Unutkanlık, çağımızın en önemli sağlık sorunlarından biri. Unutkanlık her ne kadar ileri yaş ve demans (bunama) hastalıkları ile ilişkilendirilse de sadece yaşlı kişilerin yaşadığı bir problem değil. Aksine gençlerin ve orta yaştaki bireylerin de unutkanlık sebebiyle sıklıkla hekime başvurdukları görülüyor. Ayrıca insan ömrünün uzaması ve modern toplumlarda yaşlı nüfusunun artması, alzheimer hastalığı gibi nörolojik hastalıkların sık görülür hale gelmesine de yol açmış.
16:37, 02/09/2015, ÇarşambaG: Güncelleme: 16:38, 02/09/2015, Çarşamba
Gençler arasında hızla yayılıyor
Unutkanlık birçok insanın yaşadığı ortak bir problem. Unutkanlığın genellikle ileri yaştaki kişilerde görüldüğü sanılsa da, son yıllarda gençlerde ve orta yaştaki bireylerde hafıza problemleri artış gösteriyor. Uzmanlar günlük hayattaki basit unutkanlıkların normal olduğunu belirtiyor. Ancak unutkanlık kişinin iş ve sosyal yaşamında sorunlar yaşamasına sebep olacak kadar ciddi bir hal aldıysa hemen uzman bir hekime başvurulması gerekiyor. Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Gamze Eroğlu Arığ, “Hafıza sorunlarının yaşanmaması ve yaşayan kişilerin de daha sağlıklı bir hayat sürdürebilmeleri için uyku ve beslenme alışkanlıklarının gözden geçirilmesi gerekir.” diyor.
Stresli yaşam koşulları ve depresyonun en önemli etken olduğunu söyleyen Nöroloji Uzmanı Dr. Gamze Eroğlu Arığ, “Ailede yaşlı bireylerden birine konan demans tanısı, genç olmasına rağmen hastanın çocuklarında “Ben de ileride benzer bir hastalığa yakalanır mıyım? Daha şimdiden pek çok şeyi unutuyorum” gibi sorulara ve endişelere yol açabilir. Bu duruma stresli yaşam koşulları, kaygı ve depresyon gibi psikiyatrik sorunların görülme sıklığındaki artış da eklendiğinde hafıza işlevlerinde olumsuz etkilenmeler kaçınılmazdır.” dedi.
Unutkanlığın günlük yaşamsal işlevleri olumsuz yönde etkilediğini de belirten Nöroloji Uzmanı Dr. Gamze Eroğlu Arığ, “Ancak iş ve sosyal yaşamda sorunlar yaşanmasına sebep olabilecek boyuttaysa her yaştaki unutkanlık ciddiye alınmalıdır. Unutkanlığın sebepleri araştırılarak mutlaka uzman bir hekim gözetiminde takip ve tedavisi yapılmalıdır. Ayrıca her unutkanlık alzheimer hastalığına işaret etmez. Ya da unutkanlık sorunu yaşayan her birey ileride alzheimer hastalığına aday değildir.” diyor.
“Unutkanlığın bazı durumlarda kolayca teşhis ve tedavi edilebilecek nedenleri olabilir. Örneğin B12 vitamini eksikliği bu sebepler arasında ilk akla gelenlerdendir. B12 vitamini, öncelikli olarak et ve süt ürünlerinden karşılanan ve suda eriyebilen bir vitamindir. B12 vitamini metabolik birçok işlevde koenzim görevi yapar. Ayrıca kan hücrelerinin yapımına yardımcı olması haricinde, sinir hücreleri onarımı ve duygusal işlevlerin korunmasında da rolü oldukça önemlidir.
Unutkanlığın en önemli sebebi uyku bozuklukları
Uyku bozukluklarının da unutkanlığı tetiklediğini Dr. Eroğlu Arığ, “Unutkanlığın ne yazık ki göz ardı edilebilen diğer bir önemli sebebi de uyku bozukluklarıdır. Hafıza işlevleri açısından uyku; öğrenilen bilgilerin pekiştirildiği, gereksiz bilgilerin ayrıştırılıp önemli olanların depolandığı oldukça aktif ve yaşamsal bir süreçtir. Gece uykusu boyunca yüzeysel, derin ve rüyalı uyku dönemlerinin periyodik ve sağlıklı bir süreç olarak yaşanması, kişinin günlük işlevselliği üzerinde hem psikolojik hem de zihinsel işlevler açısından büyük önem taşır. Bu sebeple uykuya dalma ve uykuyu sürdürme güçlüğü yaşayan bireyler dalgın, dikkatsiz, konsantrasyon zorluğu yaşayan, gergin ve sıkıntılı kişiler haline gelebilirler. Ayrıca günlük yaşamda sosyal hayat ve iş performansı açısından da zorluk yaşayabilirler.” diyor.
Uykusunu iyi alanlar daha başarılı
ABD’de yapılmış deneysel bir çalışma, uyku bütünlüğü elektriksel akım verilerek bozulan farelerde nesneleri tanıma yetisinin bozulduğunu göstermiştir. Bir başka çalışmada ise gönüllü katılımcılara karmaşık matematik problemleri verilip çözmeleri istenmiş, uykusunu iyi alan katılımcılar diğerlerine göre 3 kat daha fazla başarı göstermiştir.
“Yapılan araştırmalar da kaliteli bir gece uykusunun öğrenilmiş bilgilerin çok daha iyi hatırlanmasına katkı sağladığını gösteriyor. Sağlıklı bir uyku, öğrenme potansiyeli ve zihinsel performansı artırıyor.”
Hafıza sorunlarının yaşanmaması için…
“Tüm bu bilgiler göz önüne alındığında hafıza sorunlarının yaşanmaması ve yaşayan kişilerin de daha sağlıklı bir hayat sürdürebilmeleri için uyku ve beslenme alışkanlıklarının gözden geçirilmesi gerekir. Konuyla ilgili uzman hekimlerin de (nörolog, psikiyatr, uyku uzmanları) unutkanlık yakınmalar ile başvuran bir hastada uykuya ilişkin öyküye özellikle zaman ayırması, kişinin uyku bütünlüğünü bozması muhtemel psikojenik stresörlere yönelik tedavi yaklaşımları, uyku hijyenine ilişkin ihmal edilen faktörlerin düzeltilmesi, uykuya dalma ve sürdürme güçlükleri, uykuda solunum (uyku apne sendromu) ya da hareket bozukluklarının (huzursuz bacaklar gibi) tanı ve tedavi yaklaşımlarına yönelmesi, unutkanlık sorunu ile baş etme açısından büyük önem taşımaktadır.” diyor.
