Yoğun pazarlıklar

HELSİNKİ- Türkiye'nin AB adaylığına ilişkin Avrupa'nın tavrının netleşeceği Helsinki Zirvesi'nin başlamasına saatler kala, Türkiye'nin adaylığı Yunanistan'ın tutumuna, zirvenin başarısı da Türkiye'nin adaylık durumuna düğümlendi. Zirvenin son düzenlemelerini yapmak ve gündemini kesinleştirmek için, dün öğleden sonra Finlandiya Cumhurbaşkanı Martti Ahtisaari, Finlandiya Başbakanı Paavo Lipponen, AB Komisyonu Başkanı Romano Prodi ve AB Dış Politika ve Ortak Savunma Yüksek Temsilcisi Javier Solana biraraya geldi. Bu toplantıda, Türkiye'nin adaylığının tanınması ve Atina ile yapılan son temaslar üzerinde duruldu. Daha sonra Yunanistan Başbakanı Kostas Simitis, Finlandiya Başbakanı Lipponen ile görüştü. Ayrıca dün akşam üzeri Simitis ve AB'nin sosyalist liderleri buluştular. Diplomatik kaynaklar, dünkü temaslar sonunda, Türkiye'nin adaylığı konusunun netlik azanabileceğini, aksi halde bu sabah konsey sonucunun bekleneceğini ifade ediyorlar. Konseyin, yarın öğle saatlerinde Türkiye ile ilgili son durumu belirleyip varılan uzlaşma şeklini Ankara'ya bildirmesi ve Türk hükümetinin öğleden sonra bu konuda bir toplantı yapması olasılığı üzerinde duruluyor. Kaynaklar, Simitis ile yapılan görüşmelerde, Türkiye'nin adaylığının tanınmasından ziyade, Kıbrıs ve Türk-Yunan ilişkileri konularında ortak bildiriye sokulacak metin üzerinde yoğun pazarlıklar yapıldığını ifade ediyorlar.

AB'yi yeni binyıla başarıyla taşıma misyonunu üstlenen dönem başkanı Finlandiya, Türkiye'nin adaylığı konusunda tarafları memnun eden bir çözüm bulunmasından yana tavır sergiliyor. Finlandiya televizyon kanallarında, Türkiye'ye ilişkin düzenlenen özel programlarda, "Helsinki'de adaylığı açıklanmayan bir Türkiye'nin kendini Avrupa'dan tecrit edilmiş hissedeceği" savunuluyor. Diplomatik kaynaklar, Türkiye'nin adaylığı konusunun önceki zirvelerde görüldüğü gibi yine Yunanistan'ın izleyeceği tutuma kilitlendiğine dikkat çekiyor. Yunan yetkililer, bir yandan pazarlıkları son dakikaya kadar sürdürecekleri mesajını verirken, diğer yandan Kıbrıs Rum yönetiminin tam üyelik sürecinin aksamaması için yoğun çabalarda bulunuyor. Özellikle, Brüksel ve Atina'dan gelen iyimser açıklamalardan sonra, Türkiye'nin adaylık ümitleri iyice yeşermeye başladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Romano Prodi'nin önceki gün yaptığı açıklamada, Avrupa liderlerinin Türkiye'ye adaylık statüsü verilmesi konusunda olumlu tavır alacaklarından ümitli olduğunu söylemesi ve "Türkiye'ye adaylık verilmesi ile Kıbrıs sorunun alakası yok" demesi Ankara'yı iyice rahatlattı. Ankara ve Atina arasında özellikle her iki ülkede yaşanan deprem felaketlerinden sonra buzların erimeye başladığını kaydeden Prodi, "Türkiye've Yunanistan'ı rahat bırakalım" şeklinde konuşmuştu.

Apo'nun idamı: "Öcalan'ı idam ederseniz, AB üyeliğini unutun" şartını olmazsa olmaz göstermeye çalışan Avrupa'nın bu isteği Türkiye'de henüz tartışmalı bir husus. Şehit yakınları ve milliyetçi kesim, bölücübaşının asılmasından yana tavır alırken, hükümet ve diğer çevreler ise idamın çözüm olmayacağı kanaatinde.

Türk-Yunan ilişkileri ve Ege sorunu: İki ülke arasında yaklaşık 70 yıldır devam eden problemler, AB üyesi olan Yunanistan'ın Türkiye'nin birliğe alınmaması için diretmesine sebep olmakta. Ege Denizi'ndeki bazı adaların durumu ve kıta sahanlığı konuları iki ülkeye muhtelif defalar savaşın eşiğine getirdi. Ancak, her iki ülkede de yaşanan deprem felaketleriyle büyük bir yumuşama buzları eritmeye başladı.

İnsan hakları: AB üyesi ülkeler Türk güvenlik güçlerinin, gerek PKK ile, gerekse dğer yasadışı örgütlerle mücadelede takındığı tutumu yıllardır eleştirmekte ve yargılamanın adil olmadığını iddia etmekte. Özellikle, sıkıyönetim ve olağanüstü hal gibi uygulamalar Batılılar'dan yoğun eleştiri aldı.

Kıbrıs sorunu: 1974 yılında Türk askerinin barış harekatı ile başlayan ve daha sonra da Kıbrıs Türk tarafının KKTC'yi deklare etmesiyle gelişen süreç, uluslararası arenada Türkiye'nin önüne konmuş, bazı dış yardımlar ve AB üyeliğinin askıya alınması ile devam etmişti.