5 yılda 40 kat halka arzla iki kat değerlendi

2001 yılı ve öncesi hatalı yönetimler sonrası büyüyen görev zararlarıyla Türkiye gündemine oturan Halk Bankası bugün artık kârlılığı ve elde ettiği muhteşem büyüklükle gündemde. Daha 5 yıl öncesine kadar 300 milyon dolar bile değer biçilemeyen kamunun ve Türk kobilerinin en önemli bankası, bugün 40 kat değer kazanarak 11.8 milyar dolara rahatlıkla satılabilecek konumda. Üstelik artık stratejik anlaşmalarla kendi alanı dışında bireysel bankacılık gibi özel bankacılığın alanlarına da soyunarak. Peki geçtiğimiz günlerde yüzde 25'i rekor taleple halka arz olunan ve önümüzdeki yakın dönemde tamamı özelleşecek olan Halk Bankası dün neden zarar ediyordu? Bugün nasıl bu kadar değerlendi ve kâr üzerine kâr rekorları kırıyor? İşte bu soruların cevabını bankayı bu hale getiren başarılı yönetimin tepesindeki adama Halk Bankası Genel Müdürü Hüseyin Aydın'a soruyoruz

Aslında bu tamamen bir zihniyet meselesiydi. Biz bankanın başına geçtiğimizde sıkıntılı bir süreçten geçilmişti. 2001 krizi yeni atlatılmıştı ve bankacılık sektörü çok kötü durumdaydı. Özellikle kamu bankaları epey yanlış yönetilmişlerdi. Hükümetler kamu bankalarından para tahsil ediyorlar ancak daha sonra Hazine'den geri ödemeleri gereken bu paraları yerine koymuyorlardı. Hazineden alacaklarını tahsil edemeyen kamu bankalarıda doğal olarak zarar ediyordu.

Alınıyor ancak fark şu Hazine aldıklarını geri ödüyor. Taahhüt ettiği bütün ödemeleri yerine getiriyor. Hem vadesi geleni, hem de dönem faizlerini de zamanında ödüyor. Hazine iyi olmasaydı biz bunları tekrar geri ödeyemezdik.

Bağımsız yönetilemiyordu. Görev zararı konusu biz geldikten sonra kamu bankalarında aşıldı. Neden? Çünkü bankayı yönetenler tamamen özgür ve bağımsız kararlar almaya başladı. Yani herkes kendi işini yapmaya başladı. Patron patronluk yönetici yöneticilik yaptı. Bankanın çalışmasıyla alakalı en ufak bir müdahale olmadı. Hedefi, bütçeyi ve projeksiyonu tamamen kendimiz belirledik. Patron da bize koyduğu sermayenin getirisine baktı. Böyle olunca kar direk hazineye oradan da patrona gitti. Patron da onu yol yapımında, hastane yapımında kullandı.Bu şekilde herkes kendi işini yaparken hem kâr eldi ettik hem banka değerlendi.

Aktifler ne yazık ki yanlış yönetiliyordu. Öncelikle bankanın aktif yapısını değiştirdik. En büyük problemimiz aktifin yönetilemeyişiydi. Aktifin %80'i vadeye kadar elde tutulması gereken devlet kâğıtlarıydı. Bu kâğıtları satamıyor, başka yerde de kullanamıyordunuz. Bu kâğıt portföyü azalttık ve geleni krediye dönüştürdük. Böylece bankanın aktifi olması gerekene dönüştü. Banka kredi ağırlıklı bir yapı kazandı.

Bankalar en fazla kredilerle kâr yapıyor. Bizim 2002 yılından itibaren bilançoyu dönüştürme çabamızla kredilerden elde ettiğimiz faiz gelirlerinde ciddi artışlar oldu. Bundan 2 yıl önce bizim toplam gelirlerimiz içinde menkul kıymet faiz gelirlerinin payı %70'in üzerindeyken şu an itibariyle ilk defa kredilerin altına düşmüş, menkul kıymetleri de geçmiş olacağız. Böylece kârlılığımız daha da artacak.

Kredilerimizin %55'i KOBİ kredisi. Bu bizim bankacılık geleneğimizde var. Ancak bu konuda da değişiklik yaptık. Krediyi yalnızca bir firmaya değil, bankanın misyonuna uygun olarak pek çok firmaya verdik. Böylece tabana yaygın bir kredilendirme yaptık.

Aksine kullandırdığımız kredilerin geri dönüşünde bizim kredilerin takibe gitme oranı sektörün çok altında kaldı.

