Kara savaşı tartışılacak

Washington- Hava saldırılarıyla Miloseviç'in direncini kırmakta zorlanan NATO, Kosova'ya kara gücü gönderilmesi konusunu Washington'da bugün başlayacak 50. yıl zirvesinde ana konu olarak tartışacak. Zirve sonunda yayınlanacak bildiride de, kara gücünün Kosova'ya gönderilme ihtimali bulunduğunun vurgulanacağını belirten diplomatik kaynaklar, NATO'nun, Kosova konusunda zirve sırasında Miloseviç'e sert çıkmasının şart olduğunu, aksi takdirde kuruluşunun 50. yıldönümünde ittifakın, karşılaştığı bu çetin sorun karşısında güvenilirliğini yitirme tehlikesiyle yüzyüze kalacağı görüşünü savundular. Kosova'ya Amerikan askeri gönderilmeyeceğini defalarca açıklayan Washington'un tutumunda, konunun tartışmaya açılması yönünde 'belirgin' değişiklik olduğu belirtiliyor. Beyaz Saray Sözcüsü Joe Lockhart, son açıklamasında, "Eğer NATO askeri komutanlığı ve Genel Sekreter Solana kara gücü konusundaki değerlendirmenin güncelleştirilmesini önerirlerse bunu destekleriz" diyerek, bu tutum değişikliğine işaret etti. NATO zirvesinin hazırlıklarının başladığı günlerde Kosova'nın yan konu olarak ele alınmasının planlanmasına karşın krizin boyutunun büyümesi üzerine Kosova, toplantıların ana gündem maddesi haline gelmişti.

Üye ülkelerin, Kosova konusunda bazı görüş ayrılıklarına karşın zirvede dayanışma gösterisi yapacaklarına kesin gözüyle bakılırken, başka temel konularda ise yaklaşım farklılıklarının sürdüğü belirtiliyor. Bu konular arasında Kosova krizinde bundan sonra ne yapılacağı, NATO'nun 'yeni stratejik konseptinin' ayrıntıları ve Türkiye açısından büyük önem taşıyan, AB'nin geliştirdiği Avrupa Güvenlik ve Savunma İnisiyatifi (ESDI) yer alıyor. Zirvede, Washington Deklarasyonu, Güncelleştirilmiş Stratejik Konsept ve Zirve Bildirisi adlarıyla üç belge imzalanacak. Bunlardan Washington Deklarasyonu, ittifakın 50 yıllık faaliyet ve başarılarını anlatıp, NATO'nun gelecek yüzyıla da aynı kararlılıkla gireceğini vurgulayacak. Güncelleştirilmiş Stratejik Konsept, NATO'nun bundan sonra üstleneceği yeni görevlerin tanımını yapacak. Zirve Bildirisi'nde ise özellikle NATO'nun "Kosova sorununu çözme konusundaki kararlılığı" ortaya konulacak.

Avrupa Güvenlik ve Savunma İnisiyatifi konusunda Türkiye'nin AB ülkeleriyle arasındaki derin görüş ayrılığı devam ediyor. ESDI girişimi, Avrupa'nın savunmasının büyük ölçüde AB ülkelerinin kontrolüne geçmesini, ancak bu olurken de NATO'nun Avrupa'daki imkanlarından yararlanılmasını öngörüyor. Ancak girişim, AB ülkesi olmayan Türkiye'yi fiilen dışlıyor ve Ankara'ya sadece, karar mekanizmasının dışında, tam niteliği belirsiz ortak üyelik gibi bir rol biçiyor. Bu durumu kabul edilemez bulan Türkiye, Ankara'nın dışlanması halinde NATO'nun imkanlarının kullanılamayacağı konusunda uyarıyor. Türkiye'nin Avrupa'nın savunmasında oynadığı kilit rolün bilincinde olan ABD'nin de bu konuda Ankara'ya yakın tutum taşıdığı belirtiliyor.

NATO'nun 19 üye ülkenin kollektif savunması dışında 21. yüzyılda edineceği ek rol ve misyonlar konusunda da belirsizlik sürüyor. Güncelleştirilmiş Stratejik Konsept'te, ittifaka, Kosova'daki gibi NATO alanı dışında roller de biçileceğine kesin gözüyle bakılırken, bunun sınırları ve üstlenilecek yetkiler, uluslararası hukuka uygunluk konusunda farklı görüşler ortaya atılıyor. Türkiye de, NATO'nun önceliğinin, alan dışı yeni roller yerine kollektif savunmaya verilmesi gerektiği görüşünü savunuyor. Zirvede diğer konularda imzalanacak belgelerde, kitle imha silahlarına karşı mücadelenin ilerletilmesi, ittifakın nükleer politikasının güncelleştirilmesi ve terörizme karşı işbirliği gibi konular yer alacak.