Gündem Avrupanın en büyüğü olacak Dev kargo uçağıyla Erzuruma getirildi

Avrupa'nın en büyüğü olacak: Dev kargo uçağıyla Erzurum'a getirildi

Türkiye'nin 2023 vizyon projeleri arasında bulunan Doğu Anadolu Gözlemevi'ne (DAG) kurulacak aynayı taşıyan uçak Erzurum'a geldi. Bugün tıra yüklenecek DAG aynası, saatte 10 kilometre hızla yaklaşık 5 saatlik hassas yolculuğun ardından gözlemevinin bulunduğu Konaklı Dağı bölgesine ulaştırılacak. Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ömer Çomaklı "Bu projenin şu an ki maliyeti 1 milyar 100 milyon Türk Lirası. Bu Türkiye’nin büyük ve güçlü bir ülke olduğunu gösteriyor. Dua edelim sabaha kadar bir şey olmasın" ifadelerini kullandı.

Abone Ol Google News
Haber Merkezi AA
Avrupanın en büyüğü olacak: Dev kargo uçağıyla Erzuruma getirildi
Doğu Anadolu Gözlemevi'ne kurulacak ayna Erzurum'a ulaştı.

Türkiye'nin 2023 vizyon projeleri arasında bulunan Doğu Anadolu Gözlemevi'ne (DAG) kurulacak aynayı taşıyan uçak Erzurum'a geldi.

Rusya'nın başkenti Moskova'dan havalanan kargo uçağı, özel önemler ve ekip eşliğinde güvenli bir şekilde Erzurum Havalimanı'na indi.

  • Yarın tıra yüklenecek DAG aynası, saatte 10 kilometre hızla yaklaşık 5 saatlik hassas yolculuğun ardından gözlemevinin bulunduğu Konaklı Dağı bölgesine ulaştırılacak.

Moskova'dan getirildi: 3 bin 170 rakımdaki gözlemevine taşınıyor
FOTOĞRAF 7
Title
Atatürk Üniversitesi Astrofizik Araştırma ve Uygulama Merkezi (ATASAM) bünyesinde, 3 bin 170 rakımlı Konaklı Karakaya Tepeleri'nde yapımına devam edilen DAG'ın teleskobunda kullanılacak, 4 metre çaplı aynası, Rusya'nın başkenti Moskova'da kaplandı. Optik testleri de başarıyla geçen teleskop aynası, dün Rusya'ya ait askeri uçakla Erzurum Havalimanı'na getirildi.
Title
Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ömer Çomaklı, ATASAM Müdürü Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak ve DAG çalışanlarının bulunduğu havalimanında ayna, görevliler tarafından büyük dikkatle TIR'a yüklendi. Bugün sabah saatlerinde havalimanından yola çıkarılan ayna yüklü TIR, 30 kilometre hızla polis eskortu eşliğinde kent merkezinden geçti.
Title
Trafik ekiplerinin kontrolü altında geçişini tamamlayan TIR, 3 bin 170 metre yükseklikteki Karakaya Tepesi'nin zirvesinde yer alan DAG'a doğru hareket etti. 4 metre çapındaki teleskop aynasını taşıyan TIR'ın yaklaşık 5 saatlik yolculuğun ardından DAG'a ulaşması hedefleniyor.
Title
Karakaya Tepesi'ne tırmanış öncesi TIR'daki aynanın son kontrolleri yapılırken, ATASAM Müdürü Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak, basın mensuplarını bilgilendirdi. Rusya'da kaplandıktan sonra testleri yapılan DAG'ın 4 metrelik aynasının Karakaya zirvelerine çıkarılacağını belirten Yeşilyaprak, \"Ayna kaplanmak üzere Rusya'da bulunuyordu. Biz de ekip olarak 1 ay önce Moskova'daydık. Testleri tamamlanan ayna dün dev uçakla Erzurum'a getirildi. DAG'ın 4 metrelik aynasını Konaklı Karakaya zirvelerini çıkarmak için buradayız. Hemen hemen yolun 3'te 1'ini tamamladık, dağ yoluna vardıktan sonra biraz daha yavaşlayacağız çünkü hassas bir ekipman taşıyoruz. O yüzden de olabildiğince konforlu bir şekilde aynayı götürmek istiyoruz. Yukarıda da kar yağışı başladı. O yüzden biraz acele etmemiz gerekiyor. Yolu hem eskortlarla kontrol altına alıp hem de dağdaki yağan karı ufak da olsa temizleyerek yukarı kadar çıkmayı düşünüyoruz. Bugün yukarı çıkardıktan sonra da muhtemelen kar sebebiyle şantiyede çalışmalar bitecek çünkü kar yağışından sonra kışın çalışmayacağız. Haziran ayı itibarıyla tekrar montaj işlerine devam edeceğiz\" diye konuştu.<br>
Title
Prof. Dr. Yeşilyaprak, yaklaşık 5 saatlik yolculuktan sonra teleskop aynasının Doğu Anadolu Gözlemevi'nin deposuna koyulacağını söyledi. Yapılan son kontrolden sonra ayna yüklü TIR'la 3 bin 170 metre yükseklikteki DAG'a ulaşılması için yola devam edildi.
Title
Title
Moskova'dan getirildi: 3 bin 170 rakımdaki gözlemevine taşınıyor
Moskova'da yapılan testlerin ardından Erzurum'a getirilen, Doğu Anadolu Gözlemevi'nde (DAG) kullanılacak teleskoba ait, 4 metre çapındaki aynanın, titizlikle yüklendiği TIR ile 3 bin 170 metre yükseklikte kurulacağı yerine taşınmasına başlandı.

Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ömer Çomaklı, aynayı taşıyan uçak önünde gazetecilere yaptığı açıklamada, 2023 vizyon projesinin zor şartlara rağmen başarılı bir şekilde yürütüldüğünü söyledi.

AA

Aynanın götürüleceği kara yolunda çalışma yapıldı

Gözlemevinin daha önce teleskobunun geldiğini anımsatan Çomaklı, şöyle konuştu:

"Doğu Anadolu Gözlemevi'nin en önemli parçası Moskova'dan geldi. DAG'ın kurulum süreci, pandemi koşulları başta olmak üzere coğrafik ve atmosferik çalışma şartlarına rağmen, Astrofizik Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından başarıyla yürütülüyor. Rusya’da bulunan teleskobun 4 metre çaplı aynasının optik testleri DAG teknik ekibinin katılımıyla Moskova’da yapıldı ve testlerden başarıyla geçti. 3 ay gibi kısa bir sürede DAG yerleşkemizin yolunu ıslah ettik ve Erzurum’a uçakla gelen aynamız inşallah yarın kara yoluyla DAG yerleşkesine taşıyacağız."

Çomaklı Türkiye’nin en büyük teleskop aynasını kara yoluyla taşımak için yollardaki hazırlıkları tamamladıklarını belirterek, Türkiye'nin iddiasını ortaya koyduğu her alana katkı sağlayabilecek böylesine önemli bir projenin sonuna doğru ilerliyor olmaktan büyük bir heyecan duyduklarını dile getirdi.

Hem yerli hem de yabancı teknik ekip ve işçilerin özverili çalışmalarıyla DAG teleskop kurulumunun yaklaşık yüzde 90’nın tamamlandığını aktaran Çomaklı, "Bu sürecin sorunsuz ilerlemesinde pandeminin yayılımını önlemek amacıyla DAG yerleşkesinde alınan özel önlemler sayesinde koronavirüs vakasının hiç yaşanmaması da etkili oldu. Yerleşkenin yapımı, Erzurum’daki hava şartlarına rağmen hala devam ediyor. Kurulum sürecinin her aşamasında olduğu gibi tamamlandığında da mekanik, elektrik-elektronik, titreşim, optik ve yazılım testleri yapılacak olup 2022 yılı sonunda belki inşallah üçüncü çeyreğinde ışığın alınmasını hedefliyoruz." diye konuştu.

