Bolat: Türkiye kendi programını uygulamalı

Geçtiğimiz günlerde Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği Genel Başkanlığı görevini devralan Dr. Ömer Bolat'la ekonomideki son gelişmeleri ve MÜSİAD'ın geleceğe ilişkin projelerini konuştuk. Sorularımıza çarpıcı açıklamalarda bulunan Dr. Bolat, bon yaşanan krizlerin esas sebebinin sektörde üretmeden tüketmek, kazanmadan harcamak olduğunu söyledi. Ömer Bolat, sözkonusu dönemde sıcak para-saadet zincirinin oluşturulduğunu ve Türkiye'nin kamu açıklarının, gelir artışı yönüyle değil, borçlanma yoluyla kapatılmaya çalışıldığını vurguladı. Yine sözkonusu dönemde finans sektörünün üretim ve ekonomiyi finanse eden değil, devleti yüksek faizlerle fonlayan, kâğıt alıp para satan bir mekanizmaya dönüştüğünü belirten Bolat, böylece gelinen borçların ödenememesi durumunda da ülke ekonomisinin İMF programına emanet edildiğini ifade etti.

Bu programla bir mali disiplin sağlanmaya çalışıldı. Bankacılık kesimi reform edildi ama bu programın kendi içinde yumuşak karnı var. Programın temel kurgusu borçların sürdürülebilirliğine dayanıyor. Sosyal alandaki sıkıntılar, ekonomik büyümenin yetersizliği gibi sıkıntılar bu programı ve İMF'yi ilgilendirmiyor. İç ve dış borçların düzenli ödenebilmesi, bunun için de TL faizlerini yüksek tutularak dövizin baskı altında tutulmasıyla enflasyonun indirilmesi başarıldı. Faizler istenilen kadar olmasa da düşürüldü. Bu da başarı. Fakat işsizlik bir kangren olmaya devam ediyor. İşsizlik giderek yapısal bir sorun haline dönüştü. İşsizlik oranı yüzde 10.5 ama gerçek işsiz sayısının 5 milyon civarında olduğu söyleniyor. Allah'a çok şükür aile içi dayanışmalar, geleneklerimiz sağlam ki bu konu bir sosyal patlamaya yol açmadı.

Geçen hafta yaşadığımız kurlardaki ve bono faizlerindeki dalgalanmalar da piyasadaki spekülatif kesimin bu cari açık endişesini ranta dönüştürme operasyonu. İş dünyası olarak zaten doların 1 milyon 320 binlerde olmasını doğal karşılamıyorduk. Fakat bir hafta içerisinde 200 bin liralık artış da doğal değil. Dikkat edildiyse vatandaş döviz bürolarına, bankalara hücum etmedi. İş dünyası da paniklemedi. Bu beklenen bir şeydi ama sert bir şekilde oldu. İş dünyası tabi istikrarı, geleceğe uzun vadeli bakabilmeyi sever. İnşallah kur seviyesi bu dengelerde tutulur ama bunun bir maliyeti oldu; bono faizleri yüzde 23'lerden yüzde 29-30'la çıktı. Yani hükümetin bu piyasa aktörleri denilen özellikle sıcak para sahipleri olan yurtdışı ve yurtiçi fon sahiplerine olan dikkatini mutlaka sürdürmesi lazım.

Hayır, hükümetin bilerek müsaade ettiği kanaatinde değilim. Türkiye'de 1 milyon 650 bin liraya dolar varken gelen sıcak para ve içerdeki sıcak para TL'ye çevrilip bono ve tahvile yönlendi. AK Parti iktidara geldiğinde borsa 7 binlerdeydi, 20 binlere çıktı ama bu kazancı realize etmeleri gerekiyordu. İMF'nin cari açık konusunda 9.2 milyar dolarlık tahmini açıklaması, Amerikan Merkez Bankası'nın faiz oranlarını artırma sinyali vermesi, dünya borsalarında da sarsıntı oluşturdu ama bu tetikleyici unsur oldu ama esas unsur dengelerdeki sapmaydı. Doların 1 milyon 300 binlere inmemesi gerekirdi. MB'nin enflasyonu sürdürmek adına yaptığı yüksek faiz politikası bunu sağladı. Yurtdışından para akışının sıcak para girişinin devam edebilmesi için yaptı. Rezervlerin güçlü olup borç ödeme yeteneğinin devam ettirilmesi adına yaptılar. Şimdi daha yumuşak ve aşamalı bir şekilde politika uygulanması lazım. Enflasyonun yüzde 8'e düştüğü bir ülkede yüzde 22'lik MB faiz oranı kabul edilemez bir orandı. İşte rant cephesi, bu temel dengelerdeki sapmayı ranta dönüştürmeye çalıştı. YÖK Kanunu bahane.

