AB'den final vizesi

AB Komisyonu, "oy çokluğu" ile AB'nin Türkiye ile "müzakerelere başlamasını" tavsiye etti. Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan Türkiye'nin ilerleme raporunda, demokratikleşme ve insan haklarında sorun yaşandığı takdirde üyelik müzakerelerinin askıya alınabileceği belirtiliyor. Ancak askıya alma kararı, AB Devlet ve Hükümet Başkanları'nın "nitelikli oy çoğunluğu" ile alınabilecek.

AB Komisyonu'nda son ana kadar süren görüşmeler sonucu, Türkiye raporuna 30 üyeden 28'i evet oyu kullanırken, sadece Hollandalı Frits Bolkestein ve Fransız Pascal Lamy, rapora 'hayır'oyu verdi. AB Komisyonu İlerleme Raporu'nda, Kopenhag Kriterleri'ne göre Türkiye'nin son beş yıllık performansı değerlendirildi. Türkiye'nin performansı rapora şöyle yansıdı:

Siyasi reformlar: 2 büyük Anayasa değişikliği ve 8 yasal düzenleme yapıldı, siyasi reformlar alanında 'önemli gelişme' sağlandı. Bunların uygulaması henüz tam olarak gerçekleşmedi.

Asker-Sivil ilişkileri: Hükümet asker üzerindeki otoritesini arttırdı. Askeri bütçe Sayıştay kontrolüne alındı, MGK'nın yapısı değiştirildi. Askeri bütçe dışı fonlar bütçeye alındı. RTÜK ve YÖK'teki asker üyeler çıkarıldı. Askeri mahkemelerde sivillerin yargılanmasına son verildi. Ancak TSK gayrı resmi yollardan etkisini sürdürüyor.

Yargı bağımsızlığı: Yargı bağımsızlığı güçlendirildi. DGM'ler kaldırıldı. Uluslararası anlaşmalar ve Avrupa İnsan Hakları Konvansiyonları'nın, iç hukuka üstünlüğü ilkesi Anayasa'ya konuldu. Ancak hala bu reformları, özgürlükleri kısıtlayıcı şekilde yorumlayanlar var.

İnsan hakları: Avrupa Konseyi Türkiye'yi İzleme sürecinden çıkardı. Ölüm cezası kaldırıldı. İşkenceye sıfır tolerans uygulamaya konuldu. Cezaevleri iyileştirildi ancak açlık grevi sonucu ölümler sürüyor. Gözaltı koşulları Avrupa standardına ulaştrıldı. Ancak hala sorunlar var.

İfade özgür kaldı: Temel insan haklarının tanımı genişletildi. Şiddet içermeyen düşünce açıklamalarına özgürlük sağlandı. Örgütlenme özgürlüğünü kısıtlayan hükümler kaldırıldı. Parti kapatmalar sorlaştırıldı.

Dini eleştiri: Dini özgürlükler Anayasal güvence altında. İbadethane açma özgürlüğüne riayet ediliyor. Gayrı müslim toplulukların kimlik, mülk edinme, din adamı yetiştirme, okul açma konularında sıkıntıları sürüyor.

Kadın'ın hakkı eksik: Yeni medeni kanun ve ceza kanunuyla birlikte taciz, tecavüz ve töre cinayetlerine ağır cezalar getirildi. Ancak kadına yönelik şiddet hala sorun.

Etnik azınlık: Kürtçe ve diğer diller üzerindeki yasaklar kaldırıldı. (Komisyon, Kürtleri azınlık saydı.) Yayın ve eğitim alanında hala bazı kısıtlamalar sürüyor.

Öcalan rapora sızdı: Cezaevi sisteminde devam eden iyileşmeye rağmen, yüksek güvenlikli cezaevlerinde kalan mahkumların izolasyonu ciddi bir sorun olmayı sürdürüyor. (Bu maddenin terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan'ı işaret ettiği belirtiliyor.)

Dini azınlık: Aleviler, hala dini azınlık olarak kabul edilmiyorlar. Türkiye, çingenelere iltica hakkı tanımıyor.

Raporun "tavsiye" belgesinde, öne çıkan maddelerin başında, Dernekler Kanunu, yeni TCK, İstinaf Mahkemeleri ve Ceza İnfaz Yasası'nın uygulamaya konulması gerektiği, bu değişikliklerle beraber reform sürecinin geriye dönmemesini sağlamak üzere AB'nin süreci yakından kontrol etmesi tavsiye edildi. AB, bu amaçla 2005 yılı sonundan itibaren siyasi reformlarda kaydedilen gelişmeyi inceleyen yıllık raporlar hazırlayacak.

Komisyon, AB anlaşması ve Avrupa Anayasası ile uyum sağlamayan özgürlük, demokrasi, insan haklarına saygı ve temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ilkelerini tehdit eden ciddi ölçüde ihlaller tespit etmesi halinde, müzakere sürecinin askıya alınmasını tavsiye edecek. AB Konseyi, buna nitelikli çoğunlukla karar alacak.

Belgede, komisyonun, Türkiye'nin siyasi kriterleri yeterince karşıladığına kanaat getirdiği ve müzakerelerin başlamasını tavsiye ettiği kaydedildi.

Belgede, Türkiye ile müzakerelerin ne zaman başlayacağına ilişkin kararın Aralık'ta AB devlet ve hükümet başkanları tarafından kararlaştırılacağı belirtildi.

Geçiş sürecinin uzun sürebileceği kaydedilen belgede, yapısal politikalarda ve tarım politikasında bazı özel düzenlemelere ihtiyaç duyulabileceği kaydedildi. Belgede, "Bu sonu açık bir süreçtir, sonuç baştan garanti edilemez" ifadesi kullanılıyor.

HABER MERKEZİ/ANKARA

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------