Avrupa'nın enerjisi için projeler savaşı

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) ile CERA tarafından düzenlenen Enerji Konferansları dizisinin onuncusu İstanbul'da yapıldı. Ceylan Oteli'nde bu yıl 10'uncusu düzenlenen enerji konferansa 34 ülkeden yaklaşık 400 firmanın üst düzey yöneticileri ile Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü'ne (KEİ) üye ülkelerin devlet ve hükümet başkanları katıldı. Türkmen, İran, Mısır, Arap ve Rus doğalgazını Avrupa'ya taşıma iddiasındaki Nabucco projesine Avrupa Konseyi'nin de desteğini alan Türkiye konferansta boğazlardan petrol ve doğalgaz geçişinin sona ermesi yönündeki görüşünü savunurken. Ukrayna'nın Rus gazını Odesa-Brodi hattı ile Avrupa taşıma konusundaki ısrarı ile Rus Gazprom şirketinin İtalyan Eni ile Nabucco'yu by-pass eden anlaşması soğuk duş etkisi yaratsa da, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler'in "Biz kendi işimize, projemize bakıyoruz. Her projenin ayrı bir müşterisi, portföyü, ayrı bir rotası var" dedi. Hilmi Güler, Nabucco projesinin tehlikeye girip girmediği yönündeki bir soruyu ise, projenin kendi içinde bir bütün olduğu ve kendi müşteri portföyü ile kendi fizibilitesi içinde yürümeye çalıştığı yanıtını verdi. Güler yaptıkları hesaplamalara göre proje kapsamında ilk gazın 10 Ağustos'ta Yunanistan'a verilmesini öngördüklerini söyledi.

Enerji koridoru olmak isteyen Türkiye, Rusya'nın son hamleleriyle bu hedefinden uzaklaşmış görünüyor. Ankara'nın enerji konusunda Moskova ile Washington arasında kalabileceği yorumları yapılıyor. Rusya-Yunanistan ve Bulgaristan ortaklığıyla kurulacak Burgaz-Dedeağaç Petrol Boru Hattı, Rus petrolünü Burgaz'dan Akdeniz'e taşıyacak. Böylece Türkiye 'by pass' edilmiş olacak. Putin geçtiğimiz ay Orta Asya ve Hazar doğalgazını Gazprom aracılığıyla Avrupa pazarlarına ulaştırma konusunda da anlaşma sağladı. Bu projelerin ortak noktası enerji ulaşımında Türkiye'yi 'by pass' etmesi.

Nabucco projesi, Hazar, İran Irak ve Mısır'daki gaz kaynaklarını Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşımayı hedefleyen bir proje olarak hayata geçti. 11 Ekim 2002 yılında imzalanan projeyi Rus gazına bağımlılığını azaltmak isteyen Avrupa Komisyonu tarafından da destekleniyor. Nabucco projesinde Türkiye'den Botaş, Bulgaristan'dan Bulgargaz, Romanya'dan Transgaz, Macaristan'dan MOL ve Avusturya'dan OMV Gas şirketleri ortak

İtalyan Eni firması bu proje Nabucco'ya alternatif değil dese de Karadeniz'in altından 900 kilometrelik bir hatla Bulgaristan'a gidecek olan Güney Akım hattından, Kuzey ve Güney Avrupa'ya doğru doğalgaz taşınacak. Boru hattı deniz seviyesinin 2 bin metre altından döşenecek olan borularla Bulgaristan üzerinden Avrupa'ya taşınacak. Güney Akım'ın başlangıç noktası Rusya'dan Türkiye'ye gaz taşınmasını sağlayan Mavi Akım'la aynı. Böylelikle Rusya aynı noktadan hem Türkiye'ye, hem de Avrupa'ya gaz dağıtacak.

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, "Enerjiyi bir çekişme değil, işbirliği alanı olarak görmek uzun erimde tüm tarafların ortak yararına olacaktır" dedi. Sezer, “Doğal gaz alanında da yapımı tamamlanmak üzere bulunan Bakü-Tiflis-Erzurum boru hattının yakında çalışır duruma geleceğini, bu boru hattından Türkiye'ye taşınacak doğal gazın Türkiye-Yunanistan bağlantısı ve yakın gelecekte yapımına başlanacak olan Hazar geçişli doğal gaz boru hattı ile bölgeye ekonomik yarar sağlayacak” dedi.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Victor Yushchenko, enerji ulaştırma kanallarını tekelleştirmek isteyenler bulunduğunu ifade ederek, "Bunu kesinlikle tasvip etmiyoruz. Bu, doğru bir yaklaşım değildir" dedi. Yushchenko, Odesa-Brodi hattının önemine de işaret ederek, bu hat sayesinde petrol ve doğal gazın önce Polonya'ya, oradan da Avrupa'ya aktarılacağını söyledi. Yushchenko, "Odesa-Brodi projesinin gerçekleşmesi çok önemlidir. Ukrayna böyle bir projenin

inşasına katılmak istiyor” diye konuştu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, "Enerji güvenliği ve enerji kaynaklarının istikrarlı temini, ilerlemenin en önemli faktörlerinden bir tanesidir" diyen Putin, Karadeniz bölgesinin enerji piyasasının güçlendirilmesi, enerji güvenliğinin sağlanması, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi, konusunda ciddi faaliyetlerin yapılması gerektiğini düşündüklerini dile getirdi. Putin, "Bölgede açık bir enerji piyasası oluşturmaya yönelik çalışmalarımız devam edecektir. Bu çalışmalardan ciddi sonuçlar bekliyoruz" dedi.

Enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin sadece rekabeti artırmak açısından önemli olmadığını ve zaten bu alanda rekabetin söz konusu olmadığını belirten Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikhail Saakashvili, Transhazar boru hattının hiçbir zaman gerçekleşmeyeceği gibi başlıklar gördüklerini, bunun doğru olmadığını ve her ülkenin enerji kaynaklarını çeşitlendirme ihtiyacı duyduğunu ifade etti. Saakashvili, Nabucco gibi projeleri tekele vermek yerine geniş katılımı tercih ettiklerini söyledi.

Birleşik Arap Emirlikleri Enerji Bakanı ve OPEC Başkanı Mohamed Bin Dhaen Al Hamli, pazarın bütün kapasiteleri çalıştırmada doğru bir şekilde idare edilmediğini belirterek, "Varolan bütün kapasiteleri çalıştırmamız gerekiyor" dedi. Al Hamli, petrol ve doğal gaz endüstrisi teknolojilerinde son yıllarda hızlı bir gelişme kaydedildiğini belirterek, enerji güvenliğinin tüm dünya için önemli bir mesele olduğunu söyledi. Al Hamli, OPEC ülkelerinin bu alandaki bütün teşebbüsleri desteklemeye hazır olduğunu ifade etti.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Azerbaycan'ın devasa enerji kaynakları bulunduğunu, ülkenin enerji güvenliği konusunda önemli rol oynadığını ifade etti. Bakü-Tiflis-Ceyhan ile ilgili tüm dedikoduları hatırladıklarını belirten Aliyev, "Diyorlardı ki (Azerbaycan'da petrol hiç yok. Azerbaycan burada blöf yapıyor ve Hazar Denizi'nde de rezerv yok) Bütün bunları hatırlıyoruz. Bütün bu baskıları ve anlaşmalarımıza karşı olan baskıları da hatırlıyoruz. Önümüzdeki sene BTC artık tam kapasiteyle çalışacaktır" dedi.