'Yeni Nesil Okullar Yaygınlaştırılmalı'

“Yeni Nesil Okul, az bilinen ancak ülkemizin geleceği açısından kritik öneme sahip olan bir kavram. Bu okullardan birisi olan Bayrampaşa İstanbul Ticaret Odası Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi, yöneticiler ve öğretmenlerin oluşturduğu okul atmosferiyle ve bunun bir sonucu olarak son dönemlerde elde ettiği başarılarla, sayıları az bulunan yeni nesil okulların bir örneği niteliğinde. Okul tarafından düzenlenen bahar şenliğine konuk olduğumuzda oldukça dikkat çekici unsurların farkına vardık. 4+4+4 eğitim sisteminin yoğun bir şekilde tartışıldığı içinde bulunduğumuz dönemde tanık olduğumuz olgular, kıyaslandığında, mevcut sistemin zaten çağın çok gerisinde olduğunun ve siyasal erkin reformları gerçekleştirmekte geç bile kaldığının göstergesi niteliğindeydi.”

Küreselleşen dünyada, yaşadığımız bilgi çağında mevcut eğitim sisteminin varlığı zaten çok uzun bir süredir akademisyenler tarafından tartışma konusu haline getirilmişti. Özellikle 1970'li yıllarda Post-Fordist üretim yapısına geçiş, beraberinde tüketim ilişkilerinin de değişmesine ve yaşam dünyasının köklü bir şekilde dönüşmesine neden olmuştu. Dönüşen dünya beraberinde yeni toplumsal mübadele biçimlerini de getirmişti. Bugün içinde yaşadığımız dünyanın, 40 yıl önceki dünyayla ilişkisinin olmadığı su götürmez bir gerçek durumunda. Devinim tabiatın en başat yasasıyken, eğitim sisteminin dünyanın neresinde olduğu temel bir sorunsal olarak karşımıza çıkmakta. Mevcut tüm akademik tartışmaların vardığı ortak sonuç ise şu: Eğitim sistemi mevcut haliyle çağımıza yanıt veremeyecek durumda.

Okul, Antik Çağlarda ilk ortaya çıkışından itibaren her dönemin farklı ihtiyaçlarına göre yeniden anlamlandırılan bir kavramlardan birisidir. Sanayi Devrimi'nden sonra teknik eğitime duyulan ihtiyaçla okul tanımlamaları yeniden şekillenmiş ve teknik eğitim bölümleri açılmağa başlanmıştı. Değişen dünya ise etkili okul kavramını ortaya çıkardı. Akademisyenler tarafından, öğrencilerin sosyal ve psikolojik gelişmelerine olanak tanıyan, estetik beğeni düzeylerinin yükseltildiği, çevreyle uyumlu ve optimum bir öğrenme ortamının yaratıldığı okullar olarak tanımlanan kavram, küreselleşen dünyada ihtiyaç duyulan insan profilini üretmek için gerekli olan ve gelişmiş devletler tarafından eğitim politikalarında uygulamaya konulan bir fenomen olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye'de ise Bayrampaşa İstanbul Ticaret Odası Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi gibi istisnalar dışında bu uygulamaların örneğine pek rastlanmıyor.

Bilginin içinde yaşadığımız çağda iki yönü dikkat çekicidir: Birincisi, bilgi, toplumdaki en büyük güçtür ve paradan daha değerlidir. İkincisi ise bilgi, kaygan bir zeminde varlığını sürdürür. Sürekli yeni bilgilerin ortaya çıktığı, oluşturulan tüm parametrelerin çok kısa bir sürede tuzla buz olduğu içinde günümüzde, eğitim, çoğunlukla müfredat bağımlısı olarak yürütülmektedir. Müfredatın değişmesi ise yıllar sürebilmektedir. Şurası bir gerçek ki; yeni dünyada bildiğiyle kalan insanların hayatta kalabilmesi olanaksızlaşmaktadır. Bununla ilintili olarak mevcut eğitim sisteminin en büyük zaaflarından birisi de öğrenciyi pasif ve malumat düşkünü hale getirmesidir. Artık malumat edinmiş değil, sorgulayan; yalnızca bilen değil, mantığını da çalıştıran insanlara ihtiyaç vardır. Bunun için de öğretmenlerin kendisini bilgi aktarıcı olmaktan ziyade, bir rehber olarak öğrenciyi doğru bilgiye ulaştırıcı olarak görmesi şarttır. Okulda dikkat çekici unsurlardan birisi, öğretmen kadrosunun neredeyse tümümün yüksek lisans öğrenimi görmesiydi. Aldıkları lisansüstü eğitim, öğretmenlerin öz-düşünümsel bir yapıya sahip olmalarını -yani kendilerini bir düşünme konusu haline getirip, mesleki yaşantılarını sorgulamalarını- beraberinde getirmiş gibi görünüyordu.

