'Vatandaşlık maaşı'nda detaylar netleşti: Kimler alacak, ne kadar ödenecek?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulan sistemle, dar gelirli aileler ve yaşlılar doğrudan sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınacak.

VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?

Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak adlandırılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), hane halkı toplam geliri belirlenen alt sınırın gerisinde kalan ailelerin gelir düzeyini hedeflenen seviyeye tamamlamayı amaçlayan yeni bir sosyal yardım modeli.

DESTEK ÖDEMELERİNDE BAŞVURU KRİTERİ VE GELİR SINIRI NE OLACAK?

Hazırlanan taslak çalışmaya göre sistemden yararlanabilmek için temel şart hane halkı geliri olacak.

Bir evde yaşayan tüm bireylerin toplam aylık geliri, en düşük emekli maaşı olan 23 bin 552 TL'nin altındaysa o hane destek kapsamına girecek.

Aylık toplam geliri 23 bin 552 TL ve üzerinde olan hanelere ise destek ödemesi yapılmayacak. Sistemden emekliler de yararlanabilecek.

DÜZENLEME HANGİ YARDIM KALEMLERİNİ VE İHTİYAÇLARI KAPSAYACAK?

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi tek bir ödemeyle sınırlı kalmayacak.

Destek paketinin içeriğinde elektrik, doğalgaz, barınma ve yakacak yardımlarını kapsayan "konut desteği", çocuk yardımı, kira desteği, abonelik faturaları desteği ve gıda yardımı yer alacak.

Böylece hane bütçesinin eksik kalan kısımları doğrudan ihtiyaca göre tamamlanacak.

HANE GELİRİ VE İHTİYAÇ DÜZEYİ NASIL TESPİT EDİLECEK?

Geliri düşük vatandaşların tespiti için saha görevlileri kapı kapı gezmeyecek.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları'nın (SYDV) verileri esas alınacak.

Sistem; SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, tapu kayıtları ve banka hesap hareketlerini entegre biçimde inceleyecek.

Kişinin maaşı, kirada oturup oturmadığı, çocuk sayısı, yalnız yaşayıp yaşamadığı ve sürekli muhtaçlık durumu dijital ortamda belirlenecek.

KİM HANGİ DESTEKTEN YARARLANACAK VE ÖNCELİK KİMLERDE OLACAK?

Yardımlar il ve bölge koşullarına göre şekillenecek. Örneğin 23.552 TL altında geliri olan ve metropollerde kirada oturan hanelere "kira yardımı" öncelikli verilecek.

Erzurum, Sivas, Kars ve Ardahan gibi kışın sert geçtiği illerde "enerji/doğalgaz" desteği, kırsal bölgelerde ise "gıda" yardımı ağırlık kazanacak.

Sürekli hastalığı bulunanlar, yaşlılar ve bakıma muhtaç kişilerin olduğu haneler birinci öncelikli grupta yer alacak.

KAÇ HANEYE ULAŞILACAK VE TOPLAM BÜTÇE NE KADAR OLACAK?

Bakanlık tarafından yürütülen etki analizi çalışmalarına göre, Türkiye genelinde sistemden faydalanacak ihtiyaç sahibi hane sayısının 2,5 milyona ulaşması öngörülüyor.

Proje kapsamında hak sahiplerine aktarılacak toplam destek miktarının ise 1,5 trilyon TL seviyesini bulacağı tahmin ediliyor.

PİLOT UYGULAMA VE ÖDEMELER NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Sistem kademeli olarak devreye alınacak.

Bölgesel tespitlerin ardından belirlenecek pilot iller Aralık 2026 tarihine kadar ilan edilecek.

Pilot bölgelerdeki ilk destek ödemeleri 2027 yılının ilk çeyreğinde (Ocak-Mart dönemi) başlayacak.

Uygulamanın sonuçları ve aksayan yönleri takip edilip çözüldükten sonra sistem 2027 yılı içinde 81 ilin tamamında yaygınlaştırılacak.

BAŞVURULAR NASIL YAPILACAK?

Başvurular e-Devlet kapısı ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden "merkezi sisteme" kayıt olunarak yapılacak ve elektronik ortamda otomatik sonuçlandırılacak.

Sisteme kabul edilen hanelerin aylık gelir durumları her ay düzenli olarak sistem tarafından kontrol edilecek.

Gelirinde artış tespit edilen ve 23.552 TL sınırını aşan vatandaşlar destek programından otomatik çıkarılacak.