'İstanbul canlı bir varlık'

MHP İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Prof. Dr. Ahmet Vefik Alp'e, İstanbul'a nasıl baktığını sorduk. Yığılmış, üst üste gelmiş sorunlar için ne tür projeler önerdiğini sorguladık. Prof. Alp, renkli kişiliği ve üslûbu ile İstanbul'a yaşayan canlı bir organizma olarak baktığını ve cerrahi bir müdahalenin zorunlu olduğunu vurguladı. Prof. Alp ile İstanbul'un tarihi ve kültürel kimliğinden tutun da gecekondu ve ulaşım sorunlarına kadar birçok konuyu irdeledik.

SÖYLEŞİ: ABDULLAH MURADOĞLU

İstanbul'un Türkiye'nin gözbebeği olduğu konusunda hemfikiriz, ama bu değerli olguya yeterince iyi bakamadığımızı da maalesef hepimiz kabul ediyoruz. Güncel olarak tartıştığımız konular, ağırlıklı olarak şehircilik, imar sorunları ve onun getirdiği yan sorunlar... Sokaktaki insana sorduğumuzda ise bir numaralı sıkıntı ulaşımdır. Devamında illegal yapılaşma, vasıfsız mimari, kişiliksiz görsel çevre... Bütün bunların yan etkileri, hava ve gürültü kirliliği. İstanbulumuz'un yaşadığı bu süreç sadece bize özgün değil.

BM de, Kenya'da kurduğu Habitat isimli merkezde çalışmalar yapıyor, bulgularını bize aktarıyor. Bu da gösteriyor ki büyük şehirlere göç artacak. Bu daha çok gelişmekte olan ülkelerde cerayan ediyor. Paris'te, Barselano'da New York'ta böyle bir sıkıntı yok, hatta boşalma, yani ters göç var. Kahire, İstanbul, Bombay, Kalküta ve Dakka gibi şehirlerde, şehrin alt yapısının kaldıramayacağı bir akım var. Bu akımın giderek artacağı tahmin ediliyor ve bir kaç yıl sonra dünya nüfusunun yarısının, 20 kadar mega kent dediğimiz büyük yerleşim yerlerinde toplanacağı düşünülüyor. Bunun da çok ciddi sorunlar oluşturması bekleniyor. Bu gibi yerlerde etnik çatışmaların, iç çatışmaların olacağı, büyük çöküntüler yaşanacağı belirtiliyor. İnsanlığın sonunun da bu şehirlerde yaşanacak büyük patlamalarla geleceği şeklinde teoriler var.

İstanbul'da ciddi oranda kaçak yapılaşma var. Hijyenik şartlardan, çağdaş koşullardan yoksun büyük bir kitle var. Ankara'dan kaynaklanan yanlış politikaların bir neticesi olarak bu insanlar buraya geldiler. Yani kimse macera olsun diye İstanbula göç etmiyor, çeşitli şartlar zorluyor. İş bulamıyor, güvenlik şartları zorluyor. Özellikle doğu bölgelerimizden geliyor insanlar. Yaşanan sıkıntıların merkezinde bu göç yatıyor. Bir kere İstanbul Belediye Başkanı'nın Cumhurbaşkanı, Başkakan'la elele vererek Türkiye genelindeki bir projeyle bu manyetik alanı tersine çevirmemiz lazım. Ülkemizin diğer bölgelerinde de odak noktalar yaratıp insanların evlerini, barklarını ve tarlalarını bırakmamalarını sağlamak lazım.

Bu sorunlar İstanbul sınırları içerisinde çözülebilecek ölçekte değildir. Sorunu Ankara'ya hatta uluslararası örgütlere, UNESCO'ya ve BM'nin diğer kuruluşlarına götürmemiz gerekiyor. İstanbul'da seçilecek başkanın meslekten gelmesi bir yana muhakkak uluslararası ilişkilerini sağlamış bir kişilik olması gerektiğini düşünüyorum.

