Gerçekte nasıl olduğunu söyleyebilmek..

“Star “ gazetesinde yayımlanan bir dizide devlet belgelerine göre 1937''deki “Dersim harekatı” sırasında Seyit Rıza''nın yakalanmadığı, iki adamıyla birlikte teslim olduğu belirtiliyor.

Ama zaten Seyit Rıza''nın teslim olduğuna ilişkin resmi belgeler ilk defa yayımlanmıyor.

1972''de “Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı”nın yayımladığı “Türkiye Cumhuriyetinde Ayaklanmalar” başlıklı kitapta Seyit Rıza''nın teslim olmasıyla ilgili telgraflar ve yazışmalar yer alıyordu.

Bu kitaptaki bilgi ve belgeler iktibas edilerek “Genelkurmay Belgelerinde Kürt isyanları” başlığıyla özel bir yayınevi tarafından 1992''de de ayrıca yayımlanmıştı.

Geçen yıl bu kitabın yeni baskısı da bazı eklemelerle birlikte yeniden neşredilmişti.

1980''lerde Beyazıt Meydanı''ndaki bir kitap sergisinde Genelkurmayın yayımladığı birçok kitaba rastlayarak büyük bir heyecanla satın almıştım.

Biri Cumhuriyet öncesi, diğeri Cumhuriyet dönemi ayaklanmalarını içeren iki kitap hala kütüphanemde.

***

“Türkiye Cumhuriyetinde Ayaklanmalar” başlıklı kitabın 406, 407 ve 408. sayfalarında Seyit Rıza''nın Dojikbaba dağı güneyindeki mağaralarda bulunduğunun öğrenildiği ifade edilerek bir harekat planı hazırlandığı belirtiliyor.

Seyit Rıza''nın 10 Eylül günü teslim olduğunun 5. Jandarma Bölük Komutanlığından Genel Müfettişliğe bildirilmesi üzerine bu harekattan vazgeçildiği ifade ediliyor.

Kitapta 12 Eylül 1937 günü 3. Ordu Müfettişi Kazım Orbay''ın 4. Genel Müfettişi General Aldullah Alpdoğan Paşa''ya çektiğ telgrafın yanı sıra İçişleri Bakanı Şükrü Kaya''nın aynı minvalde bir tebrik mesajı da yer alıyor.

Şükrü Kaya''nın mesajında şu ibareler yer alıyor:

“Seyit Rıza''nın Hüseyin ve Batdal oğlu Rıza adındaki iki avanesi ile kayıtsız şartsız olarak saat 22.00''de Erzincan Jandarma Komutanlığına teslim olduğu şimdi alınan bir telden öğrenilmiştir.”

Aynı kitapta Başbakan İsmet İnönü''nün şu mesajı da yer alıyor:

“İsabetli tedbirleriniz Seyit Rıza''yı da teslim olmaya zorlamıştır. Güzel Tunceli''ni şerirlerden kurtararak halkın saadetini temin etmekten ibaret olan Cumhuriyet programını uygulamadaki bu yeni başarınızı hararetle tebrik ederim. Cumhurbaşkanı Atatürk bu vesile ile hükümeti tebrik etmek lütfunda bulundu. Cumhurbaşkanının yüksek taltifi tabiatiyle size ve emriniz altındakilere müteveccihtir.”

Kitapta sürgün ve iskanlara ilişkin pek çok ayrıntının yanı sıra ek olarak “Tunceli Kanunu Özeti”, 4. Genel Müfettişlikçe yayınlanan iki bildirge ile 1937 yılındaki Tunceli tenkil harekatına dair bir Bakanlar Kurulu Kararı da yer alıyor.

***

Sevgili okurlar, resmi belgeler her zaman yüzde yüz gerçeğe tekabül etmezler.

Bazen resmi belgeler yakalanan bir sanığın kendisinin teslim olduğu yahut teslim olan bir sanığın yakalandığı şeklinde gerçeğe uygun olmayan bilgiler verebiliyorlar.

“Resmi belge” demek gerçeğin kendisini işaret eden belge demek değildir. Sözkonusu olayın resmi belgelerde nasıl yer aldığını gösterir.

Tarihte öyle olaylar vardır ki resmi belgeler başka söyler, resmi olmayan belgeler başka türlü söyler.

Tarihçinin görevi de belgeler ve bilgiler arasındaki çelişkileri gidermek suretiyle yeni bir bakış açısı vermektir.