AA

"Dua edelim sabaha kadar bir şey olmasın"

Uçağın geldiği sırada duygulu anlar yaşadığını anlatan Çomaklı, şunları kaydetti:

  • "Duygulanmamak elde değil. Bir Erzurumlu olarak önemli bir projenin Erzurum’da gerçekleşmesi bizi mutlu etti. Ülkemizin 2023 vizyon projelerinden en önemlisinin üniversitemizce yürütülmesi benim de rektörlük dönemime denk gelmesi ayrıca mutlu etti. Cahit hocayla 8 yıldır buna çok emek verdik. Ayna bunun aslında son halkasıydı ve en hassas parça. Onun başına bir şey gelse bizi 4-5 yıl geri atacak. Sağ salim getirdik çok zorluklar çektik. Havaalanına indi bu bizi mutlu etti. Bu projenin şu an ki maliyeti 1 milyar 100 milyon Türk Lirası. Bu Türkiye’nin büyük ve güçlü bir ülke olduğunu gösteriyor. Dua edelim sabaha kadar bir şey olmasın."

Üniversitenin Astrofizik Araştırma ve Uygulama Merkezi (ATASAM) Müdürü ve DAG Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak da aynanın teknik özellikleri hakkında bilgi vererek, şunları anlattı:

"4 metre çapında özellikle kırmızı ötesi gözlemlere duyarlı şekilde kaplanmak üzere Rusya’ya göndirilmişti. Hassas bir durum ve üzerine 1 mikronluk kalınlıkta bir kaplama yapıldı. O yüzden hassasiyeti oradan geliyor. Yaklaşık 4,7 ton ağırlığında. Esnetilebilir bir özelliğe sahip çünkü aynayı bir şekilde atmosferik koşullara göre ayna yüzeyinde belli deformasyonları bilerek atmosferdeki türbülans etkisini yok edecek şekilde bazı özelliklere sahip. O yüzden dünya üzerinde en hassas, en ince ve en gelişmiş kaplamaya sahip aynadır."

"Kırmızı ötesi bölgede gözlem yapacak"

Yeşilyaprak, DAG teleskopunun kendi sınıfında en teknolojik teleskopu olduğunu belirterek, bu cihazın, 3 optik özelliği bir arada barındıran 4 metre sınıfındaki tek teleskop olduğunu söyledi.

Bu özellikleri nedeniyle DAG teleskopunun önemli olduğunu vurgulayan Yeşilyaprak, "Erzurum’un atmosferindeki nem onarının düşük olması, yani soğuk olması bize zaten kırmızı ötesi bölgede gözlem yapacak o koşulları sağlayacak temel özellikti. Erzurum’un seçilme sebebi de buydu. Kara yolunda 30 kilometre hızla gidebilecek. Sonrasında dağ yoluna geçtikten sonra saatte 10 kilometre hızında olacak. Tamamen hava koşullarına bağlı ama biz 4-5 saatte bu işi bitirmeyi düşünüyoruz." diye konuştu.

Yeşilyaprak, bu süreçte kendilerine destek olanlara teşekkür etti.

