Dünya Hocalı katliamına kayıtsız kalamaz

Her 26 Şubat günü derin bir hüzün kaplar içimi..

Bazen buz gibi olurum, dağ başında karlı bir kış günü çıplak ayakla dolaşmak zorunda kalmış gibi…

Bazen kan ter içinde kalırım, dört bir yandan ağır bir silahlarla bombardıman altında kalmış savaş mağdurları gibi ..

Bundan 21 yıl önce bir 26 Şubat günü, tüm dünyanın gözleri önünde Hocalı'da şimdi acıklı bir film senaryosu gibi anlatılan vahşi bir hadise yaşandı. Bu sebeple 26 Şubat'larda hüzünleniriz, yüreğimiz yanar?

Tam 21 yıl önce 25 Şubat'ı 26 Şubat'a bağlayan gece yarısı Hocalı'da binlerce masum insan insafsızca bir saldırıya maruz kaldılar; silahsız, savunmasız, yapayalnız… Hocalı topyekün bir saldırıya uğradı, 613 kişi katledildi; çocuk, kadın, yaşlı demeden.. 475 kişi kaçırıldı, 150 kişi kayboldu. Canını kurtarmak için Agdam'ın karlı tepelerine kaçabilenlerin bir kısmı soğuktan öldü, bir kısmının ayakları soğuktan dondu. Canını kurtarabilen insanlar yerlerini, yurtlarını terk etmek durumunda kaldılar. Şu anda Hocalıdan kaçarak canını kurtarabilenler de dahil 1 milyondan daha fazla insan yerleriyle, yurtlarıyla ve en önemlisi hatıralarıyla buluşmak istiyor.

Hocalı, katliamın yaşandığı yıllarda 11.350 kişinin yaşadığı bir şehirdi ama Dağlık Karabağ'da Ağdam ile Hankendi arasında çok stratejik bir konuma sahipti. Karabağ'ın tek havaalanı Hocalı'daydı. Dolayısıyla Hocalı'ya saldırı oldukça anlamlıydı.

Karabağ o tarihlerde henüz işgal edilmemişti ama belki Karabağ'ın işgali Hocalı'dan geçiyordu. Bunu sağlamak isteyenler belli ki Hocalı'daki masumlardan öldürebildiklerini öldürmek, öldüremediklerini de kaçırtmak istiyorlardı.

Yirminci Yüzyılın başında Anadolu'da katledildiklerini iddia eden Ermenilerin bu iddialarını tarihçiler reddediyor ama 20. yüzyılın sonunda Hocalı'da yaşanan katliamı gizlemek, saklamak mümkün değildi. Her şey ortada idi, çünkü katliam bütün boyutlarıyla videoya çekilmiş, fotoğraflarla kaydedilmişti bir gazeteci tarafından.. Hocalı dört bir yandan ablukadaydı ama gazeteci bu görüntüleri almayı ve dünyaya duyurmayı başarmıştı. Katliama tanık olan bu gazeteci, yaşananları şu şekilde aktarmaktadır:

'Dağlık Karabağ'ın Hocalı kentinin düşüşünü bir gün boyunca yaşadım. Görüntülerle belgeledim ve video çekimleriyle bir günde 1.300 Azerbaycan Türk'ünün Ermeni çetecilerce öldürülüşünü bütün dünyaya duyurdum. Hocalı katliamı anlatılamaz bir vahşetti. Zamanın Azerbaycan yönetimi, olayı dört gün boyunca kamuoyundan gizlemeye çalıştılar. Bütün Azerbaycan şok olmuştu. Ermeni bıçaklarından, kurşunlarından kurtulmayı başaranlar; kadınlar, çocuklar, ihtiyarlar karlı dağlarda tipi altında Agdam'a gelmeyi başardıklarında çoğunun ayakları donmuştu. Bazılarının ayakları ise kangrenden dolayı kesilmişti. Ermeniler vahşetin her türlüsünü sanki ibret olsun, örnek olsun diye yapmışlardı. İhtiyar dedelerin, yaşlı anaların yüzleri jiletlerle doğranmış, genç kadınların göğüsleri peynir gibi kesilmiş, bebeklerin kafa derileri yüzülmüştü. Hocalı ile Agdam arasındaki 12 kilometrelik orman boyunca cesetler dizilmişti.'

