiler, DTP'nin siyasal zeminde faaliyet göstermesine yardımcı olmadılar, aksine bu partinin marjinalize edilmesi ve herhangi bir siyasal işlev görmemesi için ellerinden gelen tüm gayreti sarf ettiler. Bürokrasinin askeri kanadı, en üst düzeyden “O partinin adını anmak istemiyorum” diyerek DTP'nin sistem dışına atılması için gereken sinyali verdi. Ve finali, evrensel hukuki değerlerin gereğini yerine getirmekten ziyade kendini devletin değerlerine adayan yargı yaptı. Her daim devlet erkanının yönlendirmelerine açık olan ve hatta kendini hukukun değil devlet ideolojisinin koruyucusu olarak gören yargı, yine devletin hassasiyetlerine binaen kendinden bekleneni yaptı ve DTP'nin tasfiyesi için düğmeye bastı.

DTP'ye karşı yürütülen bir siyasi linçin sonucu olan bu kapatma davası, Türkiye'de hakim olan iktidar zihniyetini -bir kez daha- açığa çıkarıyor. Söz konusu zihniyet, toplumsal sorunlar genellikle iki şekilde ele alır: İlki, bir sorunun varlığını tümden kabul etmemektir. Herhangi bir sorun toplumsal yaşamda çeşitli bedeller ödeterek kendi varlığını gösterebilir, o sorun hasebiyle birçok insan/toplumsal kesim mağdur edilebilir ve bu mağduriyet elle tutulabilir gözle görülebilir bir boyuta ulaşabilir. Ne var ki iktidar zihniyeti, tüm bu yakıcılığına karşın sorunu yadsır ve bununla çözüme ulaşabileceğini sanır. Bu yaklaşımın en somut örneği, devlet iktidarının Kürt sorunu karşısındaki tavrıdır. Kürtler, kendi kimliklerinin yok sayılması ve baskılanması nedeniyle onlarca kez isyan ettikleri halde, devlet yıllarca “Kürt yoktur, Kürtlerin kimlikleri de yoktur, dolayısıyla Kürtlerin kimliklerinden kaynaklanan bir sorunları da yoktur” biçiminde bir yadsıma politikası izledi ve çok doğal olarak varlığını kabul etmediği bir sorunu çözemedi.

İkinci yaklaşım ise, toplumsal bir soruna çok dar bir pencereden bakmak ve istenmeyen bir gelişme karşısında kestirmeci çözümlere bel bağlamaktır. Yine Kürt sorunu üzerinden ifade etmek gerekirse; “Kürt yoktur”un bir çare olmadığı anlaşılanca Kürtlerin varlığı tanınır, ancak bu kez Kürtlerin istemlerinin siyasi düzlemde makes bulmaması için tezgahlar düzenlenir. Bir siyasal parti, Kürtlerin bir kesiminin kimliklerinden kaynaklanan taleplerinin siyasal alana taşıdığında, o parti siyasi ve hukuki cendereye alınır ve nihayetinde kapısına kilit vurulur. Türkiye'nin yakın dönem siyasal tarihine -özellikle de son onbeş yılına- bakıldığında, bu vodvilin tekrar tekrar sahneye konduğu görülür.

Fakat hemen belirtmek gerekir ki, toplumsal bir tabana dayanan sorunları bu tarz yaklaşımlarla çözmenin bir imkanı yoktur. Bir sorunu yok saymak veya onu tüm yönleriyle ele almaktan kaçınmak, o sorunun diyalog ve uzlaşmayla çözülmesini engeller, hatta tam ters bir etki göstererek sorunun daha da derinleşmesine neden olur. Bu meyanda, iki sebepten ötürü, DTP'nin kapatılmasının da Kürt sorunun çözümüne herhangi bir katkısının olmayacağının ve aksine sorunun daha vahim boyutlarda seyretmesine sebebiyet vereceğinin altı çizilmelidir:

I. Öncelikle, demokrasilerde parti kapatmanın işlevsel bir tarafının olmadığı artık anlaşılmış olmalıdır. Herhangi bir siyasal parti kapatılmasına yönelik bir tehdidi hissettiği anda, kendisinin devamı olacak yedek bir siyasi parti kurmakta, parti kapatıldığı anda ise tüm örgütü ve birimleriyle yedek partiye geçmektedir. Bugün kapatılmak istenen DTP siyasi çizgisinin serencamı bunun en iyi misalidir.

