Binlerce yeni yatırımcı geliyor, fırsatlar artıyor

Var... Bu çerçevede birçok iş yaptık. Bunlardan bir tanesi Atina borsasıyla kurulan ortak endeks. Ortak endeksi niye kurduk? Buna dayalı borsa yatırım fonları çıksın ve yeni yatırımlar gelsin. Şimdi bu endekse dayalı en az 3 tane başvurumuz var. Biri Türkiye'den, biri Yunanistan'dan ve bir tane de Almanya' dan... 3 tane değişik kurum bunun üzerine borsa yatırım fonu kuracak. Türkiye'den gelen Türkiye'de kote olacak, Yunanistan'dan başvuran Yunanistan'da kote olacak, Almanya'daki de Almanya borsasında işlem görecek. Dolayısıyla yepyeni 3 tane yatırım fonu oluşuyor. Yeni Yatırımcıları çekecekler, bunlardan gelecek paralar da bizim piyasalara gelecek. Dolayısıyla siz yatırım fonu alıp satarsanız aynı anda onun içerisinde ona bağlı olan şirketlere de yatırım yapıyorsunuz. Dolayısıyla otomatik olarak o şirketlere de siz yeni yatıırmcı çekiyorsunuz. Biz bunu Mesela Mısır'la yapmayı düşünüyoruz. Rusya'yla yeni bir anlaşmayı imzaladık. Rus borsasıyla bir ortak endeks çalışması içine gireceğiz. Çevremizdeki ülkelerin bir çoğuyla bu tip anlaşmaları yapıp hem körfeze yönelik hem Asya'ya ve Rusya'ya yönelik hem de Balkanlara ve Avrupaya yönelik bu tip ortak sinerjiler üretip, yeni yatırım fonları, yeni estürmanlar üretip yeni yatırımcılara yönelik çalışmalar yapıyoruz.

Türkiyede çeşitli borsalar var. İMKB, altın borsası ve TOBB'un bünyesinde 114 tane emtia borsası var. Enerji borsası kurulacak şimdi, bunların hepsi ayrı ayrı yatırım yapacaklar. Ayrı yarı alt yapıya sahip olacaklar, ayrı ayrı üyelik aidatları alacaklar, teminat toplayıp, istihdam yapacaklar, bunların hepsi israf. Bu konularda ortak çalışalım diyorum, yani birlikte hareket edelim... Ortak bir teknoloji firması üzerinden bütün altyapıyı kuracağız. İlgili borsalar da dahil olarak herkesin ortak olabileceği yeni bir şirket üzerinden bunu yapalım diyoruz . Çünkü bunların üyeleri de aynı; aracı kurumlar ve bankalar. Aracı kurumlar ve bankalara tek bir yerden erişim imkanı sağlayacaksınız, orada emirler bütün ilgili borsalara dağılacak. Eğer elektronik altyapısı olmayan bir borsa var ise bu teknoloji platformu onlara bu hizmeti de verir. Dediğimiz platform bir borsa değil, tamamen altyapıyı sağlayan borsalara hizmet veren bir ortak şirket olacak. Bu şirket üzerinden emirler tek bir yerde toplanıp dağılacak. Tek bir teminatla bütün piyasalarda işlem yapabileceksiniz. Kriz yönetimi ortak teminat yönetimi olacak. Gün sonunda bir netleşme olacak bütün piyasalarda.

Şu anda Dünya Borsalar Birliği'nin yönetim kurulu üyesiyim ve çalışma komitesi başkanıyım. Bütün piyasalarla bizim ilişkimiz var. Dedik ki, biz böyle bir ortak platformu gerçekleştiriyoruz, spotları ve aynı zamanda bunların türevlerini de tek bir platforma getirebilen bir platformdan bahsediyoruz. Bu platformu sizlerle bağlantı içine soksak, sizlere bağlasak, sizlere de erişebilsinler, üyeler üzerinden siz de buraya erişebilseniz. Buna hazır mısınız? diye sorduk, hepsi 'Hazırız' dedi. Ben aynı zamanda Avrasya Borsaları Federasyonu Başkanıyım. 32 tane borsanın başkanlığını yapıyorum. Çevremizdeki ülkelerin en az 10 tanesi bu projeye girer. Ve yine İstanbul'da kuracağımız bu platform üzerinden dünyaya bağlanma imkanı sağlarız. Bu da İstanbul finans merkezi projesi... Bu çalışmayı biz inşallah önümüzdeki 2 sene içinde gerçekleştireceğiz.

