Piyasalarda yaşanan ekonomik kriz, insanların en vazgeçilmez temel ihtiyacı olan gıdayı da vurdu. Piyasalardaki durgunluk nedeniyle gıda sektöründe bile satışlar yüzde 50 oranında azaldı. Fiyatların dondurulduğu Ramazan ayında bile beklenen satış olmazken, sektörde ciddi bir nakit sıkıntısı yaşanıyor. Karşılıksız çıkan çeklerle uğraşan esnaf işlerine vakit ayıramamaktan şikayet ediyor.
Toplumda her kesimin geçim sıkıntısı içinde olduğunu belirten tüccarlar, geleceğe de ümitle bakmıyor. Enflasyon rakamını küçük göstermekle işin bitmediğini vurgulayan gıda toptancıları, iflasların kapıda olduğunu söylüyor.
Bir çok market ve küçük perakendecinin Haziran ayına kadar kendilerine hedef belirledikleri, bu süre içinde ekonomide düzelme olmadığı taktirde de işyerlerinin kapısına kitil vuracakları belirtiliyor.
Gıda sektöründe İstanbul'un değil tüm Türkiye'nin merkezi sayılan Rami Gıda Toptancıları Hali'nde bile durum hiç iç açıcı değil.
Yaşanan kriz nedeniyle moralleri bozuk esnafa bir dokunan bin ah işitiyor. İstanbul Gıda Toptancıları Tüccarları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Günay Kotil bile direkt olmasa bile diğer sektörlerdeki sıkıntılarının kendilerini etkilediğini dile getirdi.
Ekonominin göstergesinin gıda sektörü olduğunu belirten Kotil, sektördeki durumun halkın durumunu yansıttığını kaydetti.
Türkiye'deki insanların çoğunluğunun dar gelirli olduğunu hatırlatan Kotil, "Gıda, pantolon ayakkabı gibi değil, yıkayıp tamir edip giyesin. Olmazsa olmaz bir ihtiyaç. Dar gelirli insanlar çoğunlukta.
Emekli, memur, işçi, çiftçi, malül, herkes geçim sıkıntısında. Bir ailenin karnı doyuyorsa, o aile nasıl olsa geçinir. Ama açlık içerisinde olanların topluma karşı allerjisi artar.
Diğer insanlara karşı kötü niyet besler. Toplumun huzurlu ve düzgün olması için hükümetin gıda konusuna çok ciddi eğilmesi gerekir" dedi.
'Gıda sektöründe kâr marjının çok düşük olduğunu, kimsenin banka kredisi ile çalışmadığını, anlatan Kotil, krizden direkt olarak etkilenmediklerini ancak, diğer sektörlerdeki sıkıntının kendilerine çek olarak yansıdığını söyledi.
Alışveriş yapanların çeklerini ödeyememesinin büyük sıkıntıya yol açtığını anlatan Kotil, diğer sektördeki sıkıntılar nedeniyle talepte de azalma olduğunu dile getirdi.
Satışlarda geçen yıllara oranla büyük bir düşüş olduğunu vurgulayan Kotil, "Sektör olarak Ramazan aylarında fiyat artırmadan satış yapıyoruz.
İnsanların mübarek ayda tenceresi kaynasın diye. Bu sene de aynı sistemi uyguladık ancak bir şeyi gördük; bir esnaf günde 20 çuval pirinç satıyorsa, 10 çuvala düşmüş. Yani alım gücü küçülmüş" dedi.
1950'lerden bu yana Türkiye'de ciddi bir tarım politikası uyulanmadığını söyleyen Kotil, "Türkiye'de hangi gıdanın, mahsülün hangi yörede daha fazla verimli olduğunu, hangi yörede hangi ürün üretilirse hem üreticinin refaha kavuşacağını, hem de ürünlerin kaliteli ve ucuz olacağını tam olarak ortaya koymuş değiliz. Bu yapılmadığı sürece Türkiye'de gıda, her zaman sorun olacak" diye konuştu.
Dernek olarak hem tüketicinin hem de üreticinin haklarının korunduğu bir sistemden yana olduklarını anlatan Kotil, Rami'yi bir gıda borsası haline getirdiklerini belirtti.
