Türk subayı 'askerî liderlik'i hep sevdi!

Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi (CSIS), ABD Başkanı Barack Obama'nın Türkiye ziyareti öncesi önemli bir rapor açıklamıştı. 4 Nisan'da detaylarını yine bu sayfada okuduğunuz Mart 2009 tarihli Türkiye'nin Evrimleşen Dinamikleri başlıklı raporun Türkiye'nin Değişen İç Dinamikleri başlıklı bölümü ise CSIS'in Türkiye Projesi Direktörü Bülent Alirıza tarafından kaleme alınmıştı.

Bülent Alirıza'nın, AK Parti'nin Kasım 2002 zaferi sonrasında Cumhurbaşkanlığı seçimi, başörtüsü ve laiklik tartışmaları, Kürt meselesi, azınlıklar, Aleviler konusunda bazı tespit ve eleştirilerini peşpeşe sıralarken şöyle demiştik: "Önemli tespitler yapılıyor bu konularda, tespitler -kabul edilir ya da edilmez- Türkiye'nin görünen yüzüyle önemli ölçüde örtüşüyor."

Türkiye'nin Değişen İç Dinamikleri bölümünde en fazla dikkati ise şu cümleler çekiyordu: "Ankara'da eğer daha milliyetçi ya da askeri bir liderlik ortaya çıkarsa ittifakı (Amerikan-Türk) ille de tehdit etmez. Bu tür hükümetler içerde ve dışarda düşmanlara odaklanır, her ne kadar izolasyoncu (tecridci demek mümkün) politikalar takip etseler de ilişkiler süregelen ortak çıkarlar üzerinden devam eder."

Washington yönetimi için esas olan ilişkinin "ortak çıkarlar" üzerinden devam etmesi olduğuna göre, ilişkiler bu çerçevede sınırlı tutulduğu sürece Ankara'da nasıl bir yönetim ortaya çıkarsa çıksın ittifakın (Amerikan-Türk) devam edeceğini varsayabiliriz. Kısacası, sözkonusu tespit bu çerçevede doğru bir tespit.

Genelkurmay Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ Amerikalı mevkidaşı Oramiral Mike Mullen'in davetlisi olarak önceki hafta Washington'daydı. Gezi, Amerikan-Türk Konseyi (ATC)'nin 28'incisi yapılan yıllık toplantılarıyla birleştiri-lince bütün haftayı Washington'da geçirdi Başbuğ.

Yukardaki raporu ve Orgeneral Başbuğ'un gezisini burada tekrar gündeme getirmemizin sebebi, Başbuğ'un temasları sonrasında Washington'daki Türk Büyükelçiliği'nde düzenlediği basın toplantısında (toplantıda tüm sorular ve cevapları Genelkurmay Başkanlığı'nın internet sayfasında yer alıyor) temasları hakkında bilgi verirken sözkonusu raporla ilgili bir soruya verdiği cevabı tekrar hatırlatmak. Türkiye'de infiale yolaçan "İrtica Eylem Planı" ile ilgili olarak Genelkurmay Başkanlığı'nın tatmin edici bir açıklama yapamamış olması bu hatırlatmayı zorunlu hale getiri-yor.

Kuşkusuz raporun hangi kurum tarafından yayınlandığı ve kimin imzasını taşıdığı önemli. Ancak daha da önemli olan Türk Genelkurmay Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ'un bu tür yaklaşımlara nasıl baktığıydı. Son soruyu sormak için söz aldığımda sorumu bu çerçevede sordum Sayın Başbuğ'a. Sorunun ikinci ve ilgili olan bölümü aynen şöyleydi: "Sizin açıklamanızın başında adını zikrettiğiniz ve ziyaret ettiğinizi söylediğiniz düşünce kuruluşu (CSIS) ABD Başkanı Obama'nın Türkiye ziyaretinden kısa bir süre önce Türkiye Raporu açıklamıştı. Orada, 'Ankara'da daha milliyetçi ya da askeri bir liderlik çıkarsa Türkiye-Amerika ilişkilerini ille de tehdit etmez, ilişkiler çıkarlar üzerinden devam eder' denilmişti. Bu tür yaklaşımları nasıl karşılıyorsunuz diye değil, sizi rahatsız etti mi ya da ediyor mu diye soracağım."

Orgeneral Başbuğ'un verdiği cevap ise aynen şöyledi: "Tabii o düşünce kuruluşu (CSIS) önemli. Bakın Savunma Bakanlığı'nın danışma grubu var değil mi? Savunma Bakanlığı'na devamlı etüd yapar rapor veren bu grup. Bu grubun başkanı da yanılmıyorsam o grubun başkanı. Dolayısıyla CSIS, önemli bir düşünce kuruluşu. Sözü dinlenen bir düşünce kuruluşu. Savunma Bakanı'nın bizzat, kendisinin ismen belirttiği 25 kişilik bir danışma grubu var. Bunu sizin benden daha iyi bilmeniz lazım. Çoğu bu düşünce kuruluşunun içinde görev alan kişiler. Önemli, gayet tabi önemli. Önemli olduğu için de biz o kuruluşla birlikte olmanın yararlı olacağını düşündük."

Evet, CSIS elbette önemli bir düşünce kuruluşu. Yönetim kurulunun başında uzun yıllardır Amerikan yönetimlerinde ağırlıkları ve etkileri tartışma götürmez önemli iki isim olan Zbigniev Brzezinski ve Brent Scowcroft var.

Kasım 2002'den bu yana Genelkurmay Başkanlığı ve başkanları tarafından "Türk Silahlı Kuvvetleri, hukuk devleti ilkelerine, hukukun üstünlüğüne bağlıdır" açıklamaları kaç kez yapıldı acaba? Bu tür açıklamalar daha ne kadar devam edecek?

Soru CSIS'in nasıl bir düşünce kuruluşu olduğuna yönelik değildi ama Başbuğ'un verdiği cevap, üzerinde yorum yapmaya gerek kalmayacak kadar açık ve önemliydi.