Halka açık bir şirket olduğumuz için kârlılığımızı söylememiz doğru olmaz. Ancak geçen senenin epey üzerinde olacağını söyleyebilirim. Değer konusuna gelince bankamız eski dönemlerde halka açık bir banka olmadığı için hesap edilmiş bir piyasa değeri yoktu. Ancak 2001 krizi sonrası Vakıf Bank'ın satılması gündeme geldiğinde piyasa değeri 300 milyon dolar civarında belirlenmişti. O günlerde Halk Bankası'nın da yaklaşık değeri buydu. Bu gün Vakıfbank'ın piyasa değeri 9 milyar YTL. Bizim mayıs ayında halka arz edildiğimizde değerimiz 7.7 milyar dolardı bu gün değerimiz 13 milyar 750 YTL yada 11.8 milyar dolar. Yani 2001'den bu yana bankamız neredeyse 40 kat değer kazanırken halka arzdan sonraki değerimiz

Halk Bankası Genel Müdürü Hüseyin Aydın'la konuşurken söz Halk Bankası'nın son operasyonu HSBC Advantage ile yapılan stratejik ortaklığa geliyor. Aydın'a kamu bankalarının son zamanlarda kredi kartı konusuna nedenbu kadar yoğunlaştığını soruyorum. Hüseyin Bey hemen kârlılığa dem vuruyor ve “Bireysel bankacılığın içinde kredi kartlarının payı %30'u buluyor. Yani kredi kartının banka kârlılığına ciddi etkisi var ve bizim bu kârlılığı gözardı etmemiz mümkün değil” diyor. Hüseyin Bey'le sohbetimiz kredi kartı mevzusuna ve Advantage ile yapılan stratejik ortaklığa odaklanıyor.

Çünkü tüketici, taksit imkânları, öteleme, ekstre ertelemesi gibi hizmetler bekliyor. Bu anlamda kredi kartının Türkiye'deki işlevi sanıldığından daha fazla. Tüm bu verileri ele aldığımızda bizimde artık fonksiyonel bir kredi kartına ihtiyacımız olduğuna karar verdik Fakat marka olmak için sadece gerekli mali güce sahip olmak yetmiyor. Süreç de çok önemli. Sektöre baktığımızda genelde bunun için daha önce yola çıkmış bankalarla stratejik ortaklıklar kuruluyor. Yeni bir marka oluşturmak yerine mevcut markalardan biriyle anlaşmanın daha makul olduğunu düşünülüyor. Biz de bu yönde düşündük, yeni bir marka oluşturma sürecini beklemek yerine, bu markalardan biriyle hareket etmeye karar verdik.

Tabii ki hayır. Marka olan kart sahibi bütün bankalarla temasa geçtik. Görüşmelerle birlikte, şubelerimiz çerçevesinde müşterilerimizin genelde hangi kredi kartını tercih ettiğine yönelik bir araştırma yaptık. Şube lukasyonlarımızın bulunduğu alanlar ve hitap ettiğimiz kesim, bu araştırmalardan elde ettiğimiz sonuca bakarak, Advantage markasıyla bu ortaklığı yapmamızın daha doğru olacağını düşündük.

Bizim müşterilerimizde Advantage kullanan sayısı çok azdı. Advantage'ı tercih ettik, çünkü birincisi Advantage kullanan kişilere biz bir de Halk Bank Advantage kartını sunuyoruz. Bir diğer sebep, HSBC'nin şube lokasyonlarıyla, bizim şubelerimizin lokasyonları farklı. HSBC'nin Anadolu'da şubesi yok, biz Anadolu'da daha güçlüyüz. Dolayısıyla HSBC'nin bulunmadığı yerlerde Advantage kartını daha rahat pazarlayabiliriz. Aynı zamanda bu kart bize kar bakımından da verimlilik sağlıyor. Çünkü aynı yazılımı kullanıyoruz ve daha önce bizim kredi kartımızı kullananlar kartlarını değiştirmeden hemen Advantage üyesi gibi oldular. Hem maliyetten hem zamandan kurtardık.

4-5 yıl içinde kredi kartı sayımızı 3 milyon kişiye çıkarmayı planlıyoruz. Nihai hedefimiz sektörün oranlarına yaklaşmaktır. Bu süreç içerisinde olacaktır. Sektörün bireyselden elde ettiği neticeler ne ise ona yakın yerlere gelmeye gayret ediyoruz. Bütün bunları yaparken de sektöründe bir numara olma gibi bir iddiamız yok.

Bizim en büyük iddiamız kredi kartımızda Türkiye'de ki müşterilerimizin ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikleri taşımak

