'Sanat kâinatın kapılarını aralar'

Bizim zamanımızda, benim edebiyata başladığım yıllarda, hikaye ve romanlarımıza yansıyan çocuklar, yoksul ve mutsuz çocuklardı. Yoksulluktan dolayı yahut evlerdeki anlamsız, ya az ya fazla tatbik edilen otoritelerden, sertliklerden dolayı ezilmiş, kişilikleri budanmış sessiz çocuklardı. Kemalettin Tuğcu'nun eserlerine yansıyan "köprüaltı çocukları" bile bu kadar, bu günkü kadar çok ve dikkat çekici değillerdi. Sonra bu çocuklar çoğaldılar çoğaldılar, sokaklara taştılar. Sokakları kapladılar. Tecavüzlere mâruz kaldılar, hatta "fâil" oldular.

Son yıllarda bu çocukların hikaye ve romanlarımdan gazete yazılarıma yansıyan biçimleri ve nitelikleri bu boyutlardıydı ve Türkiye için bir vebal oluşturuyorlardı. Fazilet Partisi'nde belediye meclisi üyesi olma teklifini bu sebeple kabul ettim. Yani önce ıstırap olan, sonra bir saplantı haline dönüşen, sonra da belki idealleşen bir kimsesiz çocuklar meselesinde bilfiil, bir şey yapabilme amacı ve umuduyla. Yahut yapılanlara bir şey katabilme, bu işi tek başına sorumluluk olarak duyan birinin iyi niyetli heyecanıyla. Sonra buna "kimsesiz kadınlar" gerçeği eklendi. Bizim çevrelerde pek de iyi gözle bakılmayan "sığınma evleri"nin, aslında ne kadar faydalı olabileceğini... Tıpkı çocuklar konusunda olduğu gibi, ilk adım için, başlarını sokacak, sığınılacak, tecavüzlerden, her türlü tehlike ve istismardan kurtulabilecekleri ölçüde, bir teşkilatlanma...

Bunun arkasından ve belki de bunlara bağlı olarak bir "edebiyat evleri" oluşturma gibi bir tahayyül beni yoklamaya başladı. Kültür-sanat adı altında yapılacak bir faaliyet değil, doğrudan doğruya, edebiyat adına yapılabilecek bir başlangıç. Küçük küçük topluluklar halinde yapılabilecek ve salt okuma yazmaya, bunun üstüne bina edilebilecek bilinç yükselmesine hazırlık anlamında bir faaliyet.

Evet... Doğrusu önceleri bir partiye bağlı olarak yapılabilecek sanat faaliyetlerine kuşkuyla bakıyordum. Sanatın, özellikle edebiyatın çok bireysel bir gelişmeyi, hazırlığı, faaliyeti icabettiren bir faaliyet alanı olduğunu bilirim. Ama bana müracaat eden ve yazmak istediğini bildiren, bu isteklerinde de ısrarcı olan gençlere kendi başıma bir faaliyet alanı düzenlemeye kalkışmam icabedince gördüm ki, bu iş teşkilatlanabiliyor da. Bunu ben, kendi evimde yapabiliyor yahut yapmak istiyorsam, neden yaygınlaştırmıyayım!...

Önce seçim alanım olan Beyoğlu'nda mesela, sonra İstanbul'un çeşitli yerlerinde, sonra daha genişleterek... Böyle bir şeye ön ayak olmanın bir zararı olduğunu, olacağını sanmıyorum. Faydası olacağına da ayrıca, inanmaya başladım. Çünkü bana gelen gençler arasında, beni şaşırtan çok kaabiliyetliler vardı.

Yirmibirinci yüzyıl, sanatlara daha çok ihtiyaç duyacağımız bir yüzyıl olacak. Bilhassa edebiyata. Çünkü edebiyat daha çok "anlama"ya götürür. Yani iyi edebiyat, yetkin edebiyat. İnsana, kainata giden kapıları aralar, açar. İnsanı gizlere yaklaştırır. Bütün bunlar insanları, birbirlerini hoş görmeye götürür.

Ama bu birbirini hoşgörme, şimdi kullanıldığı gibi, "bol keseden" bir "hoşgörü" değil, sistematik bir hoşgörmedir, incelikli bir anlama çabasıdır. İnsanın çapını, imkanlarını, imkansızlıklarını doğru ve yanlışlarını bilmeye dayalı bir hoşgörme... Anlayış yüksekliği.... Bu, "estetik bilinç"i oluşturur, şimdiki gençlerin tabiriyle. Yahut "Allah güzeldir, güzeli sever"... Roman, hikaye okuyan, şiir seven yahut şiirden anlayan yöneticilerimiz, başsavcılarımız olsa fena mı olurdu?