104,8 milyar lira zarar

17 Aralık operasyonu'nun faiz-döviz-borsa üçlüsüne etkisinin toplam değeri 104.8 milyar lirayı aştı. Türkiye'de 17 Aralık'ta başlatılan hükümeti 'ekonomi darbesiyle' düşürme operasyonunda finansal piyasalar açısından önemli maliyetler ortaya çıktı.. Buna göre, 17 Aralık operasyonu BİST'teki hisse senetlerinin piyasa değeri 76,7 milyar TL azaldı.

Bu etkilerin dışında kur etkisi aracılığı ile reel kesimin yabancı para pozisyon açığı (165 milyar dolar açık olurken, kur oynaması nedeniyle 8,5 milyar TL artış) doğalgaz ve petrol ürünlerinin fiyatlarını artırması gibi etkilerle birlikte enflasyonda da bir artış yaşatacak. Böylece 17 Aralık operasyonunun faiz döviz ve borsa zararlarının toplamının 96,36 milyar TL'yi buldu. Bu tutara reel sektörün yabancı para pozisyon açığı nedeniyle maruz kaldığı 8,5 milyar lira da eklendiğinde toplam zararın 104,86 milyar TL olduğu anlaşıldı. Operasyondan sonra faiz oranlarında yaşanan gelişmeler nedeniyle Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) stokunun cari değeri 4,56 milyar TL geriledi. Kısa vadeli dış borç stoku 15,1 milyar TL arttı.

Türkiye'ye operasyon yapmaya iten temel nedenlerin başında Ak Parti'nin 2003-2013 döneminde faizlere gitmeyen 642 milyar lira tutarındaki ödemeyi faiz lobisinin alamaması dile getirildi.

Çalışmada, gösterge tahvilin ağırlıklı ortalama bileşik faiz oranının olaylar çıkmadan önceki 16 Aralık 2013 itibariyle yüzde 8,90'lardan, 17 Aralık günü 9,05'e bir gün sonra ise (18 Aralık) 9,27'lere yükseldiğine işaret edildi. Gösterge tahvilin bileşik faizinin 27 Aralık'ta 10,08 seviyesine ulaştığı kaydedildi. Faiz oranlarındaki bu şekildeki gelişmenin ise cari stok değeri 13 Aralık'ta 424,7 milyar lira olan DİBS'in bir yıl vadeli değerini kaba bir hesapla 4,56 milyar lira civarında düşürdüğü ortaya konuldu.

Türkiye'nin halka açık tek kamu bankası niteliğindeki Halkbank'ın hisselerinde operasyonun başladığı 17 Aralık'ta bir önceki güne göre yüzde 12,34 oranında değer kaybı oluştuğuna işaret edilen çalışmada, Bankanın 216 Aralık'ta 19,75 milyar lira olan bankanın piyasa değerinin 23 Aralık'ta 16,19 milyar liraya, 27 Aralık'ta ise 14,6 milyar liraya düştüğü hesap edildi. Böylece söz konusu dönemde 5,2 milyar lira azalma yaşandı.

Borsa İstanbul son haftalardaki olaylardan en fazla etkilenen alan oldu. Halka açık şirketlerin kasım ayı sonunda 562,5 milyar lira olan toplam piyasa değeri 26 Aralık'ta ise 481,5 milyar liraya kadar geriledi.Borsanın 63 bin puana gerilemesiyle işlem gören pay senetlerinin değerinin 16-27 Aralık arasında 76,7 milyar lira düştüğü hesaplandı.

Dolar/TL paritesi 2,167 seviyelerine ulaştığından dolayı ülkemizin kısa vadeli dış borç stoku maliyeti arttı. Ekim 2013 verileri kapsamında kısa vadeli borç stoku 125,4 milyar dolar. Bu borcun döviz kurundaki artışa bağlı olarak hesaplandığında 30 Aralık 2013 tarihi itibarıyla 15,1 milyar lira artarak, 271,9 milyar TL'ye yükseldiği belirlendi. Yaşanılan olaylar nedeniyle Türkiye'nin risk primine etkisi de hesaplandı. Türkiye'nin risk primi yüzde 34 oranında arttı.