Antik Yunan'da 'barbar' sözcüğü tam olarak konuşamayan, eveleyip geveleyen, bugünkü tabiriyle kekeme insanları tanımlamak için kullanılırdı. Sözcüğün bugünkü kullanımının da bu minvalde olduğuna hiç kuşku yok, zira Türk Dil Kurumu'nun (TDK) sözlüğüne göre; uygarlaşmamış, kaba, saba, ilkel anlamlarına gelen barbar sözcüğünün tanımına içkin bütün bu sıfatların dil ile, konuşmak eylemiyle doğrudan bir ilişkisinin olduğunu görebiliriz. Buna göre, dile hakimiyetinizin, konuşma kabiliyetinizin oranı ile sözcüğün tanımına içkin sıfatların oranı arasında ters orantılı bir ilişki bulunur. Bunun örneklerine gündelik yaşamın her aşamasında rastlamak mümkün.
Bu durumun son örneklerinden birini 'Youtube.com'da klip olarak da yayınlanan şarkıcı İsmail Türüt'ün 'Plan yapmayın plan' adlı şarkısının sözleri oluşturuyor. Söz konusu adrese girince insanın kanını donduran görüntülerle ve bu görüntülere eşlik eden tırmalayıcı bir sesin barbar sözcükleriyle karşılaşıyorsunuz. Bu görüntüler karşısında kanının donduğunu belirten Yeni Şafak yazarlarından Ali Bayramoğlu'nun biraz 'vicdan, izan, ahlak, insanlık' talep etmesi de barbarlaşmanın bu kahredici düzeyi ile ilgili olsa gerek.
Gerçekten de, içinde yaşadığımız ve altında ezildiğimiz toplumsal gerçekliğin ve bu gerçekliğe verili koşulların basit düzeyde bir analizi-eleştirisi bile, yukarıdaki bireysel görünen ve fakat, toplumsalı-toplumsal olanı ifade eden talebi haklı çıkartacak birçok örneği bulmamızı sağlayacaktır. Yüzyılların içinden gelen bir geri kalmışlığın, aşağılanmışlığın, unut(ul)muşluğun yol açtığı bir felsefi dekadans (çöküş), arafta olmanın-arafta kalmanın getirdiği bir yaralı bilinç ve her şeyi örselenmiş, bütün aidiyetleri elinden alınmış bir özne(siz)lik, soluksuz kalan insan tekleri ve zayıflayan, giderek nesneleşen bedenler. Yokluğumuz hakim her tarafına yaşamın, bugün!
Bu türden bir olumsuz kuşanmışlığın ve kuşatılmışlığın sonuçları da; varoluşumuzun her tarafına sirayet etmiş bir tahammülsüzlük, bizden olmayanı ötekileştiren, dahası yok eden bir dışlayıcılık, belirlenmiş bir genel geçerliğin dışındaki her şeyi reddeden bir tek biçimlilik üzerinden üretilmiş kimlik, din, ideoloji vb hegemonya(lar). Bütün bu olup bitenlere rıza gösteren çoğunluk, insanlar. Üniter insandan üniter topluma ve üniter kültürden üniter devlete uzanan bir yelpazede iğdiş edilmiş bir yaşam alanı.
Vatanı ve milleti oluşturan parçaların başkalıklarını reddederek, o başkalıklardan sadece biri olan bir parçayı genelleştirip tek evrensel gerçek haline getirerek ve bu genellik üzerinden oluşturulan bir yalan anlatıyı topluma dikte ederek tanımlanmış bir bütünlüktür söz konsu olan. Kendisini meydana getiren parçaların büyük bir kısmını dışarıda bırakan ve onları yalnızca üzerinde tahakküm kurduğu ve ancak kendisine benzediği, kendi tanımladığı bütüne sığdığı sürece ve ölçüde kabul eden bir zorbalığın topluma dayatılma biçimidir bu bütünlük. Bu bütünlüğün içinde dilden dine, etnik aidiyetten tarihe varıncaya dek, her şey tanımlanmıştır. Kürt'ün dili, Alevi'nin inancı, Ermeni'nin tarihi bu bütünlüğün dışarıda bıraktığı şeylerdendir, ama hepsi değildir. Kendi egemenliğini salt bedenler üzerinde gerçekleştirmeye yönelen ve toplumdaki yerellikleri-farklılıkları, ruhuna asla hükmedemediği gerçeklikleri reddeden bu anlayışın en doğal sonucu ise, kendini ifade eden ve kendi Ben'i üzerinden siyasal ve toplumsal olana katılan her davranışı, bu bütünlüğe yönelmiş bir saldırı olarak görmesidir. Savunduğu fikirlerden ötürü mahkum olanlar, işinden atılanlar, inancından ötürü yakılanlar, şiddete maruz kalanlar, kadınlar, çocuklar...ve ve diye uzatılabilir tüketilemez bir liste, bu bütünlüğün içselleştiremediği parçaların görünür olma çabalarına karşı geliştirdiği reflekslerin mağdurlarıyla doludur.
