Özel sektör için yasa mı gerekli?

Başörtüsü tartışmalarının bir ucunda da kamusal alan ve hizmet alan veren ayırımı da var. Ben bu tartışmalara girmeyeceğim, bu konuda neredeyse söylenmedik söz kalmadı. İş "Gelirlerse biz de notlarını kırarız" tehditine geldi, dayandı, şirazeden çıktı.

Ben başka bir alana değineceğim, özel sektörde istidama. 1989 yılından bu yana iş hayatı içindeyim. Gönderildiğim ropörtajlardan başım örtülü olduğu için "Sizi bana nasıl gönderiyorlar? Benim kim olduğumu bilmiyorlar mı?" diye kovalanmaya çalışıldı. En iyi niyetli olanlarında, endişeler gördüm gözlerinde. "Bu kadın da nereden çıkt?" soruları bazen sadece gözlerle soruldu. Ama çoğunlukla bu nazarlar, tepkiler, çalıştığım yayında haberleri çıkınca "Defalarca fotoğraf verdim, hiçbir zaman bu kadar güzel çıkmadı." diyerek teşekküre dönüştü. Yani iş odaklı olduğumuzda ortak alanlar bulabildik. Bütün bunlar benim için de önemli deneyimlerdi.

O zamandan bu yana vardığım en önemli sonuç bir arada olmayı başarabilmekti. Birlikte iş üretip, iş odaklı olabilmek. Önce tahammül, sonra iş odaklı birliktelik ve açılan diyalog kapısı. Bunu başarabildiğimizde, farklılılardan çok ortak alanlar, insani ortaklıklar bulunabiliyor. Hatta dostluklar kurulabiliyor.

Başıörtülü kadınlara tahammül edemeyenlerin kahir ekseriyeti, kapıcısının karısı ve evine gelen hizmetli dışında, başka bir başıörtülü kadınla iş odaklı yada entellektül bir birliktelik gerçekleştirmemişdir. Nasıl, başı örtülü kadınlarla empati kurabilsinler?

Bunun için uygun zeminin olması gerekir, öyle değil mi?

Bir de madalyonun diğer tarafı var tabiki... Birkaç gün evvel yayınlanan bir haber tartışma programında başörtüsünün bir eğitim hakkı olduğunu hararetle savunan bir gazeteci-yönetici önce "eşim, kızım da örtmüyor"ve diyor ve övünerek ekliyor ve "işyerimde de bir tane örtülü çalıştırmıyorum". Eşi ve kızı bizi ilgilendirmez tabiiki, fakat işin en can alıcı kısmı "işyerimde de bir tane örtülü çalıştırmıyorum" ifadesi. Yine bir başka örnek; İstanbul da 20 civarında avukat çalıştıran bir hukukçu, dindar (kendini öyle tanımladığı için yoksa bize ne ne?), eşi örtülü, kızları özel okulda okuyor ve siyasetçilere ateş püskürüyor "başörtüsü meselesini çözmediler" diye ama yanına personel almaya gelince (sekreter veya avukat olarak) "bize her türlü müşteri gelir, aman örtülü olmasın. Açık olsun..." diyebiliyor. Belki taşrada fazlaca görmesek de özellikle özel sektörün başkenti İstanbul'da onlarca örneğe şahit olmak mümkün. Kendi özel alanında sağlam duruş gösteremediği konunun sorumluluğunu hep bir başkasına atmak. Buna en iyi ifadelerle riyakarlık veya ikiyüzlülük diyebiliyorum.

Dönelim başa; çalışma hayatında kendini işiyle gösteremeyen, iş üretemeyen kadını ve konuyu siyasete mahkum ediyoruz. Çünkü "var olma" şekli siyasetin ortasından başka bir yer de kendini gösteremiyor. Kamusal alan tartışmaları alıp başını gidiyor. Peki soruyorum: "Başörtüsü meselesi çözülsün" diyenlerden özel sektör işverenleri ne zaman yanlarında çalıştırdıklarında niteliğini nicelikten önce arayacaklar? Sözün kısası, özel sektörde başı örtülü avukatı, sekreteri, muhabiri, mühendisi, mali müşaviri çalıştırmak için yasak mı var? Ya da özel hayatlarında muhafazar olduklarını ifade eden işverenler, elemanlarında nafaka kaygısı taşımadan, başı açık, kapalı ayırımı yapmamak için hangi yasayı bekliyorlar?

Eğer bu kızlar kendilerini iş hayatında göstemezlerse, iletişim ne zaman başlayacak? Temizlikçi kadının dışında mimar, mali müşavir olarak ne zaman muhatab olunacak? Empati ortamı ne zaman oluşacak?

Siyaset sadece seçilenlerin sorumluluğunda değildir. Seçenlerin de bu süreçte sorumluluğu var. Öncelikle dürüst ve öz güvenli olmaları gerekiyor sanırım.

Ha bir de; geleneksel erkek egemen anlayışla "kızım okusun ama karım asla çalışmasın" tavrıda tartışmanın bir başka boyutu. Muhafazar olsun veya olmasın bu bir zihniyet meselesi. Okumuş kızları çocuklarının anneleri olarak görülmek isteniyor ama işyerlerinde meslektaşları yada personelleri olarak görmeye alışık değiller. Hatta gereksiz bulunabiliyor.

Eee sonuç, yine olan kadına oluyor? Alanı belirleyenlerinin zihniyeti değişmedikçe, kadının bugün "başörtüsü" yarın "eşit işe eşit ücret" kavgası hiç bitmeyecek.

* Araştırmacı Yazar