Bu görüntüleri izledim, daha doğrusu izlemeye çalıştım. Yaklaşık 30 yıllık doktorum, meslek icabı yaralanmış, vücudu parçalanmış, yüzü gözü kan revan içinde kalmış pek çok insan gördüm. Doktorlar bu nevi hadiselere karşı dayanıklıdır. Ben de dayanıklı sayılırım, daha doğrusu öyle olduğumu zannederdim. Ta ki Hocalı'da katledilen insan görüntülerini görünceye kadar. Karnı yarılmış hamile kadınlar, gözü oyulmuş çocuklar, kafatası derisi soyulmuş insanlar… İnsanların bu görüntülerini görünce bir süre sonra gözümü görüntülerden başka bir yöne kaydırmak zorunda kaldığımı fark ettim. Çünkü seyrettiğim görüntüler meslek hayatımda gördüklerimden daha feci idi.

Bütün bu gelişmelere seyirci kalan BM ve Batılı devletler, Ermenilerin yaptıkları katliamlara ve işgal hareketlerine ciddi bir tepki göstermemişlerdir. Ermenilerin Mayıs 1992'de Nahçıvan'a saldırmalarından sonra Türkiye 1921 Kars Anlaşması çerçevesinde bölgeyi korumak için askerî müdahalede bulunabileceğini açıklamıştır. Uluslararası toplum, ancak Ermenilerin nüfusu 60 binden fazla olan Kelbecer'e saldırmasıyla harekete geçti. BMGK, 822 sayılı kararı ile Ermeni kuvvetlerinin işgal altındaki topraklardan çekilmesini istedi, ancak bu sonuç vermedi. Kararın ardından AGİT bünyesinde arabuluculuk çalışmaları başlatıldı.

1994 yılında iki taraf arasında ateşkes ilan edilmiştir. Savaş sonrası çözüme kavuşturulamayan bir diğer sorun da, ülke içerisinde yerinden edilen ya da sığınmacı durumuna düşen bir milyon civarı Azeri'dir. Bunların büyük bir çoğunluğu Azerbaycan sınırları dahilinde yaşamaktadırlar. Azerbaycan nüfusunun yüzde 10'undan fazlası ülke içinde yerinden edilmiş sığınmacılardan oluşmaktadır ki bu, kişi başına dünyada yerinden edilmiş en büyük nüfus hareketlerinden biri anlamına gelmektedir. Bu insanlar hâlâ Ermenilerce işgal edilen topraklarda bulunan evlerine geri dönmeyi beklemektedirler. Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yaşadığı yeri terk etmek zorunda kalan veya başka ülkelerden Azerbaycan'a gelen Azerbaycan vatandaşları, Azerbaycan hükümeti tarafından 'göçkün' olarak adlandırılmaktadır. Bu kişilerin hepsi esaret altındaki topraklarına Karabağ'a, Hocalı'ya .. dönmenin hasretiyle yaşıyorlar.

Hocalı'da her şey ortada… Failler belli, çünkü kendi itirafları var. Yapanlar cezalandırılmamış, tam tersine ödüllendirilmiş. Her şey dünyanın gözü önünde cereyan etmiş ama sesini çıkarması gereken ülkelerin çoğu görüyor fakat görmemezliği tercih ediyor.

Hocalı'da hayatını kaybedenler Azerbaycanlı Türk idi. Ama sadece Türk dünyasının ve Türklerin problemi değildir. Hocalı'da hayatını kaybedenler Müslümandı ama sadece İslam dünyasını ilgilendiren bir problem de değildir.

Hocalı'da hayatını kaybedenler insandı. Dolayısıyla tüm insanlığı ilgilendiren bir problemdir.

İnsanlık yeni bir Hocalı katliamı ile karşılaşmak istemiyor ise bu katliamı görmek, ortadaki failleri bulmak, bu vahşi katliamın faillerine gereken tepkiyi ve cezayı vermek durumundadır. Aksi taktirde Hocalı sadece 20. Yüzyılın en kanlı katliamı olarak kalmayacak, aynı zamanda insanlığın en utanç verici hadisesi olarak anılmaya devam edecektir.