Genel anlamda olumlu gidişat var. Siyasi istikrar ve ekonomik istikrarın yanında kısmen olumlu gelişmeler ve ama kısmen de olumsuz sıkıntılar var. Bardağın yarısı dolu diyebilir ama yarısındaki boşluk da sürüyor. Olumlu gelişmeler; büyüme devam ediyor. Birçok sektörde otomotiv, dayanıklı tüketim, elektrikli ürünler, makine grubu ürünlerde üretim artışı var. Yeni bir Anadolu turundan döndük. İzmir, Ankara, Sakarya, Bandırma, Balıkesir. İmalatçı kesimdeki arkadaşlarımızda olumlu işaretler var ama düşük döviz kurundan dolayı ihracata bağımlı olan tekstil gibi ve vatandaşın satın alma gücünün artmasına bağımlı olan gıda, inşaat, mobilya gibi sektörlerde durgunluk devam ediyor. Ekonomideki olumlu gidişat henüz çarşı pazara tam olarak yansımadı. Esnaf kesiminde, iç pazara yönelik tüccar kesiminde sıkıntılar sürüyor.

Biz MÜSİAD olarak faiz dışı fazlanın yüzde 5'e indirilebileceğini hesaplarımızla ortaya koyduk. Türkiye yüzde 5 faiz dışı fazla ile de borç ödeyebilme yeteneğini rahatlıkla sürdürebilecek yapıda ama en az 3.5-4 milyar dolarlık bir Hazine kaynağı faiz dışı harcamalara aktarılabilecek konumda. Hükümetin bu noktada İMF karşısında kesinlikle taviz vermemesi lazım.

Bizim savunduğumuz görüş, 2005 Şubatında İMF stand-by anlaşması bitince Türkiye bir izleme anlaşmasıyla mevcut stand-by'ı artık devam ettirmemeli. Kendi özgür ekonomik programını uygulamalı. Ekonomi ve sosyal hayatta yeniden yapılanma programı uygulamalı. Bu mevcut program Türkiye'nin ağır bir mali krizden ağır bir bedelle çıkmasını sağladı, bir iç disiplin getirdi ama maliyeti çok yüksek oldu. Artık yatırımın, üretimin, istihdamın, ihracatın önünün açılması lazım. Sürekli vergileri artırarak, sürekli harcamaları kısıtlayarak faiz dışı yükselterek borç ödemekle Türkiye bir yere gidemez. Halkı fakirleşir her 2-3 senede bir de spekülatif çevreler devalüasyon için, bono faizlerini artırmak için manipülasyona girerler.

2001'deki gibi kriz ortamı kesin olarak yok. Geçen hafta yaşanan dalgalanma ufak bir uyarıydı. Sayısal açıdan güçlü bir siyasal iktidar olduğu için kriz görünmüyor ama Türkiye ekonomisi yeniden dönüşüm projesine başlamak zorunda. Mevcut ekonomik programla bunu başarmak mümkün değil. Onun için İMF'le stand-by'in 2005 şubatında bitecek olması şans.

1990 yılında buyana 195 milyar dolar kaynak israfı oldu. Manifesto niteliğinde Ekonomide Yeniden Yapılandırma Programı açıklayacağız. Yeni dönemde özellikle istihdama yönelik projeler hazırlıyoruz. Meslek eğitimini güçlendirmeye yönelik, İstihdam artışı, işsizlerin mesleki beceri kazandırılmasına yönelik projemiz var. KOBİ'lerin, üretim kesimlerin mahalli idarelerle, bürokrasiyle olan sorunlarının çözümüne yönelik araştırma projesi hazırlayacağız. Düşük enflasyonlu ekonomik ortamda işletmelerin yapısal uyumuna yönelik eğitim çalışmaları başlatıyoruz.

MÜSİAD 14 yaşında. 28 Şubat döneminde haksız ve ayrımcı uygulamalara maruz kalmasına rağmen MÜSİAD, kuruluş olarak da, üyelerinin de ticaret ve iş hacimleri olarak da eskisinden çok daha iyi bir noktada. MÜSİAD'a üyelik talebinde olağanüstü bir heyecan ve beklenti var. Bundan çok memnunuz. Bunu enerjiye, sinerjiye dönüştürmek azmindeyiz.

Yeni bir genel merkezimiz bu dönemde olacak. Yer olarak bir çok yere bakıyoruz.

MÜSİAD İstanbul merkezli bir kuruluş değil. Türkiye sathına yayılmış 26 şubesi olan, dünyada da 25 ülkede temsilcilikleri ve kardeş kuruluşları olan bir kuruluş. Anadolu'dan büyük bir güç alıyoruz ve Anadolu sermayesinin bu yeni dönemde ekonomi üzerinde ağırlığının etkisinin güçlenmesine özel bir önem veriyoruz.

Yılmaz YILDIZ / İSTANBUL

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------