Kaçak sigarayı yüzde 20'lerden yüzde 7'ye kadar düşüren Türkiye'de vergi kaybı 120 milyar TL’yi bulurken, elektronik sigaraların popüler olmasıyla bu rakamın 160 milyar TL’yi aştığı tahmin ediliyor. Bu durumdan dolayı gelir kaybı yaşayan küçük esnaf sayısı ise 150 bin civarında.
Yasa dışı tütün ürünlerinden kaynaklı devletin vergi gelirlerindeki yıllık kaybın yaklaşık 120 milyar TL olduğu hesaplanıyor. Buna yeni nesil nikotin ürünleri yani elektronik sigara da eklendiğinde bu rakamın 160 milyar TL’yi aştığı düşünülüyor. Kaçak sigara, yurt dışında üretilerek yasa dışı yollarla ülkemize getirilen ürünlerden oluşuyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında tütün ürünlerinden elde edilen ÖTV bir önceki seneye göre yüzde 75 artışla 309 milyar TL oldu. Ülkemizde tüketilen tütün ve tütün mamullerinin yaklaşık yüzde 20 sinin yasa dışı ürün olduğu tahmin ediliyor.
ELEKTRONİK ÜRÜNLER TALEBİ TETİKLEDİ
Türkiye’de mevzuat gereği yasaklanmış olan aromalı veya renkli paketlerin 'Tablacı' adı verilen sokak satıcıları aracılığıyla da piyasaya sunulduğu biliniyor. Özellikle sarma tütün ürünü satanların sayısı 2016’da 6 bin civarında iken, bu sayı bugün 13 binlere ulaştı. Elektronik sigara, başta olmak üzere yasa dışı yeni nesil nikotin ürünlerinin kulanım oranının yüzde 20 seviyelerine yükseldiği ifade ediliyor. Bu durum çoğunluğu bakkal, market ve büfelerden oluşan 150 bin küçük esnafın da gelirlerini olumsuz yönde etkiliyor. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kadim kenti Mardin ise, son dönemde artan kaçak tütün ürünleri satışıyla gündemde. Şehirde kaçak ürünler adeta peynir ekmek gibi satılıyor. Yetkililerin denetimlerine rağmen bölgedeki kaçak sigara kullanımı engellenemiyor.
DENETİMLERE RAĞMEN
- Şehrin hemen her sokağında ve iş yerinde kolaylıkla bulunabilen kaçak sigara, kıyılmış tütün ve elektronik sigara ürünleri, hem halk sağlığını tehdit ediyor hem de devletin vergi kaybına yol açıyor. 2014’te yüzde 21 seviyesinde olan yasa dışı sigara denetim ve kontroller neticesinde yüzde 1,5 seviyesine kadar düştü. Ancak bu oran 2021’de yüzde 7 seviyesine kadar yükseldi. Emniyet güçleri ve ilgili birimler, kaçakçılıkla mücadele kapsamında sık sık operasyonlar düzenliyor. Ancak bu çabalara rağmen, kaçak ürünlerin piyasadaki varlığı tam olarak engellenemiyor.
