'Anayasamı istiyorum'

ANKARA- Yargıtay Başkanı Sami Selçuk'un konuşmasının ardından başlayan Anayasa tartışmalarına bir grup aydın, sivil bir Anayasa için başlattıkları kampanya ile katıldılar. Aralarında Murat Belge, Ömer Laçiner, Etyen Mahçupyan, Ali Bayramoğlu, Tanıl Bora, Yılmaz Ensaroğlu gibi isimlerin bulunduğu aydınların yaklaşık bir buçuk yıllık bir süre içinde yaptıkları toplantılar sonunda hazırlanan "Anayasamı İstiyorum" adlı Sivil Anayasa Girişimi Kampanyası ile "Bir toplumsal sözleşmeye gidecek süreci açmak ve kendi Anayasasını yapmış bir toplum olmak" amaçlanıyor. "Anayasamı İstiyorum" sloganıyla yola çıkan aydınların hazırladıkları 14 safyalık kampanya tanıtım raporunda, sivil ve demokratik bir Anayasa'nın nasıl olacağından çok, yapılış sürecinin önem taşıdığı vurgulanarak, böyle bir anayasanın hazırlanması sürecine toplumun etkin olarak katılabilmesi için yapılması gerekenler anlatılıyor.

Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana hazırlanan Anayasalar'ın baskın özelliğinin toplumun tartışması ve belirlemesi gibi bir yönteme başvurulmaksızın, devlet tarafından, onun odağındaki güçler ve kadrolarca düzenlenmesi olduğu belirtilen raporda, "Anayasalarımız'ın yapılışını belirleyen bu zihniyet, diğer önemli yasalara da elbette yansımıştır. Ve sonuçta toplumla yasalar arasında çarpık, yararcı, iki yüzlü bir ilişki biçimi oluşmuştur. Anayasalar ve yasalar 'sahibi devlet olan kurallar' biçiminde algılandığı için, devlet tarafından yapılan Anayasa ve yasa ihlalleri hiç yadırganmamakta, bireylerin yaptığı ihlallerse, yaptırımla karşılaşmaması halinde, giderek beceri hatta başarı sayılmaktadır" denildi.

Türkiye'nin her gün daha da ağırlaşmakta olan sorunlarına sağlıklı bir çözüm çerçevesini ve ortamını, ancak toplumca tartışılan ve geliştirilen bir Anayasa'nın sunabileceği belirtilen raporda, "Anayasamız aynı zamanda ülkemizde yaşayan farklı toplumsal kesimlerin, birlikte yaşamanın ortak kurallarını belirledikleri bir mutabakat metni, bir 'toplum sözleşmesi' olarak anlaşılmalıdır. Siyasetin öznesi devlet ve partiler değil, onlardan önce yurtaşlık bilincine sahip bireyler olmalıdır" görüşlerine yer verildi. Raporda, "Anayasa'nın nasıl yapıldığı, en az nasıl bir Anayasa olduğu kadar önemlidir. 'Anayasamı İstiyorum' kampanyasının temel amacı, demokrasi ve insan hakları zeminini esas alan kurallar ve kurumlar yaratabilecek yetkinleşmiş bir toplum olduğumuz duygusunu, inancını ve bilincini açığa çıkartmaktır. Türkiye toplumu bu süreci mutlaka yaşamalıdır" denildi.

"Anayasamı İstiyorum" kampanyasının temel aldığı varsayımların ayrıntılı olarak anlatıldığı raporda, bunların başında "Toplum, kendi taleplerini, çözümlerini, mutabakatların yansıtmayan, kendine dayatılmış olan Anayasalar'a sahip çıkmıyor" görüşüne yer verildi. Toplumun Anayasa'yı sahiplenmesinin onun yapımına katılmasından geçtiği dile getirilen raporda konuyla ilgili şu ifadeler yer aldı: "Çünkü Anayasa'nın uyulmaya ve korunmaya değer bulunması, en az içeriği kadar önem taşımakta. İnsanlar, oluşum sürecine katıldıkları, kendi iradelerini yansıtan kurallara uyma yükümlülüğü hissetmektedir. Kuralların oluşum süreciyle ilgili bir iradesi ve bilgisi yoksa o kurala uymasının nedeni çoğu kez bir yaptırımla karşılaşma korkusudur. Bu sistem içinde insanlar, olası bir yaptırımdan sıyrılma olanağı varsa, kurallara uymamakta sakınca görmemektedir." Toplumun kendi Anayasası'nı yapacak olgunlukta olduğu ifade edilen raporda, "kendi Anayasası'nı yapmış toplum" olmanın, demokrasinin ön şartı olan toplumsal olgunluğa ve bu olgunluğun sonucu olarak gelişen yurttaşlık bilincine ulaşıldığının da kanıtı olacağı dile getirildi.

Şu anda yürürlükte olan 1982 Anayasası ile ilgili görüşlere de yer verilen raporda, bu Anayasa'nın toplumun her anlamda soluk almasını engelleyen niteliğiyle ülkenin üzerine bir kâbus gibi çöktüğü belirtildi. Raporda, 82 Anayasası şu ifadelerle anlatıldı: "1982 Anayasası'nın yürürlüğe girmesinden oldukça kısa bir süre sonra, yasakçı niteliği etkisini gösterdi. Yalnız siyasi kadrolar değil, toplumun birçok kesimi hukuk planında ellerini, kollarını bağlayan bu metinden yakınmaya başladılar. Düzenlemeyi amaçladığı toplumsal yaşamla bu kadar kısa sürede açmaza düşen bir Anayasa dünya tarihinde az bulunur. Bu kadar yaygın hoşnutsuzluğa rağmen, Anayasa'nın bu kadar kalıcı ve bu kadar değişmez olabilmesi de herhalde Türkiye'ye özgü ikilemlerden biridir. 'Geçici 15. Madde" gibi akla ve mantığa aykırı hükümler bile korundu. Zamanla, bu Anayasa'ya da alıştığımız ya da artık olumlu bir biçimde değişmesinden umudumuzu kestiğimiz söylenebilir. 1982 Anayasası'nı da kanıksadık."

Sivil Anayasa Girişimi çerçevesinde kamuoyuna şu çağrı yapıldı: "Türkiye'deki herkese, demokrasi ve insan hakları dışında referans mercii olmayan, demokratik Anayasalar'ın yurttaşlarına verdiği sorumlulukların ötesinde, kutsallaştırılmış ideoloji veya inançları dayatmayan, yurttaşların neleri yapamayacaklarını göstermek yerine onların hak ve özgürlüklerini güvence altına alan yeni bir Anayasa oluşturma sürecine katılmak yani siyaseti doğrudan oluşturmak üzere çağrıda bulunuyoruz." ------- ARA BASLIK ------------------