Şu anda muhtemel ortaklarla görüşmeler devam ediyor. Aynı zamanda ana sözleşme çalışmaları yapılıyor. Ondan sonra altyapısı ve yazılımlar üzerinde çalışacağız. Satın alma süreçleri vs. derken biraz zaman alacak. Şirketin kurulması birkaç ay ama, faaliyet göstermesi önemli, o da inşallah 2 sene içinde olacak. Yerel ölçekte belki daha kısa zamanda olur, ama 2 senenin sonunda uluslarası bağlantıları da sağlayabilmeyi umut ediyoruz. 2011'i bulur...

Portföy yatırım şirketleri var, bunların önümüzdeki dönemde çok güzel faaliyetleri olacak. Dediğimz ürünleri piyasaya getirebilirsek, yani spotları ve türevlerini bir araya getirebilirsek müthiş sayıda ürün ortaya çıkacak. Bunların sepetlerden oluşan çok güzel portföyler olacak. Bunlar kendi aralarında rekabet edecekler, yatırımcının seçeneği artacak. Şu anda yatırımcının seçeneği hisse senedi, tahville sınırlı...

Şu anda çok sayıda şirket ilgi gösteriyor, aşağı yukarı her gün telefonlarla bizi arayıp 'Bu seferberlikten biz de etkilendik,biz de önümüzdeki dönemde istiyoruz' diyen biçok şirket oldu. Daha bugün bile bir grup 'Ben bütün şirketlerimi halka açmak istiyorum' deyip aradı. Ama tabi bu bir zaman alacak. Sermaye piyasasının genel olarak ne gibi faydaları var, bunu anlatmaya çalışıyoruz. İsterse tahvil çıkarır, hisse senedi çıkarabilir.

Bilmiyorlar, biz şirketlere gidiyoruz, ben kendim bizzat en az 15 şirket gezdim. Sadece İstanbul'da değil, Konya'da, Kayseri'de, Gaziantep'te ve Antalya'daki şirketlere de… Memnun oluyorlar, diyorlar ki, 'Biz çok ortağız, ortaklar kendi aramızda anlaşamıyoruz. Gelir misiniz?' diyorlar, gidiyoruz. Talep edene gidiyoruz, anlatıyoruz: sermaye piyasası şudur, halka açıldığınızda sizi kurumsallaştıracaktır, kurumsallaşmanın getirdiği çok büyük avantajlar vardır, belli yükümlülükler getiriyor size vs.

Şu anda başvuranlar var, sayı olarak rakam elimde net bişey yok. SPK'ya başvuranlar var. Yıl sonuna kadar hiç olmazsa bir iki şirketin daha geleceğini bekliyorum. Ama ilk üç ay içerisinde gelecek 5-6 tane şirket hazırlığının olduğunu biliyoruz. Dolayısıyla 2010'a biraz daha sıcak bakıyorum

Dünyanın her tarafında şirketler halka açılırlar, belli kurallar çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirirler. Bunlar yerine getirilmediğinde hesap sorulur onlara. Gerekli girişimlerde bulunulur, adli yollara gidilir. Ama sonuçta niyet önemlidir, yani şirket yönetiminin, büyük hissedarların niyeti önemlidir. Burada hakikaten herhangi bir yatırımcıyı kendi öz kardeşi gibi, öz ortağı gibi düşünmesi lazım. Her şeyiyle onlara açık olması lazım, şirketlerin şeffaf olması lazım.