Modern tarih yazımının babası sayılan Leopold von Ranke''nin dediği gibi “sadece gerçekte nasıl olduğunu söyleyebilmek için”.

Yeri gelmişken bu dipnotu düşmek istedim.

Cezayir Başbakanı Ahmet Uyahya Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozi''yi kollayan bir ifadeyle şu açıklamayı yapmıştı:

“Türk dostlarımıza buradan sesleniyoruz: Cezayir''de sömürge döneminde yaşananlardan siyasi çıkar sağlamaktan vazgeçin. Hiç kimsenin Cezayirlilerin kanını kendi çıkarları için kullanmaya hakkı yoktur”.

Aslında tartışma, “Ermeni soykırımı yoktur diyene ceza” tasarısının mimarı Fransız milletvekili Valery Boyer''in bir soru üzerine “Fransa Cezayir''de soykırım yapmamıştır” cümlesiyle başlamıştı.

Uyahya''nın Türkiye''ye laf sokuşturmak yerine Boyer''in bu sözlerine cevap vermesi gerekiyordu.

Oysa Cezayir hükümeti tam bir sessizliğe gömülmüştü.

O sessizlik bozuldu ama Sarkozi ve Boyer''i mutlu eden bir üslüpla gelen cevap Cezayirlileri öfkelendirdi

Muhalefet partisi “En Nahda”nın lideri Fatih Rebii, Başbakan Uyahya''yı istifa etmeye çağırarak,”Türkiye''ye karşı bu açıklamada bulunanların neden Fransa''ya karşı bir şey söyleme cüretleri yok" dedi.

Fransa Cezayir''deki cunta rejiminin hamisi olduğu için Uyahya''nın sözleri beni hiç şaşırtmadı.

Başka türlü konuşsaydı, asıl o zaman şaşırırdım.

Başbakan Uyahya, Cezayir özgürlük savaşı sırasında Türkiye''nin NATO üyesi olarak Fransa''ya destek verdiğini de iddia etmiş..

Bu da doğru değil..

Başbakan Adnan Menderes''in Libya üzerinden Cezayirli direnişçilere gizlice silah yardımı yaptığı, bu yardımın sonraki dönemlerde de devam ettiği artık bir sır değil.

Libya''nın eski Başbakanlarından Mustafa Ben Halim Türkiye''nin Cezayirlilere yaptığı silah yardımını yıllar sonra açıkladığında ortalık ayağa kalkmıştı.

Uyahya demek ki kendi tarihini de bilmiyor yahut söylemek işine gelmiyor.

Türkiye''nin 1958''de Cezayir''in bağımsızlığının oylanması sırasında BM''de “çekimser” kalması elbette eleştirilebilir.

Ama Türkiye el altından direnişçilere gemiler dolusu silah göndermeyi ihmal etmemiştir.

1960''da bir başka BM oylamasında Türkiye''nin Fransaya karşı “Cezayir Kurtuluş Cephesi” lehinde oy kullandığını da hatırlatmak gerekiyor.

Hiçbir gazetecinin gazetecilik mesleğinin temel ilkelerini açık şekilde ihlal etmediği sürece işinden olmasını istemem.

Demokratik sistemlerde yazarlar arasındaki yorum ve görüş farkları ise karşı-yorumlarla, karşı-görüşlerle dengelenir.

Okurların bu görüşlerden istediklerine katılıp katılmamaları kendilerinin bilecekleri bir iştir.

“Kur''an-ı Kerim”de bile “Onlar ki sözü dinlerler ve en güzeline uyarlar. İşte onlar Allahın kendilerini doğru yola ilettiği kimselerdir ve onlar sağduyu sahipleridir” buyurulmuyor mu?

Dolayısıyla Ece Temelkuran''ın “Habertürk”teki yazılarına son verilmesi elbette üzücü olmuştur.

Hükümeti eleştiren yazılar kaleme alan Temelkuran''ın “Beni artık hiçbir gazete işe almaz” demesine ise bir anlam veremiyorum.

Hükümete muhalif pek çok gazete var, “Cumhuriyet” gibi, “Sözcü” gibi, “Vatan” gibi, vs.

Temelkuran bu sözleriyle muhalif gazeteleri töhmet altında sokmuş olmuyor mu?

Bir yazar illa yüksek tirajlı gazetelerde yazmak zorunda değildir.

Her zaman ballı kaymak olmaz, simit yediğiniz günler de olur pek çok gazeteci ve yazar gibi.