Yeni sitemle, Türkiye'nin neresinden olursa olsun üreticinin, bir telefonla ürününün fiyatını öğrenebildiğini kaydeden Kotil, şunları söyledi:
"Önceden hangi ürünün nerede daha çok yetiştiğini bilen, başka meslekten uyanık insanlar bile, o bölgelere giderek fiyatlardan haberi olmayan üreticinin elindeki mahsülü çok ucuza alır, depolarına stok eder, piyasaya da gıdım gıdım çıkararak para kazanırdı.
Şimdi getirip kendisi burada satabiliyor. Böylece hem üreticinin emeği boşa gitmemiş oluyor, hem de haksız rekabet önlenerek, tüketicinin ucuz mal alması sağlanıyor."
Ekonomik programın tamamlanmasından yana olduklarını açıklayan Kotil, herkesin ayağını yorganına göre uzatması gerektiği bir dönemin yaşandığını vurguladı.
Vergilerin de sektörü sıkıntıya sürklediğini ifade eden Kotil, "Bizim de bir kâr limitimiz var bu limiti geçince sıkıntı olacak.
Ancak bizim kayıt dışına yönelmemiz gibi bir durumumuz olamaz. Hükümet herkese aynı sistemi uygularsa, bu fedakarlığa da razıyız" diye konuştu.
Piyasalardaki gidişattan şikayetçi olan esnaftan biri de Kısmet Ticaret Satış Müdürü Tayyip Tokatlı. Kendilerinin 5 yıldızlı hastanelere, spor klüplerine ürün sattıklarını bildiren Tokatlı, sektörde ciddi bir nakit sıkıntısı yaşandığını söyledi. Olumsuzlukların silsile yoluyla yayıldığını anlatan Tokatlı, "Onlar bize ödeme çıkaramayınca, biz de üreticiye ödeme yapamıyoruz. Nakit sıkıntısı olunca satışlarda daralma oluyor. 5 yıldızlı hastanelerin çoğu 4 çeşit yemek yerine artık 2-3 çeşit yemek veriyor. Hastane ve spor klüpleri restoran türü yerlerini kapatıyor. Büyükşehir Belediyespor bile Florya'daki tesislerini kapattı. Artık herkes tasarrufa yöneliyor. Bu da satışlarda yaklaşık yüzde 30 gibi azalmaya neden oluyor" dedi.
Şartların düzeleceğine yönelik ümitlerinin olmadığını, daha da kötüye gideceğini düşündüklerini belirten Tokatlı, nakit paranın faize yönelmesinin sıkıntıyı daha artırdığını vurguladı. Tokatlı, piyasaların rahatlaması için nakit paranın acilen piyasaya girmesi gerektiğini söyledi. Durgunluk nedeniyle yılbaşına kadar maliyetine satış yaptıklarını, yılbaşından sonra ise zararına ürün sattıklarını dikkat çeken Tokatlı, "Vadeden valörü yiyoruz. Fiyattan valörü yiyoruz. Zararına satış yapmak zorunda kalıyoruz. Piyasada çoğu firma, Hazirana kadar kendine bir hedef koymuş. Hazirana kadar düzelme olmazsa birçok market, bakkal, şirket işyerini kapatacak" diye konuştu.
Un, yağ ve bakliyat sektöründe çalışan Bizim Emek Ticaret'in sahibi Abdurrahman Yalçın, sektörde durumun çok kötü olduğunu söyledi. Karşılıksız çıkan çekler yüzünden işe vakit ayıramaz hale geldiklerinden dert yanan Yalçın, "Durumlar hiç mi hiç iyi değil. Burada işi gücü bıraktık, karşılıksız çıkan çeklerin peşine düştük. İşi değil, milletten borcumuzu nasıl alacağımızı düşünmeye başladık" dedi.
Faizlerin yükselmesinin piyasaları allak-bullak ettiğini dile getiren Yalçın, şunları söyledi:
"Herkes parasını repoya yönlendirirse olacağı bu. Adam parasını repoya yatırıyor, benim paramı vermiyor. Karşılıksız çeklerin de, faizlerin yükselmesinin de sebebi ekonomiyi yönetenlerdir. Buna derhal bir çare bulunmalı."