Umut ediyorum, çok ciddi konuşuyoruz. Türkiye'de herhalde gerçek anlamda halka açık olan çok az sayıdaki şirketten bir tanesidir Konya Şeker… Ortakları kooperatifler, pancar koopera-tifleri. Pancar kooperatiflerinin üyeleri de çiftçiler. Sadece Pankobirlik koopera-tifinde 45 bin üye işçi var. Diğer koope-ratifleri de topladığımız zaman ortak olarak Pankobirlik dahil olmak üzere toplam 1 milyon 750 bin çiftçi var. Arkasında böyle bir güç var. Gerçekten halka açık şirket bunlar işte…

Çok ortaklı Konya şirketlerinin bize gelmesinde çok büyük yarar var. Sermaye piyasası kanunu çerçevesinde halka açık sayılıyorlar zaten. Şimdi onlarla bu prosedürü tamamlamak üzereyiz. Bunun arkasından asgari 19-20 bin yeni yatırımcı piyasaya girmiş olacak. Bu adamların ellerinde hisse senetleri vardı, alıp satamıyorlardı doğru düzgün. Şimdi şeffaf bir şekilde piyasada alıp satacaklar. Sürekli dediğim gibi niyet çok önemli.

Şirket zarar edebilir, zarar ettiğinden dolayı yatırımcı bunu dava edemez. Yönetim veya konkonjoktür eğer kötü ise o anda veya şirket çok yüklü bir yatırım yapmıştır bunu amortisman etmesi çok uzun sürer bundan dolayı da net kâra geçemiyordur, bunlar vardır, bundan dolayı genelleme yapamayız ama şirket gerçekten kötü yönetiliyorsa zaten piyasa değeri çok düşük olacaktır, kimse de almaz.

Lütfen siz yatırım yaptığınız şirketi tanıyın. Şirket biz alırız işlem gördürtürüz, zarar görmesi borsa dışına çıkmasına neden değildir. Şirket zarar edebilir uzun süre de zarar edebilir ama şirket yaptığı faaliyetlerle mevcudiyetini devam ettiriyorsa öz varlığının 2/3 sini kaybetmemişse Türk Ticaret Kanunu gereği bu şirketin tasfiyeye gitmesine gerek yoktur.

Şirket faaliyetini devam ettirir, bizde işlem görmeye devam ederiz. Ama biz sinyaller veriyoruz; diyoruz ki ulusal pazardayken şirket zarar ediyor, birkaç dönem zarar ettikten sonra biz onu kot dışına alıyoruz, faaliyetlerinde eksiklik varsa kot dışına alıyoruz, 2. ulusala alıyoruz. Buradan geçerken hep şirket hakkında haberler çıkıyor. Şimdi yatırımcıların şirketlerin haberlerini takip etmelerini istiyoruz yani hepsini biz sitemizde duyurup, kamuyu aydınlatma yükümlülükleri çerçevesinde bültenlerde yayınlıyoruz, her yerde çıkıyor.

Şimdi KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) diye bir platform açıldı şirketler bütün haberlerini otomatik olarak oraya atıyorlar, bize gelmesine gerek yok, artık şirket kendisi yükümlü. Atmadığı zaman şirkete soruluyor, biz de soruyoruz, SPK soruyor. Ama birkaç tane kötü örnek üzerinden genelleme yapmak doğru değildir.

Bunların hepsi dünyanın her yerinde mümkün. Hisse senedi yatırımcısının bir garantisi yok, parasını garanti edemez. O şirketin riskli bir yatırım olduğunu bilir. Hisse senedi piyasalarında uzun vadeli baktığımızda tüm piyasalara göre daha fazla getirisi olmuştur, çünkü büyüme potansiyelleri fazladır. Burada zarar eden şirket de vardır, kar eden de.

