AİHM'DEKİ REFAH PARTİSİ DAVASINDA KARAR ÜÇ AY SONRA VERİLECEK

Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılan Refah Partisi'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yaptığı başvuru ile ilgili duruşma dün yapıldı. Mahkemenin, RP yöneticilerinin yaptığı başvuruyla ilgili kararını üç ay içinde vermesi bekleniyor. Duruşmada, Türk hükümetini Ergün Özbudun savunurken, kapatılan Refah Partis'nin avukatlığını Fransız avukat Laurent Hincker yaptı. Refah Partisi'nin eski milletvekili ve eski Adalet Bakanı Şevket Kazan ve Ahmet Tekdal da duruşmada hazır bulundu.

RP'nin avukatı Hincker, RP'nin halkın oylarıyla iktidara gelmiş bir parti olduğunu ifade ederek, demokratik sistemlerde siyasi partilerin kapatılamayacağını söyledi. Türkiye'de son on yıl içinde on partinin kapatıldığını kaydeden Fransız avukat, AİHM'nin de daha önce üç kez parti kapatılmasıyla ilgili olarak Türkiye'yi mahkum ettiğini hatırlattı. Hincker, RP'nin oylarını yüzde 35'e kadar çıkartan ve iktidarda olan bir parti olmasına karşın, sadece parti üyelerinin verdiği demeçler nedeniyle kapatılmasının demokratik sisteme aykırı olduğunu ifade etti. Fransız avukat, RP'nin laikliğe aykırı hareket ettiği iddialarına karşılık, "Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac da rahiplere konutunda yemek verse, hakkında laikliğe aykırı hareket etmekten dava mı açılması gerekir?" diye konuştu.

Türk hükümetinin avukatı Ergun Özbudun ise, RP'nin parti programından değil parti üst yöneticilerinin Anayasa'ya aykırı demeç ve hareketleri yüzünden kapatıldığını belirtti. Özbudun, yasalara aykırı demeç verenlerin, partinin sıradan üyeleri değil, lideri, başkan yardımcıları ve sözcüleri olduğuna dikkati çekerek, bu açıklamalar nedeniyle parti içinde disiplin soruşturması yapılmadığını, aksine yasayı çiğneyen demeçleri verenlerin "mükafaatlandırıldığını" iddia etti. Yargıçlardan biri Özbudun'a "Parti kapatılacağına, yasaları ihlal eden söylemlerde bulunan parti yöneticileri hakkında dava açılamaz mıydı?" diye sordu.

AİMH yargıçları, tarafların görüşlerini dinleyerek iki tarafa da çeşitli sorular yönelttiler. Yargıçlardan biri Hincker'e, RP'nin gerçekte din devleti isteyip istemediğini sordu. RP'nin Fransız avukatı Laurent Hincker, duruşmanın ikinci bölümünde mahkeme heyetinin sorularını cevaplarken, RP'nin şeriat ve din devleti istemediğini söyledi. Fransız avukat, RP ile Lübnan'daki Hizbullah arasında hiçbir ilgi ve benzerlik bulunmadığını ve partinin hiçbir zaman din devletini savunmadığını söyledi. RP'nin laikliğe aykırı davranmadığını, laikliği farklı biçimde yorumladığını söyleyen Hincker, Türkiye'de üniversitelerde bayan öğrencilere getirilen türban yasağını da gündeme getirdi.

AİHM Başkanı Luzius Wildhaber NTV'ye yaptığı açıklamada, Türkiye'den siyasi partilere yönelik yasaklamalara ilişkin davaların gelmeye devam ettiğini söyledi. "AİHM'nin aldığı bazı kararlarda da belirtildiği gibi, siyasi hedefleri beyan etmek, normal şartlarda, parti kapatmaya mazeret oluşturmamalı ve oluşturamaz" diyen Wildhaber şöyle konuştu: "AİHM davanın geldiği ülkedeki durumu, ulusal yargı gibi elbette tanıyamaz. Her ülkenin kendine has özelliklerini göz önünde bulunduruyoruz. Buna 'anlayış göstermek' denebilir mi bilmiyorum. Ancak içtihatlarımız ölçüsünde anlayış gösterdiğimizi söyleyebilirim. Eğer bir davanın gerçekten davalı ülke için 'özel' olduğu ispatlanıyorsa, bazı durumlarda ayrıcalıktan da söz edilebilir."

Türkiye, partilere getirdiği yasaklar sonrası AİHM'de açılan davalarda 30 milyar TL tazminata mahkum edildi. Kapatılan 3 siyasi parti AIHM'ye götürdükleri davaları kazanarak Ankara'nın tazminat cezası ödemesine neden oldular. Bu partiler Sosyalist Parti (SP), Türkiye Birleşik Komünist Partisi (TBKP) ve Özgürlük ve Demokrasi Partisi (ÖZDEP). AİHM Türkiye'yi, 25 Mayıs 1998'deki SP kararında 100.000 Fransız Frangı (FF), 30 Ocak 1998'deki TBKP kararında 120.000 FF, 08 Aralık 1999'deki OZDEP kararında 70.000 FF tazminat mahkum etti. Bu cezalar, Türkiye'nin parti yasaklayarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin örgütlenme hakkıyla ilgili 11. maddesini ihlal etmesinden kaynaklanıyor. Bu üç karar AİHM'de içtihat oluşturuyor.