Türkiye'nin uzaya açılan penceresi: Doğu Anadolu Gözlemevi'nde ilk ışık için sona doğru gelindi
FOTOĞRAF 12
Title
Atatürk Üniversitesi Astrofizik Araştırma ve Uygulama Merkezi (ATASAM) bünyesinde Yeni Nesil Üniversite Dönüşüm Projesi kapsamında desteklenen ve 3 bin 170 rakımlı Konaklı Karakaya Tepeleri'nde 2012 yılında yapımına başlanan gözlemevi çalışmalarında sona gelindi.
Title
Altyapı, bina ve kubbe inşasının yüzde 95'lik bölümü tamamlanan gözlemevinde, teknik eksikliklerin giderilmesi için de çalışmalar titizlikle yürütülüyor. Türkiye'nin 2023 vizyon projeleri arasında bulunan ve dünyada benzerlerine kıyasla daha nitelikli ve özellikli donanımlara sahip optik sistemi bulunan gözlemevi için İtalya'da teleskop yaptırıldı. Yapımı yaklaşık 4 yıl süren ve Kocaeli Gebze Gümrük Müdürlüğüne ulaştırılan teleskop, resmi işlemlerinin ardından kara yoluyla Erzurum'a getirilecek.
Title
Kurulumunun ardından test aşamasına başlanması beklenen gözlemevinde, gelecek yıl ilk ışığın alınması hedefleniyor. ATASAM Müdürü ve DAG Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak, salgın nedeniyle hem ülkeye yabancı araştırmacı teknik heyetin girmesinde hem de teleskop parçalarının getirilmesine yönelik yurt dışı gümrük izin ve işlemlerinde gecikme ve aksamalar yaşandığını söyledi.
Title
Teleskobun parçalarının alınan özel izinler doğrultusunda kara ve deniz yoluyla ülkeye getirildiğini anlatan Yeşilyaprak, \"Teleskobun bütün parçalarını Gebze Gümrük Müdürlüğüne kadar getirdik. Oradaki işlemleri bittiğinde Erzurum'a ulaştırmış ve böylece teleskobu tamamen Türkiye'ye sokmuş olacağız. Sadece 4 metre çaplı büyük aynamız kaplanmak üzere Rusya'da idi, o da haziran sonu gibi yola çıkacak. Haziran başında DAG'da kar nedeniyle yol açılır açılmaz teleskobun mekanik kısımlarını yukarı çıkaracağız ki kurulum başlasın.\" dedi.
Title
Yeşilyaprak, DAG'a en kısa sürede yapılması gereken asfalt yolun da önemine işaret ederek, yolun asfaltlanmasıyla Rusya'dan gelecek aynanın taşınacağını dile getirdi. Teleskobun kurulumunun tamamlanmasıyla ilk testlere başlanacağını ifade eden Yeşilyaprak, \"Test süreci uzun sürüyor, teleskobu ilk defa kendi yerinde kuracağımız için mekanik, optik, elektrik-elektronik, denge ve yazılım gibi bütün testlerden geçireceğiz. Ayna dışında dışarıda hiçbir parçamız kalmadı. DAG'ın birçok aşamasını tamamladık.\" diye konuştu.
Title
Yeşilyaprak, teleskobun çok önemli teknolojik donanımlara sahip olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti: \"Teleskobumuz özellikle bu çapta 4 metre sınıfındaki diğer teleskoplarda olmayan hassasiyet, çözünürlük, kaliteli veri ve görüntü almak anlamında teknolojik aygıtlarla donatılmış durumda. Stratejik olarak iyi bir noktadayız, bu enlem ve boylarda, bu çapta büyük başka teleskop yok, dolayısıyla uluslararası iş birlikleri için daha büyük teleskopların olduğu Şili, Hawaii, Kanarya Adaları'ndan ortak proje yapma imkanı sağlıyor. Bir de kırmızı ötesi, insan gözünün göremediği, duyarlı olamadığı bir bölgede gözlem yapma şansımız olacak. Bunun nedeni ise Erzurum'un yüksek rakımda olması, havasının kuru ve soğuk olması büyük avantaj sağlamaktadır. Bu yüzden dünyanın gözü DAG'ın bitirilmesinde.\"
