28 Şubat'a eleştiri raporu

Bilal Çetin

28 Şubat döneminde Genelkurmay Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasında imzalanan Emniyet Asayiş Yardımlaşma (EMASYA) Protokolü, İçişleri Bakanlığı müfettişleri tarafından eleştirildi. İçişleri Bakanlığı mülkiye müfettişleri Aydın Nezih Doğan ve Yılmaz Aslan tarafından Şemdinli olayları ile ilgili hazırlanan raporda jandarmanın istihbarat yetkisiyle ilgili değerlendirmelerde bulunuldu. Aynı raporda 1997'de imzalanan EMASYA protokolüne de geniş yer ayrıldı. Protokolün kanuna aykırı olduğunun belirtildiği raporda dönemin İçişleri Bakanlığı Müsteşarı'nın bu protokolü itiraz etmeksizin imzalamış olması da İçişleri Bakanlığı ve mülki idare adına ciddi bir yanılgı olarak değerlendirildi.

Raporda protokole yöneltilen eleştiriler şöyle sıralandı: "Protokolde sivil ve askeri kuvvetler arasındaki emir ve komuta ilişkilerini düzenleyen hükümler, askeri birliklerden yardım istenilmesi halinde, bölgede görev yapan polis ya da jandarma kuvvetlerinin vali tarafından askeri birliklerle ortak görev yapmak üzere görevlendirilip görevlendirilmediklerine bakılmaksızın otomatik olarak yardıma gelen askeri birlik komutanının emrine gireceği şeklinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Bu düzenlemeler 5442 sayılı Kanuna aykırı düşmektedir."

Protokolün valilerin olaylara müdahalede askeri ve sivil birliklerin ortak görev yapabilmeleri hususundaki takdir yetkilerini ortadan kaldırdığının vurgulandığı raporda, İçişleri Bakanlığı'nın dışlandığına dair eleştiri de şu şekilde: "İç güvenlikten birinci derecede sorumlu olan İçişleri Bakanlığı bir tarafa bırakılarak, hükümeti bilgilendirmek görevini bile üstlenen Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde İç Güvenlik Harekat Merkezi kurulmuş olması İçişleri Bakanlığı'nın tamamen dışlanmasından başka bir şey değildir."

EMASYA Protokolü'nün kanuna aykırı olması nedeniyle İçişleri Bakanlığı'nın "Birden Fazla İli İçine Alan Olaylarda Valilerin Askeri Birliklerden Yardım İstemesine İlişkin Esasları" düzenleyen taslak bir metin hazırladığı ve 4 Mart 2005'te Genelkurmay'a gönderildiği açıklandı. Genelkurmay'ın cevabında ise terör olaylarındaki yükseliş öne sürülerek yürürlükteki protokolün değiştirilmesini istemediği ve güncellenmeye ihtiyaç duyulması halinde bunun, Genelkurmay Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı'nca oluşturulacak bir çalışma grubu tarafından yapılabileceği belirtildi.