Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektöründe kayıt dışılığı önlemek ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla hazırladığı yeni yönetmelik taslağını görüşe açtı. İşletmelere yetki belgesi ve eğitim zorunluluğu getiren düzenlemeyle kiralık araçlara yaş ve kilometre sınırı konulurken, belgesi olmayanların online platformlarda ilan vermesi yasaklanacak.
Ticaret Bakanlığı, otomotiv sektöründe hizmet kalitesini artırmak, kayıt dışılığı önlemek ve tüketici mağduriyetlerini azaltmak amacıyla “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı” hazırlandı.
Taslak, kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşüne açılırken, taşıt kiralama faaliyetlerine kurumsal bir yapı kazandırmayı hedefliyor. Çalışmayla işletmeler ve kiralanan araçlar için standartlar belirlenmesi, sözleşmelerin netleştirilmesi ve teknik yeterliliklerin artırılması yoluyla şeffaflık, tüketici koruması ve adil rekabetin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Yönetmelik, tüketiciye yönelik kiralamaları kapsarken, işletmelere yapılan uzun süreli kiralamalar kapsam dışında bırakılıyor.
"Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi" kurulacak
Taslağa göre, ticari amaçla taşıt kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Bu belge için meslek odası kaydı, vergi mükellefiyeti ve iş yerinin ikamet ya da başka bir faaliyet amacıyla kullanılmaması şartı aranacak. Kiralama sorumlularının ise en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş olması ve MYK onaylı Seviye 4 belgesine sahip olması gerekecek. Ayrıca, kiralama faaliyetleri ve araçların takibi için Bakanlık tarafından Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak ve tüm başvuru işlemleri bu sistem üzerinden yapılacak.
Çevre dostu ulaşım teşvik edilecek
Öte yandan Tüketici güvenliği ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla kiralanacak taşıtlara, yaş, kilometre ve çevresel standartlar gibi niteliksel sınırlar getirilecek.
Klasik taşıtlar hariç olmak üzere, 100 bin kilometrenin üzerinde veya 5 yaşından büyük taşıtlar kiraya verilemeyecek. İşletmelerin en az 5'inin, kendine ait olmak üzere, toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek.
Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmeler için birinin Türkiye'de üretilmesi koşuluyla, en az 2 hibrit veya elektrikli taşıtı, filolarında bulundurma zorunluluğu getirilerek, çevre dostu ulaşım teşvik edilecek ve yerli üretim desteklenecek.
Depozito düzenlemesiyle tüketici mağduriyetleri önlenecek
Taslak, sözleşme ve ödeme süreçlerinde yaşanan mağduriyetleri önlemeye yönelik de önemli hususlar içeriyor. Buna göre, alınabilecek depozito tutarı, 1-6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7-30 günlük veya haftalık kiralamalarda en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak. Depozitodan kesinti yapılabilecek durumlar da yönetmelikle belirlenecek. Tüketicilerin en büyük sorunlarından biri olan depozito iadesine yönelik adımlar da atılıyor. Bu kapsamda, taşıtın tüketici tarafından iade edildiği tarihi izleyen 7 gün içinde, depozito iadesinin yapılması zorunlu olacak.
Tüketicilere, ön ödemeli rezervasyonlarda, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın, rezervasyonunu iptal edebilme hakkı tanınacak.
Ayrıca olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilememesi, depozitodan herhangi bir kesinti yapılamaması sağlanacak.
Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan taşıtlar kiraya verilemeyecek
Mevsim şartlarının gerekli kıldığı dönemlerde, kiracı tarafından talep edilmesi halinde, işletme tarafından kış lastiği sağlanması zorunlu olacak. Periyodik bakımı zamanında yaptırılmayan taşıtların, kiraya verilmesi engellenecek.
Kasko ve sigorta güvenceleri, kiralama bedeline dahil edilerek, kiracının sigorta ve kaskodan yararlanma hakkının, ek bir ücret veya şarta bağlanamaması sağlanacak. Kiralama işletmelerine, hasar ve arıza durumlarında kiracının her an kolayca ulaşabilmesi için iletişim imkanı sunma, sürekli ve erişilebilir bir bildirim altyapısı oluşturma yükümlülüğü getirilecek.
İşletme ile kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, mahkeme kararı olmadan kiracıdan "değer kaybı" adı altında herhangi bir ücret talep edilemeyecek. Böylece keyfi uygulamaların önüne geçilecek ve tüketicinin mağdur edilmesi önlenecek.
Navigasyon ve bebek koltuğu bedelsiz sağlanacak
Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve hızlı geçiş sisteminin (HGS) işletme tarafından bedelsiz sağlanması zorunlu olacak.
İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, taşıt kiralama ilanı veren işletmelerin, yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi olmayan işletmelerin, bu platformlarda ilan vermesi engellenecek. Sektörün bu yeni yapıya uyum sağlamasını kolaylaştırmak amacıyla mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Ocak 2027'e kadar süre tanınacak.
