Askı gölgesinde temas

ANKARA- Avrupa Birliği adayı Türkiye'nin demokrasi, düşünce özgürlüğü ve insan hakları alanlarında atacağı adımlar, genişleme sürecinden sorumlu üye Günter Verheugen'in ziyaretinde masaya yatırılıyor. Günter Verheugen'in ziyareti öncesinde biraraya gelen Başbakan Bülent Ecevit ile Dışişleri Bakanı İsmail Cem, demokratik alanda atılacak adımları "kısa, uzun ve orta vadeli olanlar" biçiminde belirlediler. Ecevit ve Cem, Verheugen'e Kopenhag Kriterleri'nde yer alan düşünce özgürlüğünün önündeki engeller, idam cezası ve MGK'nın kaldırılması gibi şartların, "Türkiye'nin kendine özgü şartları nedeniyle kısa vadede yerine getirilemeyeceğini" anlatmaya hazırlanıyor. TBMM İnsan Hakları Komisyonu üyelerinin İstanbul'daki bir karakolda "Filistin Askısı" olarak isimlendirilen bir işkence âletini ele geçirmeleri, AB ile başlayan ilk temaslar öncesinde "talihsizlik" olarak nitelendi.

Avrupa Birliği Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, temaslarına bugün başlıyor. Görüşmelerde, AB'nin beklentileri ile Türkiye'nin adaylık yolunda atacağı adımlar değerlendirilecek. Verheugen, Başbakan Bülent Ecevit ile Cuma günü görüşecek. Önceki gün Başbakanlık'ta bir araya gelerek durum değerlendirmesi yapan Ecevit ve Cem, Kopenhag Kriterleri ile belirlenen şartlara Türkiye'nin "kademeli bir geçiş süreci içerisinde uyum sağlayabileceği" üzerinde durdular. Ecevit ve Cem, Verheugen ile yapılacak görüşmelerde, Türkiye'nin demokrasi, insan hakları ve düşünce özgürlüğü alanlarında atacağı adımları "kısa, orta ve uzun vadede" gerçekleştirebileceğini bildirmeyi kararlaştırdılar.

Hükümet'i Kopehnag siyasi kriterleri içerisinde en fazla idam cezası, MGK ve düşünce özgürlüğünün önündeki engellerin kaldırılmasi ile ilgili düzenlemeler zorluyor. Sözkonusu düzenlemelerin "uzun vadede" gerçekleşebileceğini savunan hükümet, önceliğin kurumsal düzenlemelere verilmesini istiyor. Hükümetin öncelikleri arasında "yargı sisteminde iyileştirme" ve "eğitim standartının yükseltilmesi" gibi konular yer alıyor. Hükümetin AB'ye önermeye hazırlandığı "kademeli demokrasi planı'na karşılık, AB Komisyonu'nun Kopenhag Kriterleri'nin içeriğine ilişkin 15 Temmuz 1997 tarihli "Gündem 2000" raporunda, komisyonun aday ülkelerin siyasi kriterleri ne ölçüde karşıladıklarını değerlendirirken, sadece siyasal kurumlar ve bunlar arasındaki ilişkilerin tanımı ile yetinilmediği, demokrasinin gerçek hayatta nasıl uygulandığına, ifade özgürlüğünün kullanım derecesi ile siyasi partiler, medya ve hükümet dışı kuruluşların demokratik hak ve özgürlükleri nasıl kullandığına bakıldığı da belirtiliyor. Hükümetin, "uzun vadeli düzenleme" kapsamında geri plana atmak istediği konular, AB Komisyonu'nun raporunda, "Birliğe üye olmak isteyen ülkelerin sadece demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan haklarına saygılı olmaları ile yetinilemeyeceği, bunları günlük hayatta etkin bir biçimde uygulamaya koymaları gerektiği" ifadesi ile belirtiliyor. Gündem 2000 raporunda, aday ülkelerde siyasi çoğulculuk, ifade ve din hürriyeti gibi demokratik özgürlüklerin mevcut olması gerektiği, farklı siyasi partilerin serbest seçimler yoluyla iktidara gelebilmeleri, seçimlerin serbest ve adil bir biçimde yapılması ve muhalefetin rolünün tanınması gibi hususlara yer veriliyor.