Moody''s gecikmiş hakkı teslim etmeli

Kasım'ın ilk haftasında uluslararası kredi derecelendirme şirketlerinden Fitch'in Türkiye'nin kredi notunu artırarak, "yatırım yapılabilir" ülke konumuna yükseltmesi, dikkatlerin sektörün önde gelen temsilcilerinden S&P ve Moody's'e çevrilmesine yol açtı. Moody's'in bugün İstanbul'da konferans düzenleyecek olması, bu şirketin de not artırımına gideceği beklentisinin oluşmasına neden oldu.

Küresel ekonomideki durgunluğun ve Avrupa'da borç krizinin yol açtığı resesyonun devam ettiği kritik bir dönemde gelen not artırımını ''geç kalmış bir hakkın teslimi'' olarak yorumlamak gerekir. Çünkü, benzer ekonomik yapıda olan ülkelere daha yüksek not verilirken; kamuoyunda Türkiye'nin notunun bilinçli olarak düşük tutulduğuna ilişkin yaygın bir kanaat vardı.

Türkiye ekonomisi, 2001 krizinin ardından başlayan yeniden yapılandırma ve reform çalışmaları sonucunda önemli başarılara imza attı. Son on yılda; enflasyon oranı, yüzde 70'lerden tek haneli rakamlara düşürüldü; bütçe açığının GSYİH'ya oranı yüzde 12'lerden yüzde 1'ler seviyesine indirildi; AB tanımlı borç stokunun GSYİH'ya oranı yüzde 75'lerden yüzde 40'lara düzeyine geriledi ve ekonomik büyüme oranı ortalamasında ise, kayda değer bir seviye yakalandı.

Temel makro göstergelerde önemli bir iyileşmenin görülmesine rağmen, kredi derecelendirme kuruluşlarından not artışının gelmemesi, ''itibar inşasının'' ne kadar zor olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye, 1994'te ''yatırım yapılabilir'' ülke konumundan ''yatırım yapılamaz'' ülke konumuna düşürülmüştü. 1990'lı yıllar, ''Türkiye'nin kayıp on yılı'' olarak ekonomi ve siyasi tarihimize kaydedildi. 2001 krizi sonrası kurulan hükümet, ekonomiyi ''yoğun bakımda'' olarak tanımlamaktaydı. Ancak yapılan reformlarla birlikte sağlanan ekonomik istikrar ile tek parti iktidarıyla desteklenen siyasi istikrar, dikkatlerin Türkiye'ye çevrilmesine neden oldu.

Bir ülkenin kredi notunun artması, birinci olarak, ülkenin borçlanma maliyetini artırmaktadır. Diğer bir ifadeyle, ülke yurtdışı piyasalardan daha düşük faiz oranı ile borçlanabilmektedir. Yurtiçi tasarrufların yetersizliği nedeniyle yurtdışı kaynaklara bağlı olan Türkiye için bunun önemi daha da büyüktür. Türkiye'de ekonomik büyümenin yüksek olduğu dönemlerde (dış kaynak kullanımını gösteren) cari açığında yüksek olduğu görülür.

Dünyanın yaklaşık yüzde ellisine denk gelen ABD ve AB'deki ekonomik sorunlar, dış talebin düşmesine neden oldu ver dış kaynak kullanımını da zorlaştırdı. Bu durum, Türkiye'nin de büyüme oranlarının aşağı yönlü revize edilmesine neden oldu. Türkiye'nin düşük büyüme dönemine girdiği böylesi bir dönemde, kredi notunun artırılması, oldukça kritik bir öneme sahiptir.

Dünya ölçeğinde faaliyette bulunan yaklaşık 100 civarında kredi derecelendirme kuruluşu vardır. Uluslararası alanda bu kuruluşlardan üç tanesinin (Standart & Poor's (S&P), Moody's ve Fitch) adı sıkça duyulur.

Üç büyükler olarak adlandırılan bu kuruluşlar, piyasanın yüzde 95'ine sahiptirler. S&P ile Moody's'in pazar payı, yaklaşık yüzde 40 iken; Fitch'in payı yüzde 15'tir. İlk ikisi Amerika temellidir. Üçüncüsü ise, Amerika ve İngiliz ortaklığı şeklindedir. Fitch, sektördeki küçük şirketleri alarak büyüme eğilimi içindedir. Kredi derecelendirme ilişkin bu bilgiler, bir oligopol piyasasının sektöre hakim olduğunu gösterir. Özellikle ilk ikisinin (Standart & Poor's ve Moody's) piyasanın büyük oyuncuları olup, oyun kurucu özelliklerinin olduğu görülür. Sektöre ilişkin bu piyasa yapısı, Fitch'in not artırımının önemli olduğunu ve sermaye girişine katkısının sınırlı kalacağını ima eder.

Temel makroekonomik göstergeleri sağlıklı bir yapıda olan ve siyasal istikrarı ile geleceğe ilişkin belirsizlikleri hızla azaltan Türkiye, daha yüksek not artırımını hak ediyor. Bu çerçevede Türkiye'nin kredi notunun ''yatırım yapılabilir'' seviyeye gelebilmesi için, S&P'nin iki derece birden ve Moody's'in ise, bir derece not artırımına gitmesi gerekir.

Küresel sermayesinin davranışlarında sektörün büyük oyunlarından S&P ve Moody's'in kararları çok etkili olmaktadır. S&P ve Moody's'in Türkiye'nin son on yıldır tırnaklarıyla kazıyarak ''inşa ettiği itibarını'' takdir etmesi ve daha fazla geç kalmadan, ekonomik başarısına ilişkin hakkını teslim etmesi, ekonomiye yeni bir dinamizm katacaktır.