Akaryakıt kaçakçılığı yapanlar vatan hainidir

RÖPORTAJ: ALİ SALİ / ANKARA

4926 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na göre kaçak akaryakıtla mücadele edecek kurumlar Gümrük Müsteşarlığı, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığı'dır. Kaçak yollarla yurda sokulan akaryakıtın men edilmesi EPDK'nın sorumluluğunda değil. Ancak EPDK'nın görevi piyasa denetiminin yapılmasına yönelik çalışmaları direkt ve dolaylı olarak kaçak ve standart dışı akaryakıtla mücadeleye etki yapıyor. Kayıt altında, yıllık ekonomik büyüklüğü 30 milyar YTL'yi aşan petrol piyasasının yeterince disipline edilmediği yıllardır biliniyordu. Ben 2005 yılını sektörün disipline edilmesi açısından çok önemli bir dönemeç olarak görüyorum. Bu konuda Petrol Piyasası Kanunu'nun yürürlüğe girmesinin ardından sektörün lisanslandırılması ve bu konuda denetimlere başlanmış olması çok önemlidir. Bir diğer önemli husus ise kaçak akaryakıt kullanımına yönelik siyasi iradenin ortaya konmasıdır. Bir yandan İçişleri Bakanlığı'nın başkanlığında bir komisyon oluşturuldu, diğer yandan şubat ayında TBMM bünyesinde Akaryakıt Kaçakçılığı ile ilgili araştırma komisyonu çalışmalarına başladı. Bu konuda bu güne kadar yapılan tahminlerde kaçak akaryakıt kullanımının ülkeye sadece vergi kaybı olarak maliyetinin 2.5-3 milyar dolar civarında olduğu hesaplanıyordu. Ancak Meclis Araştırma Komisyonu son 2 yılda ülkeye yüzde 75'i Irak'a karayoluyla yapılan transit işlemlerinde olmak üzere yurda 7.8 milyon ton kaçak akaryakıt sokulduğunu ve bunun sonucunda devletin 11 katrilyon liraya yaklaşan vergi kaybına uğradığını tespit etti. Üstelik Meclis Araştırma Komisyonu bu rakamların sadece çalışma yaptığı döneme ait rakamlar olduğunu vurgulayarak kaçak akaryakıt kullanım miktarının aslında bu rakamdan çok daha fazla olduğu değerlendirmesini yaptı. Tüm bu çalışmalar konunun üzerine gittikçe ve özellikle yurtdışı araştırmalarının sonuçlarına ulaşıldıkça bugüne kadar yapılan kaçakçılığın ekonomik büyüklüğü konusunda giderek daha büyük rakamlara ulaşıldığını gösteriyor.

Ülkemizin dört bir tarafı denizlerle çevrili ve buralarda kontrol sağlamak zor. Üstelik çevremizde çok ucuz akaryakıt temin edilecek ülkeler var. Ülkemizde yasal yollarla satılan akaryakıtın üzerindeki vergilerin yüksekliğine de dikkate alırsak, yurtdışından yasadışı yollarla getirilen akaryakıt ülkemizde çok ucuza satılıyor ve alıcı buluyor. Siz gerekli tedbirleri almazsanız kolay yollardan, kayıt dışı, yasa dışı para kazanmak isteyen birileri her zaman olacaktır. Bu işin ekonomiye, araçlarımıza, insanımıza verdiği zararları ayrıca ahlaki ve toplumsal çürümeye sebep olduğunu dikkate alırsanız kim olursa olsun bu işi yapanların da bu ülkeye hainlik yaptığını açıkça söylemek gerekiyor.

Artık ülkemizde petrol kaçakçılığı ile ilgili bir konseptin fikir ve eylem birliğinin oluştuğunu söylemem mümkün. Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Gümrük Müsteşarlığı, Emniyet, Jandarma, Sanayi Bakanlığı, EPDK herkes üstüne düşen sorumluluğun farkında, sorunların kaynağını tespit ediyor, tartışıp konuşarak çözüm yolları geliştiriyoruz. Petrol Piyasası Kanunu'nun gereği olarak piyasada faaliyet gösteren tüm oyuncuların lisanslandırılması gerekiyor. Bugüne kadar kurumumuza piyasada faaliyet gösteren ve gösterecek olan firmalar tarafından 14 bini akaryakıt bayii olmak üzere 16 bin adet lisans başvurusu yapıldı. Bu firmalardan, çevre ve toplum sağlığı açısından risk oluşturmadığını belgelendiren ve kanun ve diğer mevzuatın zorunlu kıldığı diğer evraklarını tamamlayan 12 bin 260 bayi lisans almaya hak kazandı. 2 bin civarında bayiinin ise evraklarını tamamlamadığı için lisans alamadığı tespit edildi.

İçişleri Bakanımız ile imzaladığımız protokolle, Kurumumuz ile Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü arasında petrol piyasasının denetimi konusunda işbirliği başlatıldı. Bugüne kadar Jandarma tarafından 580, Emniyet tarafından 170, Sanayi Bakanlığı tarafından da 75 adet bayinin faaliyetinin durdurulduğu bilgisi kurumumuza ulaştı. Böylesi bir denetim programı petrol sektöründe bugüne kadar yapılmış en büyük ölçekli denetim çalışmasıdır. Bu konuda askeri ve sivil bürokrasi tam bir işbirliği ve koordinasyon içerisinde, takdire şayan bir çalışma sürdürüyor. Bu lisans denetimler önümüzdeki günlerde tüm piyasa taraflarını kapsar şekilde yaygınlaştırılacak. Ardından akaryakıt kalite ve standartlarının kontrolüne yönelik çalışmalar sürecek.

----------------- imza------------------