Yöneticilik ve liderlik arasındaki en büyük ayrım, birincisinin işleri yürütmekle, ikincisinin kurumları değiştirmekle ilgili olan kavramlar olmasıdır. Dönüştürücü liderlik kavramı ise lider türlerinden biri olup, kurumların mevcut halinden başka bir noktaya götüren lider profiline gönderme yapar. Lisenin Müdürü Kamil Akbulut bu lider tipinin tipik özelliklerini bünyesinde barındıran nitelikteydi. Öğretim kadrosuna ve yönetime birer misyon yükleyip hepsini birer öğretim lideri durumuna getirmişti. Okuldaki işlerin rayında gitmesini ise Müdür Başyardımcısı Abdullah Şahin üstleniyordu. Öğrencilerin psiko-sosyal gelişimlerini ise Müdür Yardımcısı Nurten Neşeli eline almıştı. Nurten Hanım'ın düzenlediği, üç gün süren ve üniversitelere taş çıkartan Bahar Şenlikleri, nasıl çalıştıklarının en güzel göstergesiydi. Yine Müdür Yardımcıları Hakan Ertaşkın ve Cemilali Muallim öğrenci işlerinde, Bayram Şen de teknik destek konusunda çeşitli roller üstlenerek yönetim işlevini gerçekleştiren aktörler olarak karşımıza çıkıyorlardı.

Devlet okullarında yıllardan beri süregelen kayıt ücretleri gibi tartışmalar okul finansmanlarını sürekli gündem maddesi haline getirir. Bayrampaşa İstanbul Ticaret Odası Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi'nde dikkatimizi çeken unsurlardan birisi de, okul ihtiyaçlarını velilerden değil, buldukları sponsorlardan temin etmeleriydi. Okulda bu konuda canhıraş bir çaba sarf edildiğini gözlemledik. Bilgisayar laboratuarı için bir firmaya, akıllı sınıflar için başka bir kuruma başvurmuşlar ve başarılı da olmuşlar. Okulda çoğu üniversitede göremeyeceğiniz akıllı tahtalara bile rastladık. İstanbul Ticaret Odası'na yaptıkları müracaatla tahtaları temin ettiklerini öğrendik. Tüm bunları olanaklı kılan şeyin ise okul müdürünün, İlçe Milli Eğitim Müdürü Kenan Kırali ve İl Milli Eğitim Müdürü Dr. Muammer Yıldız ile girdiği sıcak diyalog olduğunu gözlemledik. Bu nokta çok önemli, çünkü başka okullarda en ufak bir değişiklik için bile yığınla prosedürün işin içerisine girdiğini ve taş üstüne taş koymak isteyen girişken eğitimcilerin bürokrasinin ağır çarklarında öğütüldüğünü çok iyi biliyoruz. Bürokratik yapılanmaların benzer bir biçimde esnetilmesi gerektiğinin altını çizmek gerekiyor. Katı merkezi bürokratik örgütlenme, okulların dönüşmesi ve çağa ayak uydurması karşısında en büyük engel olarak karşımıza çıkıyor.

Bahar Şenlikleri kapsamında gerçekleştirilen “Reklamın Üç Boyutu” isimli söyleşimize katılmadan önce Müdür Kamil Akbulut'la yaptığımız sohbetin büyük bir bölümü Adem Noktacı'nın başarısını konuşmakla geçti. Henüz bir ortaöğretim öğrencisi olmasına rağmen Temel Fizik alanında TÜBİTAK'tan aldığı ödülle büyük bir başarının altına imza atan öğrenci, Türkiye'yi gelece taşıyacak insan profilinin de simgesi olmağa aday gibi görünüyor. Adem'in başarısında yeteneğinin olduğu kadar, öğretmenlerinin çalışmasının büyük bir etkisi var. Öğretmenlerin çalışmasında ise okul yönetiminin ve lider yöneticilerin payı yadsınamaz. Bunlar bir soğan halkası gibi birbirini saran unsurlar. Bunlar olmazsa, Adem'lerin farkına varılmaz. Eğitim sistemi reforma uğramazsa ve bu tip okul modelleri yaygınlaştırılmazsa, Adem'lerin farkına varılsa bile elden bir şey gelmez. İnsanların zihinsel düzeyi sorduğu sorulardan rahatlıkla anlaşılabilir, yeni neslin, bütünüyle, söyleşimiz sırasında birbirinden akıllıca soruları bize yönelten gençlerden oluşması dileğiyle…