Avrupa seneye vizesiz

En son 2004 yılında gerçekleşen Türkiye-Avrupa Birliği Zirvesi, 11 yıl sonra Brüksel'de yapılıyor. Başbakan Ahmet Davutoğlu, AB üyesi ülkelerle kritik birçok konuda müzakere yürütüyor. Dün Türkiye saatiyle 17:00'de başlayan zirve için Brüksel'e giden Davutoğlu, “Avrupa hepimizin ortak evidir" dedi. Zirvede kabul edilen taslak metne göre Türk vatandaşlarına Avrupa kapıları Ekim 2016'dan itibaren tamamen açılacak. AB ülkeleri ayrıca, Suriye'deki iç savaştan ötürü yaşanan mülteci krizinde Türkiye'nin üstlendiği yükü paylaşmayı kabul etti. Sığınmacılar için Türkiye'ye başlangıç olarak 3 milyar avro ödenecek. Türkiye'nin tam üyelik sürecini hızlandıran zirveyle birlikte AB yolunda yeni fasıllar da hayata geçiyor. İşte o tarihi kararların ayrıntıları:

Türk vatandaşlarının AB ülkelerine vizesiz seyahat edebilmesinin önü açıldı. AB Komisyonu, Mart 2016'da vize muafiyeti konusundaki ikinci raporunu, Haziran 2016'da da 'geri kabul anlaşmasının' uygulanabileceğine dair üçüncü raporunu yayımlayacak. Türkiye'nin anlaşmayı uygulaması durumunda Komisyon, Ekim 2016'da son raporunu yayımlayarak vizesiz seyahat için tavsiye kararını açıklayacak. AB Komisyonu'nun olumlu tavsiyesi ve AB üyelerinin oylamasıyla birlikte Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına vizeler Ekim 2016'dan itibaren kaldırılacak.

İkinci Dünya Savaşı'ndan beri en büyük sığınmacı krizi ile karşı karşıya olan Avrupa, Türkiye'nin çözüm önerilerini sonunda kabul etti. İlk etapta sığınmacılar için kullanılmak üzere bir fon oluşturulacak. AB tarafından Türkiye'ye başlangıç olarak 3 milyar avro ödenecek. Bu kaynağın 500 milyon avrosu AB bütçesinden, 2,5 milyar avrosu üye ülkelerin hesaplarından temin edilecek. 'Yük paylaşılması' olarak nitelenen desteğe dair gelişmeler ışında yeni değerlendirmeler yapılacak ve ödeme miktarı artabilecek. Avrupa sözkonusu destek karşılığında, Türkiye üzerinden giriş yapmış düzensiz göçmen ve sığınmacıların, 15 Ekim'de kabul edilen Ortak Eylem Planı çerçevesinde gelecek yıl ekim ayından itibaren geri gönderilebilmesini ve Türkiye'de 'sığınmacı kayıt merkezleri' açılmasını istiyor.

Türkiye, AB üyelik müzakereleri çerçevesinde 'Enerji' (15. fasıl), 'Ekonomik ve Parasal Politikalar' (17. fasıl), 'Yargı ve Temel Haklar' (23. fasıl), 'Adalet, Özgürlük ve Güvenlik' (24. fasıl), Eğitim ve Kültür (26. fasıl) ile 'Dış, Güvenlik ve Savunma Politikaları' (31. fasıl) olmak üzere toplamda 6 faslın açılmasını istiyordu. Bu fasılların biri hariç tamamı 2016 yılı içerisinde açılacak. 'Ekonomik ve Parasal Politika' başlıklı 17. fasıl ise 2016 beklenmeden, 15 Aralık 2015'te açılacak.

Alınan kararlardan biri de Türkiye-AB Zirvesi'nin artık yılda 2 kez toplanacak olması. Zirvelerde bundan böyle, 'dış ve güvenlik politikası ile ilgili tartışmalar ve işbirliğinin' ele alınması öngörülüyor. Türkiye-AB Zirveleri artık, küresel güvenlik sorunlarının ve bölgesel krizlerin de tartışıldığı önemli oturumlar haline gelecek. Türkiye'nin AB üyelik sürecini hızlandırılmasına ihtiyaç duyulduğu belirtilen karar metninde, “Bu amaçla, bugüne kadar tam olarak anlaşılamayan, daha sık üst düzey diyalog AB-Türkiye ilişkisinin geniş potansiyelini keşfetmek açısından gereklidir. Bu çerçevede, her iki taraf senede iki kez uygun formatlarda zirve yapmayı kararlaştırdı" denildi.