Tüm borsaların görevi mümkün olduğunca iyi şirketleri kendi bünyesine çekmektir. Şunu söyleyeyim nerede olursa olsun binlerce şirket şu geçtiğimiz dönemde borsada kota dışına çıkmıştır, yatırımcısı kaybetmiştir. Bazı şirketlerde rakamlar sıfıra inmiştir tasfiyeye gitmiştir. Türkiye'de de geçtiğimiz krizde çok yaşadık aynısını. Bunlar olabilir, hisse senedi yatırımcısının karşılaşabileceği risklerdir. Bir şirketin zararına da karına da ortaksınız. Bunu kimse bilemez. Kötü niyet varsa bunun cezası ayrıdır.

İMKB Başkanı Hüseyin Erkan ile önemli bulduğum bir söyleşi gerçekleştirdik. Benim açımdan söyleşi o kadar önemliydi ki konuştuğumuz cümleleri tekrar tekrar geri dönüp okuma ihtiyacı duydum. Çünkü bu cümlelerde o kadar gizli anlamlar vardı ki, anlayanlar için belki de bir kurtuluş formülüydü. Hüseyin Erkan'a bu açık sözlülüğünden dolayı yüzbinlerce mağdur yatırımcı adına yeniden teşekkür etmek istiyorum.

Bu söyleşide İMKB Başkanı'nın belki de bir tek cümlesi yetebilirdi. Bu cümle o kadar önemliydi ki, nerede ise kimsenin sahiplenmediği sorumluyu işaret ediyordu. Yatırımcı kimdi? Yatırımcının hakkını kim savunmak zorundaydı? Hüseyin Erkan hiç tereddüt etmeden cevapladı:

“Yatırımcının hakkını savunacak SPK-Sermaye Piyasası Kurulu'dur.

Türkiye'de bağımsız kamu kurumlarını yıllarca bir noktada eleştiriyorum. Bağımsız kamu kurumlarında yetki çok ama sorumluluk yok diyordum. İMKB Başkanı ilk bağımsız ekonomik kuruma aslında sorumluluğunu hatırlatmış oluyordu. Çünkü SPK'dan bu yönde nedense hiç ses çıkmıyordu. Kısaca SPK sorumluluk noktasından belki de kaçıyordu.

Bu ülkede bağımsız devlet kurumlarının eleştirilme noktalarını hatırlayınız. Mesela eline silah ve-rilen ordumuz darbelerle anıldı. Yargımızda ise mesela Danıştay'ın katsayı kararı, Anayasa Mahkemesi'nin 367 gibi kararları haksızlık olarak eleştirilmedi mi? Yani kim hangi alanda bağımsızsa o alanı yok edici adımlarla anılabiliyordu.

İMKB Başkanı Hüseyin Erkan öyle şifreler verdi ki, artık hiçbir şey eskisi gibi olamayacak. En azından sorumlunun kim olduğu açık net olarak ortadadır. Mesela Yaşarbank, Esbank gibi üç ayda bir açıklanan bilânçolarında kâr olan bu bankaların meğerse yıllardır batık olduklarının izahını kim verecek? Kim o yatırımcıların zararını kapatmak zorunda? Artık BDDK, Hazine, TMSF, EPDK gibi ekonomik kurumlar da yatırımcıların haklarını gasp edememeliler.

Söyleşinin şifrelerini açmaya ilerleyen günlerde devam edeceğiz. Her noktasını okuyacağınızı umduğum bu söyleşiye şimdiden hoş geldiniz:

Sermaye piyasasında güveni mutlaka sağlamak gerekir. Hissedarların haklarının korunmasına yönelik yeni yönetimde SPK ile denetleme ve piyasa gözetimini için yeni birim oluşturuldu.

Şu anda SPK da aynı bilgileri görebiliyor. Bizim gördüklerimizi de kullanıyorlar, görmediklerimizi de bulup farklı anlamlar çıkarabiliyorlar. Birileri varsa manipülatif işlem yapan onu çağırıp işlem yapıp, dosyasını tamamlıyorlar. Gerekirse savcılığa kadar taşıyorlar. Orda bizim yetkimiz yok. Bizim yetkimiz ilk incelemeyi yapmak ve buradaki piyasayla ilgili bulguları toplayıp hemen SPK'ya iletmek.