Title
Yeşilyaprak, yıldızların etrafındaki uzak gezegenleri inceleyen koronagraf cihazı ihalesinin tamamlandığını belirterek, \"2 ay önce koronagraf cihazını aldık. Bu cihaz, güncel bilimin popüler astronomi ve uzay bilimlerinde büyük küçük bütün teleskopların araştırdığı konuda, öte gezegen, yani başka güneş sistemleri gezegenleri tespit edip inceleyecek optik aygıt. Bunu DAG'a kazandırdık. Bu enlem boylamda sadece konumsal olarak değil, bu tür özellikli aygıtlara sahip olma açısından büyük avantaj sahibi olduk.\" şeklinde konuştu.
Title
DAG binasının kubbesiyle tamamen kapatıldığını ve sona gelindiğini anlatan Yeşilyaprak, \"Teleskop kurulumunu da tamamlarsak testler bittiğinde yüzde 100 bitirmiş oluyoruz. Testlerden sonra da ilk ışık almak için optik sistemle teleskobunuzun ve optik sistemin kalitesini gösteren herhangi bir gök cismine yönlendirip en kaliteli görüntü alma deneyi ya da alma süreci gözlemi, buna ilk ışık diyoruz. İlk ışık aldıktan sonra tüm dünyaya teleskobun hazır olduğunu duyurup bilimsel araştırmalara başlayacağız.\" dedi.
Title
Yeşilyaprak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Milli Uzay Programı Toplantısı'nda DAG'dan bahsettiğini anımsatarak, şu değerlendirmede bulundu: \"Hem Milli Uzay Programı'ndaki bize verilen görevleri tamamlamak hem de uluslararası düzeyde Türkiye'nin bilimsel açıdan daha üst seviyelerde bulunması için teleskopun ve kurulacak optomekatronik laboratuvar ile hizmet etmek için gün sayıyoruz. Pandemi devam ediyor, dış ortamda çalışıyoruz, atmosferik koşulları gözlüyoruz ve çalışmaları buna göre planlıyoruz. DAG'da olabildiğince hijyen ortamını sağladık, geçen yaz gibi bütün önlemleri alarak devam edersek 2021 sonu ya da 2022 başlarında ilk ışığı almayı planlıyoruz.\"
Title
ATASAM'ın farklı kurumlarla iş birliği yaptığını ve salgına rağmen üniversite yönetimiyle gerçekleşen planlı ve programlı çalışmalar sayesinde DAG'da önemli mesafeler kat edildiğini aktaran Yeşilyaprak, Üniversite Rektörü Ömer Çomaklı'nın da hem Yeni Nesil Üniversite hem de Milli Uzay Programı kapsamında uzay bilimlerine akademik, idari ve teknik anlamda büyük destek verdiğini sözlerine ekledi.
Title
Title
Türkiye'nin uzaya açılan penceresi: Doğu Anadolu Gözlemevi'nde ilk ışık için sona doğru gelindi
Erzurum'da, astronomi ve uzay bilimine önemli katkı sunacak Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG), İtalya'dan getirilen teleskopla ilk ışığı almak için gün saymaya başladı. ATASAM Müdürü ve DAG Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak, "Teleskobumuz özellikle bu çapta 4 metre sınıfındaki diğer teleskoplarda olmayan hassasiyet, çözünürlük, kaliteli veri ve görüntü almak anlamında teknolojik aygıtlarla donatılmış durumda" dedi.