Türkiye'de ki bazı bankaların kârlarının ciddi bir bölümü bireysel bankacılıktan geliyor. Bireysel bankacılık içinden de bankalar kredi kartlarından ciddi bir para kazanıyor. Biz de bu işten para kazanacağız, faiz geliri ve komisyon geliri elde edeceğiz. Türkiye'nin ilk 1000'in deki firmaların %50'siyle kredi ilişkimiz var. Bu firmalar genelde sosyal statüsü gelişmiş kentlerde bulunuyor. Bu yerlerde de bizim kredi kartımız kullanıldığı zaman çok ciddi ciro artışları elde etmiş olacağız 2005'den sonra bireysel bankacılık yapmaya karar verdik. 2005'den beri bireysel bankacılıkta sektörün üzerinde büyüyoruz. Biz kartsız büyüdük. Bu sene ilk 9 ayda bireysel kredilerde %60-61 büyüdük. Piyasaya oranla üç kat bir büyümemiz var. Bunun nedeni, bizim daha önce bireyselimiz yoktu. Amacımız hem KOBİ olmak hem de bireysel hizmet vermekti. 1.5 milyon sosyal güvenlik emeklisine maaş ödüyoruz. Emekliye maaşı ödediğimiz zaman kredi de vermemiz gerektiğini düşündük. Bu yüzden biz bireysele 2005 Pamukbank birleşmesiyle başladık ve çok da başarılı olduk. Fakat kredi kartları payımız düşüktü. Çünkü Türkiye'de tüketicinin aradığı kredi kartı fonksiyonumuz yoktu. Bunların bir sonucu olarak da biz agresif bir büyümeyi değil, kârlı ve verimli bir büyümeyi hedef aldık.

Bizim toplam kredi miktarımız yaklaşık 16 milyar YTL. Bu paranın içerisinde bizim sübvansiyonelli olarak kullandırdığımız kredi miktarı, esnaf kredilerinin payı 2.4 milyar YTL. Yani toplam kredilerin %18'i ayrıcalıklı kullandırdığımız kredilerden oluşuyor. KOBİ'lere kullandırdığımız krediler sadece bunlar değildir. 8.3 KOBİ'lere bunun yaklaşık 2.4'ü sübvansiyonlu kredidir. Burada biz ekstra bir faiz kazanmıyoruz, normal faiz oranını uyguluyoruz. 2.4 milyarlık kredi azımsanmayacak bir kredi miktarıdır. Doğal olarak bu bankayı satın müşterileri kredilendirmeye devam edeceğiz. Bir yasa düzenlendi. Bu yasaya göre kamu payı %50'nin altına düştüğü 5 yıl süreyle kredinin Halk Bankası vasıtasıyla kullandırılması yasayla kontrol altına alındı. Şu an için herkes aynı fırsattan yararlanacak. Bizim bankamızın %75'i kamuya ait, ne zaman kamunun payı %50'nin altına düşerse o süreç o zaman başlayacak. Burada banka sübvanse edilmiyor, ilgili kesimler sübvanse ediliyor. Türkiye Cumhuriyeti hükümeti, Halk Bankası üzerinden esnafı, çiftçiyi sübvanse etmek istediğinde, bütçe imkânları da buna el verdiğince, bunu her zaman yapabilir. Bu anlamda esnaf kesiminin Halk Bank'ın özelleştirilmesinden hiçbir şekilde mağdur olmayacağını söyleyebiliriz. Bunu yasal olarak garanti altına aldık.

Ama Halk Bankası aynı zamanda ciddi anlamda kurumsal ve ticari müşterisi olan bir banka.Sadece rakamlara değil, o rakamları oluşturan müşteriye, konsepte, yaygınlığa, müşteri tabanına para veriyorsunuz. Örneğin konut kooperatif kredilerine ilişkin olarak diğer bankalarda olmayan bir uzmanlığımız var. Burada bir kooperatif kurulmuş olması, belli bir seviyeyi geçmiş olması kaydıyla bu kooperatife kredi kullandırma üzerine geliştirdiğimiz yöntem ve teknikler var. Diğer bankaların bu anlamda uzmanlığı ve deneyimi yok. Konut kredisi kullandırma konusunda bizim elimizde diğer bankalarda olmayan yıllardan beri birikmiş bir tecrübe var. Bizim tabana yaygın sistemimiz ile çok sayıda müşteriye ulaşıyoruz ve risk dağılıyor.

Halk Bankası Genel Müdürü Hüseyin Aydın ile uzun ve keyifli bir sohbet gerçekleştiriyoruz. Konu konuyu açıyor ama esas konu yani KOBİ bankacılığı da unutulmuyor. Hüseyin Bey'e 'tamam kârlılık ve büyüme iyi ama ya KOBİ'ler onların durumu ne olacak umarım onları unutmuyorsunuz' diyorum. Aydın hiç düşünmeden cevaplıyor ve “Bankaya para yatıracak kişi, para kazanmak için yatırır, doğal olan da budur” diyor ve ardından ekliyor: “Ancak bizim aslımızı inkar etmemiz diye bir durum söz konusu bile olamaz. O zaman bankanın doğal müşteri tabanını reddetmiş oluruz. Halk Bankası bir KOBİ bankasıdır ve bu konuda asla taviz vermez veremez. Bir kere Türkiye'de KOBİ bankacılığında lide-riz. Bu tartışmasız rakamlarla bellidir. Bizim 70 sene önce keşfettiğimiz müşteri kitlesini sektör bugün keşfediyor. Bu gün bakın Türkiye'de artık KOBİ bankacılığı iddiası olmayan bir banka kalmadı.