Coşkun Sucukları bayisi Mehmet Kaya da, krizin bütün ihtişamıyla devam ettiğini ancak, Buffalo operasyonu nedeniyle sucuk, pastırma ve et sektöründe çifte kriz yaşandığına dikkat çekti. "Buffalo operasyonun cezasını çekiyoruz" diye söze başlayan Kaya, "Çifte krizle karşı karşıyayız. Sattığımız ürünlerin buffalo etiyle ilgisi yok ama halkta şüphe oluştu. Satışlar yarı yarıya azaldı. Biz tanınmış, güvenilir bir marka satıyoruz. Bir çok firma daha kötü durumda. Ramazan da bile beklenen satış olmadı. Üstelik fiyatlarda geçen yıla oranla büyük bir artış olmamasına rağmen. Buffalo operasyonu olmasa belki fiyatlar daha çok artacaktı" dedi.
Çarşı pazarlarda, marketlerde satılan sağlıksız, ucuz sucuk, salam, sosis gibi ürünlere dikkat çeken Kaya, vatandaşların çok ucuz ürünlerden kaçınması uyarısında bulundu. Kaya, "Etin fiyatı belli. Sucuğun toptan fiyatı 4 milyon 300 bin. Marketlerde 2 milyondan, 2.5 milyondan satılan sucuklar var. Kocaman salam pazarlarda 1 milyon. Vatandaş 'bunlar nasıl ucuza mal ediyor' diye düşünmesin, almasın. Nasıl yapıldığını bilseler, yiyemezler" diye konuştu.
Küçük perakendeciler ve orta ölçekli marketlere mal veren Çalışkan Temizlik Gıda Ltd. Şirketi'nin sahibi İsmail Çalışkan, yanlış yönetim yüzünden piyasalardaki sektörler arası zincirin bozulduğunu söyledi. Ekonomide, piyasalarda ciddi bir daralma olduğunu aktaran Çalışkan, sektördeki durumu, "Zorunlu ihtiyaç maddeleri dışında satışlarda düşüş var. Piyasalardaki talep durgunluğu satışlara ve ciroya yansıyor. Gıda da bile yüzde 35-40 oranında düşüş var. Millet daha önce nasıl eder de biraz para artırırım hesabı yaparken, şimdi geçim derdine düştü. Hayat standardını korumaya çalışıyor. Evlerde iktisat devri başladı. Tasarruf ampüller tercih ediliyor, masraflar kısılıyor" diye özetledi.
Temizlik Gıda Ltd. Şirketi'nin sahibi Çalışkan, "Hükümet enflasyonu küçültüyor ama diğer taraftan sosyal sorunları büyüttüğünün farkında değil. Ekonomiyi daraltarak enflasyon rakamlarını küçük çıkarmak yetmez. İstihdam ve üretim sorunu büyüdükçe başka taraftan patlamalara yol açar. Hırsızlık, fuhuş, yolsuzluk ve rüşvet gibi sosyal yaralar artar" dedi. Çalışkan, üretime yönelik olmayan bu yatırımların devlet tarafından teşvik edildiğini, buna karşılık yerli üreticinin kaderine terk edildiğini anlattı.
Gıda sektöründe, ekonomik durgunluktan en çok nasibini alan kesim kuruyemişçiler. Meraklılar Kuruyemişçilik'in sahibi Sedat Balcı, kuruyemişin temel ihtiyaç maddesi olmadığı ve lüks olarak algılandığı için ekonomik krizlerden en çok kendilerinin etkilendiğini söyledi. Bayram ve yılbaşından sonra işlerin tamamen durma noktasına geldiğini ifade eden Balcı, "Kuruyemiş insanların almak zorunda olmadığı bir mal. İnsanların alım gücüne bağlı. Ekonominin de hali ortada. İnsanların sıkıntı halinde ilk vazgeçeceği şey lüks tüketim" dedi. --------------------------------------------------------------------- Geri OKU
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
TR
EN
AR
FR
RU
UR
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.