Şimdi, sivil anayasa tartışmalarının da yoğun olarak yapıldığı bugünlerde, kendimize ilişkin gerçekleri bütün boyutlarıyla sorgulama zamanıdır. Gerçekten de, bedenlerimiz üzerinde kurduğu tahakkümle bizi nesneleştiren, Doğulu kalamayan ve fakat Batılı da olamayan, farklılıklarımızı içine sindiremeyen bir yapıyla angaje olmuş bir öznelliğin, bir toplumsallığın iğdiş edildiğini düşünmek haksız olmasa gerek. Öyle ya, Kürtlüğü ve dili elinden alınmış bir insanın geride yaşamak için anlamlı bulabileceği ne kalmıştır ki. Ya, şimdilerde adını, yalnızca soykırımın varlığıyla ya da yokluğuyla ilişkilendirerek ve manipüle edilmiş bir geçmiş zamanlar dilimine ait her şeyin dışına iterek, ve üniter belleğimizin hoyrat dayatmalarıyla çoğu zaman lanetleyerek andığımız Ermeniler için? Hrant Dink için? Hiçlik, sadece hiçlik! Yok eğer, hala yapılabilir bir şeyler olduğunu düşünüyorsak ve inandığımız gibi yaşamanın bedeli hiçlik olmamalı diyorsak, yapacağımız ilk iş, söyleyimden bile uzak bir hiçliği oluşturan bu karanlığı paramparça etmek olmalıdır. Bunun yolu, varoluşumuz için bulunabilecek sağlam dayanak noktaları bulmak üzere, verili olan ve bizi belirleme iddiasında olan her şeyi bir an için askıya alarak tarihe yönelmek ve bu tarihte içerilenlerle yeniden hesaplaşmaktır.
Egemen retoriğin sözcükleri tükenmiştir. Çok şeyi dışarıda bırakan, az şeyi içeriye alan bir tarihle yüzleşebilmek ve içeriye alınan bu az şey üzerinden geliştirilen tezlerle inkar edilen, bir hiçliğe indirgenen gerçekleri kabul edebilmek, korkmadan ve önyargılarımızdan uzak bir şekilde, babalarımızdan öğrendiklerimizi sorgulamaktan geçer. Herkesin, hatta babalarımızın bile yalan söyleyebileceğini-yanılabileceğini anlayabilecek ve bunu kabul edebilecek kadar derinleştiği zaman sorgumuz, kendimizi ötekinin terimlerinde de tanımlayabilmenin ve ötekinin varlığına da duyarlı kılabilmenin ilk adımını atmış olmakla övünebiliriz.
Kendimizi ne ile sınırlı tutacağımızı ve neye karşı sorumlu olduğumuzu, kendimizi neden bağımsız tutacağımızı ve neye karşı sorumsuz olduğumuzu kavradığımız an, kendisiyle övünebileceğimiz ilk adımı attığımız o andır: İnsanla sınırlı ve insani olana karşı sorumlu, gerisinden bağımsız ve gerisine karşı sorumsuz bir an! Bu anı sürekli kılabildiğimiz zaman; arafta olmaktan taraf olmaya, nesnelikten özneliğe, başkalıktan kendiliğe doğru evrilecektir bilincimiz ve hiçbir parçasını dışarıda bırakmayan ontolojik-gerçek bir bütünlüğe kavuşacaktır yaşam(lar)ımız. Sorunların son ve hiçliğe indirgenen yaşamların varlık bulması, barbarlığın sona ermesine bağlıdır.
* İnsan Hakları Araştırmaları Derneği (İHAD) Üyesi
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.