ABD'den İran ültimatomu

ABD Kongresi'nin alt kanadı Temsilciler Meclisi, İran'ın enerji sektörüne yatırım yapan yabancı şirketlere yaptırımların ağırlaştırılmasını öngören bir yasa tasarısını kabul etti. Temsilciler Meclisi genel kurulundaki oylamada tasarı, 16'ya karşı 397 oyla kabul edildi. İran'da enerji alanında çalışan firmalar arasında Fransa'dan Total, İtalya'dan Eni, İspanya'dan Repsol, Rusya'dan Gasprom, Hindistan'dan ONGC ve Türkiye'den BOTAŞ bulunuyor.

Tasarının yasalaşması için, Kongre'nin üst kanadı Senato'da da onaylanması ve Başkan George W. Bush tarafından imzalanması gerekiyor.

1997'den bu yana yürürlükte olan mevcut yasa, İran'ın petrol ve doğal gaz sektörlerine 20 milyon dolardan fazla yatırım yapan yabancı şirketlere yaptırım uygulanmasını tavsiye ediyordu, ancak bu yaptırımların ilanı zorunlu değildi. Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen tasarının yasalaşması durumunda ise, söz konusu şirketlere yaptırım uygulanması otomatik hale gelecek. Tasarıyı hazırlayan kıdemli Demokrat milletvekili Tom Lantos, "İran, havuçla sopa arasında bir seçim yapacak. Umarım havucu tercih ederler, ancak her durumda biz, bugün büyük bir sopayı yerine yerleştirdik" dedi. Avrupa ülkeleri, ABD'nin, İran'ın enerji sektörüne yatırım yapan yabancı şirketlere otomatik yaptırım uygulamasına karşı çıkıyor.

Türkiye'yi İran'la yaptığı enerji işbirliğinden vazgeçirme arayışlarını sürdüren Washington son olarak İran gazı yerine Türkmen ve Kazak gazının kullanmasını istemişti. Amerikan Ekonomi, Enerji ve Tarım İşleri Bakanlık Müsteşarı Reuben Jeffrey, "Bölgede doğalgaz sıkıntısı yok. Sorun, enerji ilişkilerinin siyasi açıdan istikrarlı ve uluslararası topluma karşı sorumluluk sahibi ülkelerle geliştirilmesi" demişti. ABD'li müsteşar, Türkiye'ye doğalgaz akışının Transhazar boru hattı rotasıyla sağlanabileceğini söylemişti. İran'da 20 milyon doların üstünde doğalgaz ve petrol yatırımı yapan şirket için yaptırım uygulanıyor. ABD Dışişleri'nden Nicholas Burns'in ani Abkara ziyareti sırasında ABD'nin Ankara Büyükelçisi Ross Wilson'a, İran'la doğalgaz anlaşması yapan Türkiye'ye bir yaptırımın söz konusu olup olmadığı sorulmuş, Büyükelçi, "Varsayımlar üzerine konuşmayacağım" demişti.

Tasarının yasalaşması Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. İran'la yapılan anlaşma, İran'dan Türkiye'ye yılda 3,5 milyar metreküp doğalgaz naklini öngörüyor. Boru hattının 82 bin 577 kilometre uzunluğunda olması düşünülüyor. Bu arada Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen tasarı, ayrıca Başkan Bush yönetiminden İran Devrim Muhafızlarını terörist örgüt ilan etmesini istiyor. Bush yönetiminin, Devrim Muhafızlarını terörist örgüt ilan etmeye hazırlandığı haberleri, geçen ay ABD basınında yer almıştı.