Prim günü eksik olduğu için emeklilik hayalini ertelemek zorunda kalan sigortalılar için “borçlanma” formülü yeniden gündemde. Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre askerlik, doğum ve bazı özel durumlarda yapılacak geri dönük borçlanmalarla prim açığı kapatılabiliyor. Özellikle 8 Eylül 1999 tarihi öncesi sigorta girişi bulunanlar için bu süreç kritik önem taşıyor.
Emekli olmak isteyen ancak prim gününü tamamlayamayanlar için borçlanma yöntemi önemli bir fırsat sunuyor. Belirli şartları sağlayan sigortalılar, geçmişe dönük prim ödemesi yaparak emeklilik hakkı elde edebiliyor. 8 Eylül 1999 öncesi sigorta başlangıcı olanlar için ise şartlar farklılaşıyor.
8 EYLÜL 1999 KRİTİK TARİH
Emeklilikte Yaşa Takınlar (EYT) düzenlemesi kapsamına 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi olanlar giriyor. Bu tarihten önce sigorta girişi olanlar yaş şartına takılmaksızın kadınlarda 20, erkeklerde 25 yılı tamamlayanlar emekli olabiliyor. Burada tek şart prim günlerinin tamamlanması. Bu tarihten sonra sigorta girişi olanlar için belli bir yaşın doldurulması gerekiyor.
SİGORTA STATÜSÜ ETKİLİYOR
Öte yandan emekli olmak isteyen kişilerin sosyal güvenlik statüsüne göre ödeme şekilleri değişiyor.
Buna göre,
SSK yani 4A koluna bağlı olanların primleri iş verenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödeniyor.
Bağkur yani 4B koluna bağlı olanları ise genellikle kendi işini yapanları ve esnafı kapsıyor. Bu statüde olanlar kendi primlerini doğrudan SGK'ya ödüyor.
Emekli sandığı 4C statüsünde olanların prim ödemesi kamu kurumu tarafından yapılıyor.
BORÇLANMA YOLUYLA NASIL EMEKLİ OLUNUR?
Sigortalı olarak çalışılamayan dönemlerdeki ödemeler borçlanma yoluyla yapılabiliyor. Borçlanma ile çalışılmayan süreler SGK'y ödenerek emeklilik için gerekli olan zaman eklenebiliyor. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 41. maddesi kapsamında çeşitli süreler borçlanılabiliyor.
5434 sayılı Kanuna tabi olanların borçlanabilecekleri süreler şu şekilde:
• Muvazzaf ve ihtiyat askerlikte er olarak geçen süreler,
• Kadın sigortalılar 3 çocuğa kadar doğumdan sonraki çalışmadıkları 2 yıllık süreler,
• Doğum sonrası yarı zamanlı çalışılan süreler,
• Askerliğini yedek subay olarak yapanların 1.1.1950 tarihinden sonra yedek subay okulunda öğrenci olarak geçirdikleri süreler,
• Yevmiyeli, geçici kadrolu, sözleşmeli, saat ücretli geçen hizmetler,
• Çarşı ve mahalle bekçiliğinde geçen süreler,
• İmam-Hatip vekilliğinde, vakıflara ait camilerin imam-hatip ve müezzin kayyımlığında geçen sürelerle köy bütçesinden ücret almak suretiyle yapılan imam-hatiplik hizmetleri,
• Avukatlık stajında geçen süreler,
• Serbest avukatlık ve noterlikte geçen süreler,
• Tıpta uzmanlık eğitiminde ve doktora öğreniminde geçen süreler,
• Tıp doktorlarının fahri asistanlıkta geçen süreleri,
• Sağlık Bakanlığı Teşkilatında çalışan sağlık personelinin, mesleklerini serbest olarak icra ettikleri süreler,
• Seçim Kanunu nedeniyle istifa edenlerin açıkta geçirdikleri süreler,
SON 2520 KURALI
Emekli olacak olan kişinin statüsü belirlenirken son çalışılan 2520 dikkate alınıyor. Bu süre boyunca hangi statüden daha fazla prim ödenmiş ise emeklilik işlemleri yapılırken o statü göz önünde bulunduruluyor.
DOĞUM BORÇLANMASI İLE EKSİK PRİMLERİ TAMAMLAMA
Kadınlar en çok başvurdukları yollardan biri doğum borçlanmasıdır. Sigortalı olarak çalıştıktan sonra en fazla 3 çocuğa kadar her 2 doğum için borçlanma hakkı doğuyor. Böylelikle 2160 güne kadar prim kazanabiliyor. Ancak bunun için 2 yıl çalışmış olması gerekiyor. Doğum borçlanması için ödenecek tutar SGK tarafından hesaplanıyor.