Brüksel'e inişte, “Bugün tarihi bir gün ve AB'ye giriş süreci dahil, Türkiye ile ilişkiler daha da canlanacak" diyen Başbakan Davutoğlu, “Bu aslında yeni bir başlangıç değil uzun süredir devam eden bir sürecin tekrar canlandırılması. Avrupa hepimizin ortak evidir" açıklaması yaptı. Davutoğlu, Türkiye-AB Zirvesi öncesi AB Konseyi Başkanı Donald Tusk ve AB Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker ile görüştü. Bu temasların ardından 29 ülke liderlerinin katılımıyla başlayan zirvenin açılış konuşmasında Davutoğlu, AB yolunda yepyeni bir sayfa açıldığını belirterek şunları söyledi:

“Burada sadece göç konusunu değil, 'Birleşik Avrupa' emelini de konuşacağız. Bunun ötesinde bu büyük ideali nasıl yeniden canlandıracağız, bu ekonomik krizle jeopolitik sorunlarla nasıl başa çıkacağız, buna da bakacağız. Sizler hepiniz bir aile olarak Türkiye'yi de ailenin bir üyesi olarak görüyorsunuz. Yüzde 97 oranında temsile sahip olan bir parlamentomuz var Türkiye'de. Burada karşınızda yüzde 49,9 oy almış bir partinin başkanı olarak bulunuyorum. Türkiye'de çok dinamik bir demokrasi var. Temsil oranı çok yüksek bir parlamento var. Yarın da (bugün) güvenoyu alacağız. Yarınki TBMM'deki teşekkür konuşmamda sizin de selamınızı söyleyeceğim. Bu toplantıyı yılda iki kez yapmak da Türkiye-AB ilişkilerinde yepyeni bir sayfa açılması anlamına gelir. Ankara'dan açık bir mesaj vermek istiyorum: Biz bir Avrupa halkıyız. Kıtanın kaderi hepimizin ortak konusudur ve Türkiye bu konuda elinden gelen her şeyi yapmaya hazırdır. Türkiye daima aileye olumlu katkıda bulunan bir aile mensubu olacaktır."

Brüksel'de Avrupalı liderlerle yoğun temaslar yürüten Başbakan Ahmet Davutoğlu, tarihi zirve için önemli mesajlar verdi. Ziyareti öncesi Esenboğa Havalimanı'nda açıklama yapan Davutoğlu, “Türkiye-AB Zirvesi, Türkiye ve Avrupa Birliği ilişkilerine büyük ivme katacak boyutlar taşıyor. Çünkü 2004 yılından bu yana, 11 yıldan bu yana ilk defa bu düzeyde bir zirve gerçekleşiyor" dedi. 28 ülkenin katıldığı oturumlarda mülteci krizine yönelik ortak tavır geliştirileceğini söyleyen Başbakan, muhataplarına Suriye sınırında Rus uçağının düşürülmesine ilişkin detaylı bilgi vereceğini anlattı.

Türkiye-Suriye sınırının aynı zaman NATO sınırı olduğunu hatırlatan Davutoğlu, Türk hava sahasının eleğe-süzgece dönüşmesine müsaade etmeyeceklerinin altını çizdi. Başbakan, şunları söyledi:

“Uçağın düşürülmesi Türkiye'nin sadece ve sadece kendi hava sahasını koruma saikiyle yaptığı bir eylemdir. Uluslararası hukuk açısından meşrudur. Hükümetimiz açısından bir görevdir. Burada kasıt ve hedef Rusya değildir. O esnada hangi uçak olmuş olsaydı aynı tavır sergilenirdi. Daha önce defalarca yapılan ihlaller ve sonrasında, yapılan uyarılar göz önüne alınmış olsaydı bu yaşanmazdı. Sorumluluğu Türkiye tarafına atmaya yönelik çabalar hem uluslararası hukuk açısından geçersizdir, gayri meşrudur hem de Türkiye ile Rusya arasındaki yakın dostluk ve komşuluk bağları açısından da doğru değildir. Eğer bir sorumlu aranacaksa Türkiye hava sahasını daha önce de defalarca ihlal eden tarafın da kendisini sorgulaması icap eder. Birinci önceliğimiz Rusya ile iletişim kanallarını açık tutmaktır, Rusya ile bir daha benzer gerilimler yaşanmaması için Suriye'deki operasyonlar konusunda bir iletişim ve koordinasyon sağlanmasıdır."

“Hayatını kaybeden Rus pilot önceki gece sınırımızdan teslim alındı. Gece Hatay'da bulunan Ortodoks din adamları tarafından da yürütülen katkılarla kendi dini geleneği çerçevesinde, cenaze işlemleri dini tören açısından da yapıldı. Cenaze Rusya'nın talebi üzerine yaptığımız girişimler sonucu Rusya'ya teslim edilecek."

AB-Türkiye Zirvesi girişinde konuşan Almanya Başbakanı Angela Merkel, Türkiye'nin çok az uluslararası destek almasına rağmen 2 milyondan fazla sayıda mülteci barındırdığına dikkati çekerek, “Türkiye'nin yükünü azaltmalıyız. Türkiye'yle pek çok konuda onlarla birlikte çalışmak istediğimizi anlatmalıyız" dedi. Türkiye'ye ile pek çok konuda yakın ve beraber çalışmak istediklerini söyleyen Merkel, “Bizim için önemli olan yasadışı göçü yasala çevirmek" ifadesini kullandı. Avrupa'ya yasal göçün yolunun açılması gerektiğini ifade eden Merkel, “Türkiye ile vize serbestisi, geri kabul anlaşması tamamen yürürlüğe girdikten sonra mümkün olabilir" diye konuştu.

29 Kasım 2015 tarihini 'AB-Türkiye ilişkileri açısından hayati bir gün' diye niteleyen AB Konseyi Başkanı Donald Tusk, Türkiye'nin sığınmacı yükünün paylaşılması gerektiğini kaydetti. Yasadışı göçü durdurmayı, Türkiye'ye vize serbestisi konusundaki desteği artırmayı amaçladıklarını vurgulayan Tusk, “Krizler fırsatlar doğurabilir. İkili ilişkileri yeniden canlandırma fırsatı hem AB hem de Türkiye'nin çıkarınadır. Düzenli olarak görüşme üzerinde anlaştık. Ana hedefimiz, Avrupa'ya sığınmacı akınını durdurmak. Görüşmeler sonunda bir anlaşmaya vardık. Türkiye'nin AB'ye giriş süreci de dahil, ilişkileri daha canlandırmak amacındayız. AB'nin dış sınırlarını korumak bizim sorumluluğumuz ve görevimiz. Üçüncü ülkelere bu görevi yaptıramayız" ifadelerini kullandı.

İtalya Savunma Bakanı Roberta Pinotti, Türkiye'nin AB üyeliğe istekliyken 'müzakerelerin durdurulmasının' büyük bir tarihi hata olduğunu söyledi. Türkiye'nin AB üyelik sürecinin, bazı Avrupa ülkeleri yüzünden durmasını eleştiren ve Türkiye ile diyalog içinde olmamanın güncel meseleleri daha zor hale getirdiğini anlatan Pinotti, “Türkiye, AB'ye girmek isterken, özellikle Sarkozyli Fransa ve Almanya'dan gelen durdurma kararı, tarihi bir hata oldu. Şimdi bu fırsat yeniden açılıyor. Şimdi kendimize şunu sormalıyız, Avrupa, kendi içinde (Türkiye ile) diyalog kurmaya daha mı ilgili yoksa ilişkilerin daha zor hale geldiği şekilde Türkiye ile bu konuyu kapatmak mı istiyor? Farklı gerçeklerle yüzleşmeyi öğrenmemiz gerekir" açıklaması yaptı.