Şehirlere canlı bir organizma olarak yaklaşıyorum. İstanbul 3 bin yıl öncesine dayanıyor, belki daha fazla. Yerküremizin en büyük imparatorluklarına başkentlik etmiş, bu medeniyetleri üst üste içinde barındıran bir varlık. İstanbul olgunlaşıyor, yaşlanıyor, hasta oluyor. Allah korusun bir gün de ölebileceği biliniyor. Aynı insanlar gibi ya doğal süreç ya da bir kaza sonucu ölüyor. İtalya'da Pompei şehri bir gecede yok oldu.

Bir canlı varlıktaki sistemler nedir? Bizde bir dolaşım sistemi var. Şehrin de ulaşım sistemi var. Bizde sinir sistemi var, hareketleri sağlayan. Şehirde buna tekabül eden elektrik, gaz, telefon hatları var. Bizim bir sindirim sistemimiz var, şehrin de atık su sistemleri var. Çok büyük bir parelellik var. Benim en çok dikkat çekmek istediğim bir nokta var:

Hep bir canlı organizmanın, bir şehrin fizyolojik özelliklerini tanımladık. Ama her insanda olduğu gibi şehrin de bir kimliği var. Biz İstanbul'un kimliğini de yok ettik. Sadece fizyolojik varlığını değil psikolojik ve zihinsel varlığını da yok ettik. Bunu hep beraber yaptık, hepimiz de bunda kabahatliyiz.

Bir: İstanbul binlerce yıldır Yunan, Roma, Bizans ve Osmanlı-Türk medeniyetlerini üst üste barındırmış ve bu noktada benzeri olmayan bir yerleşim merkezi. İki: bir taraftan Doğu kültürünü, İslam kültürünü getiriyor, öte yandan Hıristiyan Batı kültürü geliyor şu Boğazlarda kesişiyor, iç içe giriyor, örtüşüyor.

İstanbul'a adaylarımız kimlik açısından nasıl yaklaşacak? Bu şehrin kimliğini nasıl ortaya koyacak? En önemli sorun bu. Bir insan belki ülser, hatta daha ciddi hastalılıklara yakalanıyor, ama bana göre en ciddisi psikolojk-ruhsal hastalıklardır. İstanbul bu krizi yaşıyor, kimliğini kaybediyor. Bir turizm mi, arkeoloji mi, ticaret mi, kültür ya da eğlence şehri mi belli değil. Seçilen başkanın İstanbul'a hakettiği kimliği kazandırması çok önemli.

Bir tanesi şöyle: Sur içinde yeralan tarihi yarımadayı bir müze-kent haline getirmek. İçinde Topkapı Sarayı, camiler, Hipodrom, Kapalıçarşı var. Divanyolu'ndan, Unkapanı'ndan itibaren tarihi yarımdayı bir müze kent haline getireceğim. Araç vs girmeyecek. Şimdi burada bir inşaata başlıyorsunuz, kazıyorsunuz Osmanlı, biraz daha kazıyorsunuz Bizans ve Roma çıkıyor. Bu inanılmaz bir birikim. Burayı temizleyeceğiz. Büyük bir restorasyon projesi bu... Sarayburnu, Yeni Camii'nin ordan Haliç kıyısından Unkapanı'ndan yukarı, Büyükşehir Belediye Sarayı'ndan, Sultanahmet hipodromunu da içine alarak burayı bir müze yapacağız. Burada sadece kültür ve turizm ağırlıklı fonksiyonlar oluşacak.

Fillandiya'dan gelen bir turist, 3 bin sene öncesini yaşayacak. Binaları temizleyeceğiz, restore edeceğiz, yollara peyzaj yapacağız. Bazı hizmet araçlarının geçeceği servis yolları olacak. Onun dışında hiç bir araba giremeyecek. İstanbul, dünyanın kültür ve turizm merkezi olacak. Yaşlıların rahat gezebilmesi için elektrikli araçlar getireceğiz. İstanbul'a kimliğini kazandırmak suretiyle dünya tarihi ve kültürüne büyük bir hizmet yapmış olacağız.