AB: Önce demokrasi

BRÜKSEL- Avrupa Birliği Komisyonu Türkiye ile ilgili raporunu dün açıkladı. Komisyon Türkiye'ye resmi adaylık statüsü verilmesini tavsiye etmekle yetinirken, tam üyelik müzakerelerine başlamak için henüz çok erken olduğunu vurguladı. "Türkiye, Kopenhag Kriterleri'ne uyuncaya kadar, tam üyelik müzakerelerinin başlatılamayacağı" belirtilen raporda, bu süre içinde Türkiye'nin tam üyeliğe hazırlanması için bazı düzenlemeler yapması gerektiği vurgulandı.

AB Komisyonu'nun önerileri arasında, insan hakları ihlallerinin yanı sıra siyasi AB ile diyaloğun yoğunlaştırılması, tam üyeliğe hazırlık kapsamında AB'nin tüm mali yardımlarının bir çerçevede koordine edilmesi bulunuyor. Raporda, Türkiye'ye, AB programlarına tam katılım olanağı verilmesi, bir izleme mekanizması oluşturulması ve Türkiye'deki yasaların ve uygulamaların AB'ye uyumlu hale getirilmesi için bir süreç başlatılması öngörülüyor. Raporun sonuç bölümünde, Türkiye'de insan haklarında hala bazı ciddi eksiklikler bulunduğu, sistematik olmasa da işkence olaylarının görüldüğü belirtildi.

Milli Güvenlik Kurulu'nun siyasi hayatta önemli bir rol oynamayı sürdürdüğü belirtilen raporda, Türkiye'de demokratik alanda ümit verici adımlar atıldığı, parlamentonun adli sistem ve insan haklarının korunması, siyasetin düzene sokulmasıyla ilgili bazı anahtar yasalar üzerine çalıştıkları, ancak bu gelişmelerin sonuçlarını değerlendirmek için erken olduğu ifade edildi. Komisyon, raporunda, Abdullah Öcalan'ın idam cezasının infaz edilmeyeceğini umduğunu da belirtiyor. Türkiye'nin resmi adaylık statüsü 10-11 Aralık tarihinde Finlandiya'da yapılacak AB zirvesinde ele alınacak.

Komisyon ayrıca, Malta, Letonya, Litvanya, Slovakya, Bulgaristan ve Romanya ile tam üyelik müzakerelerinin başlatılmasını önerdi. Bu ülkelerle müzakerelerin 2000'de başlatılması öngörülüyor. Komisyon Başkanı Romano Prodi, Avrupa Parlamentosu önünde yaptığı açıklamada, müzekerelerin Bulgaristan ve Romanya ile özel koşullarda yapılması gerektiğinin altını çizdi.

Komisyonu Başkanı Prodi ve dış ilişkilerden sorumlu üyesi Günter Verheugen, raporların açıklanmasından sonra, Avrupa Parlamentosu huzurunda görüşlerini savundular. Prodi, Türkiye dosyasının "özel bir yaklaşım" gerektirdiğini ve tam üyelik adaylığı yollarının açılmasının Türkiye'nin AB'ye katılımı için gerekenleri yapmasını kolaylaştıracağını anlattı. Verheugen de, Türkiye Raporu'nda en önemli ifadenin, "tam üyeliğe adaylığın resmen tanınması, tam üyelik müzakerelerinin şimdilik başlatılmaması" olduğunu söyledi. Verheugen, "30 yıl boyunca demokratik bir Türkiye istiyoruz derken, bu hedefe ulaşması için yardım gerekince geri çekilmeye devam edemeyiz" şeklinde konuştu.

Öte yandan, Ankara, Avrupa Komisyonu raporunun Türkiye'nin üyeliğine ilişkin kısmını olumlu bir üslupla değerlendirdi ve rapordaki önerilerin Helsinki Zirvesi'nde de kabul edilmesinin, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir dönem başlatacağını bildirdi. Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, AB Komisyonu raporuna atıfta bulunarak, "Türkiye, bu raporda, tam üyeliğe resmen aday gösterilmiştir" denildi.