News of the World gazetesinin kapanmasına yol açan telefon dinlemelerinden medya olarak alınacak dersler olmalı. Bunlardan en önemlisi tirajın değil insanın, özel hayatın gizliliğinin esas olduğudur.
İngiltere'de yayınlanan 'News of the World' gazetesinin karıştığı 'izinsiz telefon dinlemeleri'yle ilgili tartışmalar büyüyerek devam ediyor. Tartışmalar songünlerde alevlense de, aslında söz konusu gazete ilk defa böyle bir şey yapıyor değil. Bir bakıma 2002 yılından beri sürekli şekilde belli kişilerin telefonlarını izinsiz olarak dinlediği ve bazılarından rüşvet istediği son zamanlarda ortaya dökülmeye başlandı. Bu çalışmada tartışmları başlatan hikaye ile başlayıp, daha sonra diğer dinlemeleri ele alacak ve buna İngiliz kamuoyunun tepkisinin ne olduğu üzerinde duracağız.
13 yaşındaki Milly Dowler 21 Mart 2002 tarihinde kaybolmuştu. Altı ay sonra polis, Milly'nin cesedini bulmuştu. Bu kaybolmanın kamuoyuna duyurulmasından sonra News of the World gazetesinde özel dedektif olarak çalışan Glenn Mulcaire, kaybolan kızın telefonunu 'izinsiz' olarak dinlemeye başlar. Aile fertleri ve yakınlarının aramaları ve bıraktıkları mesajlar izinsiz olarak dinlenmeye devam eder. Mesajlar daha çok kaybolan kızın bir an önce aile fertleriyle irtibata geçmesine dairdir. Hatta telefonda yeterince mesajlar için yer kalmayınca, önce kaydedilenler dedektif tarafından silinince aile kaybolan kızlarının hayatta olduğunu ve mesajları sildiğini düşünürler. Gerçekte ise, Milly hayatta değildir ve bu durum ailenin mevcut duruma ek olarak daha çok acı çekmesine sebep olmuştur. Bu durumun yanısıra, aile News of the World'un yaptığından habersiz, kendilerine söz konusu gazete tarafından yapılan teklifi kabul edip, gazeteye ümitleri hakkında röportaj verirler. Diğer taraftan, kayıtların silinmesi polisin araştırma ve incelemesinin farklı yönlere kaymasına sebep olmuştur. Çünkü, polis başlangıçta ulaştığı deliller yerine kaybolan kızın hayatta olduğu düşüncesiyle farklı bir tutum izlerken eldeki diğer delillerin elden uçup gitmesiyle karşı karşıya kalmıştır.
Gazete bunlarla da yetinmemiş, kayıp kız Milly adına iş başvurusu yaptırıp, gerçek telefon numarasını da verdiriyor. İşveren bir hafta sonra telefonu arayıp mesaj bırakmış. Ek olarak, gazete Surrey polisine telefonu gizlice dinlediğini de itiraf ediyor. Başka bir ifadeyle yaptığını gizlemek yerine açıkça ilan ediyor. Polis inceleme sonunda telefonun dedektife ait olduğunu ve kızın ailesinin de hedef olduğunu görüyor. Fakat herhangi bir şey yapmıyorlar. Sadece gazetenin işgüzarlığı olarak görüp, kendi işlerini yapmaya devam ediyorlar.
Bu olay nasıl ortaya çıktı?
Kasım 2005 yılında News of the World Prens William'ın 'dizinden' yaralandığını yayınladı. Bunun üzerinde, William'ın etrafındakilerden birinin telefonundaki mesajların gizlice alındığı şüphesi ortaya çıktı. Bunun üzerine Kraliyet editörü olarak çalışan Clive Goodman hakkında açılan ceza davası sonucu, Kraliyet ailesine ait mesajı izinsiz (bazı kodlar kullanarak) almaktan dolayı 4 ay hapis cezasına çarptırıldı. Aynı şekilde müttefiki Glenn Mulcaire de aynı suçtan 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Temmuz 2009 yılında Gurdian gazetesi Andy Coulson editörlüğü döneminde News of the World'un 3000'den fazla politikacı ve sporcunun telefonlarının gizlice dinlendiğini haber yaptı. Andy Coulson henüz başbakan Cameron'un basın danışmanı olmamıştı. Bunun üzerine, Temmuz ayında Parlemento'da Kültür, Media ve Spor Komitesi yaptığı incelemede bir sonuca varamadı. Eylül 2009'da Scotland Yard, Guardian'ın haberinin doğru olduğunu, önemli kişilerin telefonlarının dinlendiğini doğruladı. Bunun üzerine söz konusu Parlemento'daki komite, News of the World'u kınadı. Şubat 2010'da New York Times, News of the World'un sürekli olarak bu işi yaptığını, gazetenin eski muhabirlerinden Sean Hoare'a dayanarak yayınladı. Hoare BBC'ye telefon ederek bilakis Andy Coulson'un kendisinden gizli telefon dinleme işini yapmasını istediğini açıkladı. Bunun üzerine bu defa Parlemeto'da İçişleri Komisyonu inceleme başlattı.
Gazete 5 Ocak 2011'de editörü Ian Edmondson'un işine 2005-2006 yıllarındaki telefon dinlemeleri iddiasından dolayı son verdi. Bunu, başbakan David Cameron'un basın danışmanı olan Andy Coulson'un 21 Ocak 2011'de istifası izledi. Daha sonra başbakan, bakanlar, diğer siyasiler ve sporcular polisten News of the World'un telefonlarını gizlice dinleyip dinlemediğinin araştırılmasını istediler. Bunun üzerine 23 Haziran'da polis tutuklamalara başladı. En son olarak, 4 Temmuz'da Guardian gazetesinin, News of the World'un yukarıda anlatılan telefon dinleme işini yaptığını duyurmasını takiben, başta başbakan olmak üzere hem siyasiler hem de toplumun diğer kesimleri seslerini yükseltmeye başladılar. Bunun üzerine, News of the World'un ana şirketinin genel müdürü Rebekah Brooks özellike Milly'nin ailesine yapılanların affedilecek nitelikte olmadığını ifade etti. Brooks, gazetenin genel müdürü olmadan önce News of the World'un editörüydü. Onun döneminde dahi telefon dinlemelerin mevcut olduğuna dair iddialar da var.
Bütün bu olup bitenler bize neyi anlatıyor? Başta belirtelim ki, telefonlar kolayca dinlenebiliyor. İkinci olarak kimi gazete ve gazetecilerin daha fazla haber vermek için meslek etik kurallarına riayet etmedikleri İngiltere gibi demokratik ve gelişmiş bir Batı ülkesinde bile mümkün. Hatta çocuğunu kaybetmiş bir aileyi yanlış umutlara sevketmek ve polisi yanlış yönlendirmeyle sonuçlansa bile. Üçüncü olarak, özel hayatın gizliliği ve kutsallığı sanırız basın yayın kuruluşları açısından çok da önemli değil. Onlar için önemli olan tiraj. Sonuncu olarak, artık teknoloji çağında yaşıyoruz. Hiç birşey gizli kalmıyor. Öyleyse herşeyimizle 'doğru' olmalıyız ki, bizi dinleyenler bile görünenden başka birşey duyamasınlar.