İMKB kanunlar kapsamında şirketleri kayıda alır.

1) Geçmişte yaşadığımız örnek şirketler, öncelikle imtiyaz sahibi şirketlerdi. Elektrik dağıtımı gibi; gerek halka arzları sırasında gerekse kamuoyunu aydınlatma çerçevesinde, herhangi bir şekilde imtiyazını ortadan kaldıracak bir durum olduğunda imtiyaz hakkı alınır. Bu bir süreçtir, kamuoyu ve yatırımcı bilgilendirilir, uyarı sürecinde yatırımcı çok rahatsız olursa satabilir. İmtiyazı kaybettiğinde şirketin faaliyetinin duracağını herkes bilir. Bir ihlal olduysa, gizlemesi suçtur. Bu süreçte ne kanunun ne de bizim yapabileceğimiz bir şey var. Bu şirket yönetiminin sorunudur. Siz bir şirkete ortaksanız, tüm riskine ortaksınız demektir. SPK ve Adalet Bakanlığı tarafından süreci hızlandırma konusunda bir destek gelebilir. Özel İhtisas Mahkemesi keşke kurulsa, sermaye piyasası suçlarına baksın, hızlı olsun, ama adalet bakanlığı yetersiz buluyor; o nedenle buna kaynak bulmamız gerek.

2) Bankacılık kanunundan kaynaklanan sıkıntı. Bankalardaki kötü gidişatın, bankacılık sırlarının kamuoyuna açıklanmamış olması. Bilânçoları güzel, kârlı, sorun yok. Bankaların denetleyicisi şimdi BDDK, eskiden Hazine'ydi. Denetimden kaynaklanan hatalar vardır, varsa da bunların hesabı verilir. Hata varsa ve bağımsız denetleyici açıklamışsa SPK ve IMKB denetleyici raporlardan bu bilgiye sahip olabilir. Şirketin içine girip denetim yapma hakkımız yok. Sermaye Piyasası Kurulu bilançosuna bakar, denetleyiciden raporu çıkmışsa buna güvenmek durumunda; çünkü öbür tarafta bir otorite asıl bankacılık faaliyetleriyle ilgili orayı denetliyor.

Yatırımcıların daha proaktif olabilmelerine ihtiyaç var. Yatırımcıların sesini yükseltmelerine ihtiyaç var. Tabii ki ilgili kurumlar nezdinde toplu olarak girişimlerde bulunmalarında her zaman için fayda var. Bireysel olarak şikâyetler gelir bize ve mümkün olduğunca yürürlüğe koyarız, soruşturmasını yaparız, yatırımcıya ve ilgili kurumlara bilgisini veririz.

Tabii ki. SPK denetleyici ve düzenleyici otoritedir. Bankacılıkla ilgili düzenleyici ve denetleyici otorite ise BDDK'dır. SPK'nın şirketleri denetleme, kurumlarla ilgili faaliyetleri düzenleme, kurallara uygun çalışma yaptırımları vardır. IMKB'nin böyle bir yaptırımı yok böyle bir denetleme yetki ve görevimiz yok.

Yatırımcı fon sağlayan kaynaktır, şirket ise fondan yararlanan kaynaktır. Biz bunların bir araya gelmesi için bir platform düşündük, her iki taraf da bizimle ilgili. IMKB aracı kurumların işlem yaptığı platformu yönetir, yatırımcı müşteri değildir. Yatırımcının hakkını savunacak SPK dır.

Son 5 senedir IMKB'nin fonlarıyla ilgili ne bir bağış yapması ne de bir sponsor olması kesinlikle mümkün değildir. IMKB'den böyle bir rol beklenmesi mümkün değildir. Bu tip olayların ya bir kanunla kurulması gerekir, kanunla kurulursa yetki sahibi olur. Kanunla kurulmazsa bunlara kamu tarafından sponsor verilmesi yanlış olur.