Türkiye'nin en büyük teleskobu ilk ışığı 2022'de alacak
FOTOĞRAF 9
Title
Erzurum'daki 3 bin 170 rakımlı Konaklı Karakaya Tepeleri'nde, 2012 yılında yapımına başlanan DAG'ın büyük bölümü tamamlandı. Türkiye'nin 2023 vizyon projeleri arasında yer alan DAG ile ilgili Cumhurbaşkanı Erdoğan, Milli Uzay Tanıtım Programı'nda yaptığı konuşmada değerlendirmede bulundu.
Title
Erzurum'daki Karakaya Tepeleri üzerinde, 3 bin 170 metre yükseklikte Doğu Anadolu Gözlemevi'nin inşa edildiğini dile getiren Erdoğan, tesis tamamlandığında 4 metre çapında, Türkiye'nin en büyük optik ve ilk kızılötesi teleskobunun devreye alınmış olacağını belirtti.
Title
Gözlemevinde kullanılacak teleskobun tasarımı, Türkiye'de gerçekleştirildi. Parçalarının bir kısmı Belçika, bir kısmı da İtalya'da yapılan teleskobun ana kütlesi tamamlandı. Elektronik ve güvenlik testleri yapılan teleskop, yıl sonuna kadar hem İtalya hem de Belçika'dan yola çıkarılıp, kurulum için Erzurum'a getirilecek.
Title
Çalışmaların normal gitmesi halinde 2021 yazıyla birlikte kurulum sürecine başlanacak. Yüksek teknolojili DAG yerleşkesinde mekanik, elektronik, güvenlik, yazılım ve optik test süreçleri gözden geçirilecek. Yabancı ekip ve ekipmanın Erzurum'a zamanında ulaşmasının yanı sıra atmosferik koşullarının uygun olması halinde Doğu Anadolu Gözlemevi'ndeki teleskoptan ilk ışık, 2022 yılı başında alınacak. Türkiye'nin en büyük, dünyanın ise önemli gözlemevleri arasında olacak DAG'da, popüler bilimde yıldızların etrafındaki gezegenleri ayrıştırabilecek, gözlemleyebilecek koronograf isimli alet de kullanılacak. Adapte optik sistemi ile atmosferik türbülansı minimum düzeye indiren, gözlem kalite
Title
Türkiye'de en büyük olacak ve tek parça aynanın bulunacağı teleskop ile sönüklük anlamında gözlemlenmeyecek gök cisminin yok denecek kadar az olduğu belirtiliyor. Coğrafik ve stratejik olarak da bulunulan enlem ve boylamda bu çapta teleskop olmadığı için büyük gözlemsel boşluk da doldurulacak. Teleskobun, insan gözünün duyarlı olduğu bölgenin dışında da kırmızı ötesi bölgede gözlem yapabilen, Türkiye'nin ilk kırmızı ötesi teleskobu olacağı kaydediliyor. DAG'a eklenen birkaç optik ve son teknolojik özellik ile beraber bu özellikleri bir arada barındıran, dünyada bu sınıfta tek teleskop olacak.
Title
Geçen yıl 23 Ekim'de Doğu Anadolu Gözlemevi'nde incelemelerde bulunan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, DAG'ın sadece Türkiye'nin değil bölgenin hatta dünyanın önemli uzay gözlem merkezlerinden biri olacağını açıklamıştı. Erzurum'daki Doğu Anadolu Gözlemevi'nin cari fiyatlarla yaklaşık 300 milyon liraya yaklaşan yatırım olduğunu kaydeden Bakan Varank, \"Burada bilim insanlarımız uzayla ilgili gözlem faaliyetlerini gerçekleştirecekler.
Title
Bunun yanında optik merkezimiz diyebileceğimiz, optik ile ilgili çalışmaların yapılacağı, Ar-Ge faaliyetlerinin hatta üretim faaliyetlerinin yapılacağı bir altyapı da bu kapsamda burada kurulacak. Tabi bizim '6550' dediğimiz araştırma altyapılarımız var. Bunlar Türkiye'deki kurulu özellikle bilimsel alana hizmet eden bununla birlikte sanayiyi entegre etmeye çalıştığımız, bütün altyapıları yönlendirdiğimiz bir program. Biz Doğu Anadolu Gözlemevi'ni de '6550' programı kapsamına almak istiyoruz. Ulusal şekilde desteklemek istiyoruz\" demişti.
Title
Title
Türkiye'nin en büyük teleskobu ilk ışığı 2022'de alacak
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Milli Uzay Tanıtım Programı'nda gündeme getirdiği, Türkiye'nin en büyük optik ve kızılötesi teleskobu, 2022'de ilk ışığı alacak. Doğu Anadolu Gözlemevi'nin (DAG) yol dışındaki altyapısının yüzde 95'i ise tamamlandı. Kubbesinin yüzde 90'lık bölümü tamamlanan gözlemevinin, uzay bilimleri çalışmalarına büyük katkı sağlaması bekleniyor.


6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.