Zoraki ayrılık uzun sürmeyecek

CHP lideri Baykal'ın özel hayatıyla ilgili kasetin ardından istifa etmesi, CHP kadar, güncel Türk siyaseti ve merkez solun geleceği açısından önemli bir gelişme. Konunun CHP açısından önemi; liderlerinin sağlığı elverdikçe parti içinde yaşanmayacak olan liderlik arayışının, Baykal'ın sağlığı yerinde iken ve ilk kez bu ölçüde rakipsizken partinin önüne hayati bir mesele olarak çıkması. Gerçi, Baykal'ın istifa kararının ardından, kurultay delegeleri tarafından yeniden genel başkan adayı gösterilip, bu kez delegelerin tümünün oyunu alarak partinin başına gelmeyeceğinin bir garantisi de yok.

1999 genel seçimlerinde CHP'nin baraj altında kalması sonucunda genel başkanlıktan istifa edip, bir süre geri çekildiğini, daha sonra yeniden aday olup parti içi iktidarını perçinlediğini hatırlarsak, bu olası gelişmeye hazırlıklı olmak gerekir. Bir an için Baykal'ın istifasının kalıcı olacağını ve kurultaya dahi katılmayacağını, dolayısıyla CHP'de Baykal'lı günlerin geride kaldığını varsayarak, Baykal'sız CHP ve Türk merkez solun geleceği adına fikir üretelim. Bu değerlendirmeyi yapabilmek için, öncelikle Baykal'ın ve Baykal'lı CHP'nin Türk merkez solunda yerleşik olduğu pozisyonun anlam şifrelerine bakmak gerekir.

1980 öncesinde Ecevit'li CHP, 1980 ve 90'larda İnönü'lü SHP'de ikinci adamlığa razı olmak zorunda kalan Baykal, merkez solda kendisine bir misyon biçmişti. Bu misyon; bünyesinde ikinci adamlığı barındırmayan, parti için iktidarın yakın çevresiyle paylaşıldığı, bu anlamda ulusal politikada iktidar olunamasa da, partide iktidarı ebediyen sürdürmeye indirgenmiş minimalist demokrasi anlayışına dayanıyordu.

CHP'de politika yapıp yükselmenin sadece ve sadece bir ölçütü vardı. Lidere biat etmek, varlığını liderin adeta kutsal varlığına armağan etmek. Liderin hikmetinden sual olunmaz tarzda işleyen CHP iç siyaseti Baykal'ın istifası karşısında sıkıntılı bir dönem yaşayacaktır. Baykal'ın liderliği dışında alternatif bir lider temelli hiçbir B Planı üretilmediği için, CHP elitlerinin uzunca bir süre akıl tutulması yaşayacağına şüphe yok. Bu nedenledir ki, bugün toplum değil ama, CHP'de profesyonel siyaset yapanların çoğu Baykal'a mahkumdur. Politik olarak devşirilmelerinde liyakat temelli bir yükseliş yaşamayıp, Baykal'ın tercihiyle bir gecede politikada var olanlarla dolu bir yapı için aşılabilecek kolay bir durum değil Baykal'ın istifasıyla gelinen nokta. Bu nedenle, yaklaşan kurultayda delegelerin sağduyularıyla yeni bir genel başkan seçme olasılığı çok zor. Muhtemelen olacak olan şudur: Baykal'ın 1999 seçimleri sonrasında yaptığı gibi, bir süre geri planda kalıp, psikolojik olarak toparlandıktan sonra, organize ettireceği yeni bir seçimli Kurultayla ebedi liderin partisinin başına yeniden geçmesi.

Türkiye'de sağ ya da soldaki merkezcil eğilimli kitle partilerinde mevcut liderlerin öncülük etmeyeceği ya da tasvip etmeyeceği yapıların sona ermesi hiç mümkün olmadı. Çünkü, partilerin örgütsel yapıları Türk usulü tasarım harikasıdır. Lider seçiminden ideolojik yeniden yapılanmaya, aday belirlemeye kadar, lider neyi ne kadar isterse, istenenler ancak o ölçüde hayata geçirilir. CHP'de Baykal'ın tartışılması mümkün olmayan liderliği ve otoritesinin, yaşanan kaset olayı nedeniyle zaafiyeti uğramıştır demek mümkün olmadığı için, önümüzdeki günlerde CHP'de bir liderlik arayışı yaşanırsa, bunun sadece bir emanetçi arayışı olacağını ifade etmek gerekir. CHP'nin geçmiş seçimlerde uğradığı başarısızlıklar karşısında, toplumdan yükselen “deniz bitti” tepkilerine rağmen, merkez sol cenahın beklentileriyle örtüşen bir lider refleksi hiç aşığa çıkmadığını veri alırsak, partide Baykal'sız günlerin fazla uzun sürmeyeceğini daha iyi anlayabiliriz.

Politik kariyerini “ya CHP'nin başına geçmek ya da er geç CHP'nin başına yeniden geçmek” üzerine odaklamış Baykal'ın partisiyle zoraki ayrılığı mutlu kavuşmayla sonuçlanacaktır. Fakat bu kavuşma CHP'yi tüm bu yaşananlardan sonra toplumla buluşturabilir mi? Kanımca çok zor. Aslında Baykal'ın istifası, Baykal'a mahkum olmayanlardan müteşekkül bir CHP'den konuşuyor olsaydık, bu parti adına tarihi bir fırsat yaratabilirdi. Baykal'ın ısrarlara dayanamayıp geri dönmesi, kendisini inandırıcılığı ve güvenilirliği açısından siyasal hayatın ileriki yıllarında hep tartışılır ve sorgulanır hale getirebilir. Oysa ki geri adım atmama becerisi gösterebilmek, liderliğin tamamlayıcı unsurları arasındadır.

Aslında CHP'nin sorunu Baykal'lı ya da Baykal'sız yola devam etmeye indirgenemeyecek kadar basit değil. Baykal'lı CHP 1970'lerin ikincin yarısından bugüne,Türk siyasetinde hiç olmadığı kadar kendi içine kapanmış, toplumun taleplerine,hislerine duyarsız kalmış bir merkez sol yarattı. Bu anlamda merkez solun geleceğini, Baykal'ın istifası, geri dönüp, dönmeyeceği üzerinden konuşmak, söz konusu ideolojik pozisyonun gelişimine de fazla katkı yapmayacaktır.

Baykal'ın önümüzdeki günlerde yapılacak Kurultaya katılmaması durumunda, Kurultayda neler tartışılacağına bakmak, izlemek gerekir. Bu etkinliğin tek gündem maddesi, ideolojik tartışmalar, sorgulamalar yerine, hangi ayda seçimlik kurultaya gidileceği olursa, bilelim ki CHP cephesinde değişen hiçbir şey yok. Muhtemelen de bu senaryo bugün itibarıyla kararlaştırılmış durumda. Ya CHP'nin ve merkez solun geleceği? CHP'lilerin umrunda değil ki. Varsa yoksa Baykal.