Halihazırda DTP'de temsil edilen siyasi hareket, ilk kez 1990'da Halkın Emek Partisi'ni (HEP) kurdu. 1991 genel seçimlerinde SHP ile seçim ittifakı yapan bu partiye karşı kapatılma davası açıldığında, söz konusu siyasi hareket Özgürlük ve Demokrasi Partisi'ni (ÖZDEP) kurdu. Gerek HEP ve gerek ÖZDEP 1993'te Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılma cezasına çarptırıldılar, fakat HEP çizgisi buna önlem olarak çoktan Demokrasi Partisi'nde (DEP) örgütlenmesini tamamlamıştı. DEP 1994'te aynı akıbete uğradı, ama daha önceden Halkın Demokrasi Partisi (HADEP) kurulmuştu bile. HADEP'in de alın yazısı değişmeyince parti bu sefer Demokratik Halk Partisi (DEHAP) adını aldı. DEHAP da kapatılma davasıyla karşı karşıya gelince parti kendiliğinden kapandı ve ekip Demokratik Toplum Partisi'nde (DTP) bir araya geldi.

Görüldüğü gibi yoğun parti kapatmaların yaşandığı Türkiye'de siyasiler bu konuda gayet antrenmanlılar ve kendi siyasi misyonlarını devam ettirecek yeni bir parti kurmada gerekli bilgi ve deneyime sahipler. Eğer DTP kapatılırsa nelerin yaşanacağını gayet iyi biliyoruz. Hemen yeni bir siyasi parti kurulacak ve DTP'nin siyasi anlayışı bu partide yaşamaya devam edecek. Dolayısıyla gerçekte değişen hiçbir şey olmayacak. Sadece parti kapattığı için Türkiye'nin demokrasi ayıbı çetelesine bir not daha düşülecek.

II. Kürt sorunu etnik temelli politik bir sorundur ve çözümü önünde sonunda politik olmak durumundadır. Bu sebeple, Kürt sorununu çözmeye yönelik samimi bir çaba, tüm politik kanalların açık tutulmasını ve politik taleplerin dillendirilebileceği demokratik sahanın mümkün olduğunca geniş tutulmasını zorunlu kılar. Bu bağlamda, Kürt soruna öncelik veren ve hatta bunu varlık sebebi sayan bir siyasi partinin, parlamento çatısı altında kalması hayati öneme sahiptir. DTP'nin parlamentoda bulunması, bu partiye oy verenlerin taleplerinin siyasal sisteme kanalize olmasını ve sorunun çözümünün -başka yerlerde değil- Meclis'te aranmasını sağlar.

Meclis'teki bir DTP, çözümü şiddette arayanların argümanlarını çürüten ve ayaklarının altındaki halıyı çeken bir işlev görür. Eğer DTP meşru zeminlerden dışlanırsa, bu işlevi yerine getirmesin imkanı kalmaz. DTP'nin kapatılması, sorunun çözümünde siyaseti öne çıkarmaya çalışanlarını elini zayıflatır, buna karşılık mağduriyet hissiyle bilenmiş kitlelerin nezdinde şiddet taraftarlarının güç devşirmesine yol açar. Lafı dolandırmadan söylemek lazım; DTP'yi kapatmak PKK'ye hayat öpücüğü vermekle eş anlamlıdır. Bu nedenle makul bir siyaset, DTP gibi sistem içinde hareket eden bir partinin hukuken yok edilmesini değil, aksine güçlendirilmesini gerektirir.

DTP Meclis'te olmalı ve çözüme dair görüşlerini halkla paylaşmalıdır. DTP milletvekilleri gerektiğinde “özerklik” gibi, “genel siyasi af” gibi, bazılarının duydukları anda tüylerini diken diken eden görüşlerini Meclis kürsüsünden özgürce ve herhangi bir endişe duymadan seslendirebilmelidirler. Elbette DTP'nin politik tercihlerinin bir bedeli olacaktır; ama bu bedeli belirleyecek olan siyaset olmalıdır, siyasallaşan yargı değil.

* Dr., Ankara Üniversitesi

(vahapcoskun@yahoo.com)