Asgari geçim için azami paylaşım

Bazı işveren örgütleri, yoksulluk sınırının da altında olan asgari ücretin yükseltilmemesini, hatta 'Bölgesel asgari ücret' talebiyle daha da düşürülmesini önerirken İktisadi Girişim ve İş Ahlâkı Derneği (İGİAD), konuya çalışan açısından yaklaşarak Asgari Geçim Endeksi'ni (AGÜ) geliştirdi. 162 İGİAD üyesinin yüzde 80'i tarafından uygulanan AGÜ, 2011 yılı için bin 320 TL olarak belirlenmiş. İGİAD Başkanı Şükrü Alkan, 1 Mayıs öncesinde AGÜ ile ilgili sorularımızı cevapladı:

2003 yılında kurularak iş ahlakı ve ahlaklı girişimcilik alanlarında çalışmalar yapan İGİAD, 'Sosyal adaletin sağlanması' noktasında, "Adalet merkezli bir iş hayatı"nın tesis edilmesi için önemli çalışmalara imza atıyor. Asgari geçim ücreti (AGÜ) bu çalışmalardan yalnızca biri. AGÜ, İstanbul genelinde, farklı semtlerde bulunan ve farklı sektörlerde çalışan iş görenler üzerinde yapılan bir araştırmanın sonucudur. Anket ile evli ve iki çocuklu bir ailenin İstanbul şartlarında, "asgari" miktarda geçinebilmesi için gerekli olan aylık miktarı belirlemiş oluyoruz. Ankette; mutfak, kira, elektrik, su, yakıt, ulaşım, haberleşme, eğitim, sağlık, giyim, ev eşyası, temizlik harcama kalemlerinden hareketle aylık harcama miktarı tespit ediliyor. Yapılan araştırmalar neticesinde 2010 yılında, evli ve iki çocuklu, İstanbul'da yaşayan bir ailenin geçinebilmesi için gerekli olan asgari miktar (aylık) 1.195 TL olarak belirlenmişti. Bu, miktar 2011 yılında ise 1.320 TL olarak gerçekleşti. (özellikle vurgulamak gerekiyor ki, bu miktar asgari, ideal olan değil)

AGÜ'yü anlamak aslıda İGİAD'ı anlamaktır diyebiliriz. 1990'lı yılların başlarında, daha sonra İGİAD'ın kurucuları olacak bir grup iş adamı bir araya gelerek, evvela kendi iş yerlerinde uygulamak üzere basit bir ücret belirleme işine girişiyorlar. Ardından da belirledikleri bu ücretleri kendi iş yerlerinde uyguluyorlar. Her yıl İGİAD tarafından belirlenen AGÜ'yü, üyelerimize uygulaması noktasında tavsiye ediyoruz. Geri aldığımız bildirimler neticesinde görüyoruz ki yüzde 85'i uyguluyor. Uygulayamayan üyelerimiz ise, belirlenen AGÜ'yü baz alarak kendi iş yerinde verdiği ücreti ona yaklaştırmaya çalışıyorlar.

İGİAD, asla piyasanın şartlarını kabul etmeyerek şartlarını kendisi belirlemeye çalışıyor. Adaletin, iş âleminin merkezinde olması gereken bir eylem olarak bulunması gerektiğine inanıyor. Bu nazardan baktığımız taktirde, tabi ki iş verenin iş görene sadece hak ettiği ücreti ödemesi yeterli değildir. Onun dışında işverenin, yanında çalıştırdığı iş görene karşı birtakım görev ve sorumlulukları da vardır. Yediğinden yedirmek, giydiğinden giydirmek, kaldıramayacakları yükleri onlara yüklememek, haklarını hukuki olarak güvence altına almak, motivasyonlarını sağlamak, sürekli diyalog halinde olmak gibi temel insani yaklaşımlar…

Bunların dışında, tabi ki iş görenin de üzerine birtakım görev ve sorumluklar düşmektedir. İş ahlakı; işveren, iş gören ve yapılan iş süreçlerini kapsamaktadır. Bu açıdan bakıldığında, iş gören, emanete sadık kalmalı, kendisine tevdi edilen işi layıkıyla yerine getirmelidir.

İGİAD'ın temel düşüncesinde "Helal kazacın adil bölüşümü" ilkesi var. İGİAD, bununla birlikte toplumsal refahın artırılması için farkındalık uyandırmakta ve gerekli çalışmalar yapmaktadır. İş görenlere adil ve yeterli ücret verilmesini teşvik etmektedir. Üye sayımız 162. İGİAD'a üyelik kriterleri zor: Geçtiğimiz 5 yıllık dönem içinde çeki senedi yazılmamış olmak, en az mevcut 2 İGİAD üyesinin referans göstermesi, yaptığı işin meşru bir iş olması, iş yerinde çalışanlarına-müşterilerine karşı ve alışverişte bulunduğu insanlara karşı iş ahlakına aykırı davranmaması gibi...

AGÜ uygulandığı yerlerde iş görenler, işletmeye daha bağlı hale geliyorlar, işveren-iş gören arasında daha olumlu bir diyalog başlamış oluyor, yaptıkları işi kendi işiymişçesine yapıyorlar, şevk ve arzuları daha da artıyor. Her şeyden önce insan kendisine kıymet verildiğini anlıyor. İnsanı anlamaya çalışmak, ona, insanca yaşayabileceği imkânları sunmak gerekmektedir. Biz, AGÜ'nün uygulandığı yerlerde bu memnuniyeti ve olumlu iklimi görebiliyoruz. Samimiyetle söylemek gerekir ki, bu çalışmalar yeterli değildir, bunu ancak nihai hedef doğrultusunda atılmış önemli bir adım olarak görüyoruz. İdeale yaklaşmak için önemli bir adım…