Bir tıkla alışveriş tüketicinin hakkı

Kredi kartları günümüzde sanal dünyada da en çok tercih edilen ödeme aracı oldu. Kredi kartının gerçek anlamda POS cihazından geçmesini gerektirmeyen e-ticaret işlemlerinde, kredi kartı numarası ve kartın son kullanma tarihi bilgilerinin alışveriş için yeterli olması da bu noktada güven sorununu ortaya çıkarıyor. Çünkü alışveriş sitelerinin pek çoğu kredi kartı bilgilerini depoluyor ve korumasız veritabanları nedeniyle saldırı anında bu bilgilerin ele geçirilmesiyle tüketicilerin hesaplarından habersiz harcamalar yapılabiliyor. Bu da sektörün güvenlik standartlarını ve sistem açıklarını yeniden gözden geçirmesi gerekliliğini ortaya koyuyor.

Tüketiciler Birliği Onur Kurulu Başkanı Aydın Ağaoğlu, konuyla ilgili olarak, internet üzerinden yapılan ve mesafeli sözleşmeler kapsamına giren satışlarla çok sayıda tüketicinin mağdur olduğunu vurguladı. Genellikle kredi kartı bilgileri verilmek suretiyle yapılan alışverişlerde bilgisayar korsanları tarafından bilgilerin ele geçirilebileceğini söyleyen Ağaoğlu, bu kişilerin elde ettikleri bilgilerle yine internet üzerinden alışveriş yapabildiğini hatta kumar dahi oynayabildiklerini anlattı.

Tüketicinin en çok karşılaştığı sorunlardan birinin de bu tür dolandırıcılık faaliyetleri olduğunu dile getiren Ağaoğlu, “Bir diğer önemli sorun da tüketicinin görmeden aldığı ürünle ilgili karşılaştığı herhangi bir sorun sonrasında iadede yaşanan problemler. İnternet üzerinden yoğun talep gören firmalar, bu firmalar hiçbir şekilde üretici değiller. Hatta ithalatçı veya satıcı da değiller. Bunlar sadece aracı konumdalar. Bu sitelerin güvenli olması adına gerekli şartlar sağlanmamış” dedi.

Internet üzerinden alışverişlerde tüketiciden çok kamu otoritesine görev düştüğünü vurgulayan Aydın Ağaoğlu, şöyle devam etti: “Bu işi ciddi olarak, layıkıyla yapmak isteyen firmalar alınganlık göstermesin. Gereken önlemler alındığı takdirde, gerekli denetimler yapıldığı zaman, ciddi firmalar emin olsunlar ki, daha rahat çalışma imkanı bulacaklar. Bu pazar emin bir süreç içinde ilerlesin, belli kademede gelişsin; ama insanlar bu pazarı daha doğmadan yok etmesinler.”

Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinde “Mesafeli sözleşmenin akdinden önce aşağıdaki bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur” denilmektedir. Aynı maddenin (f) bendinde, teslimat ve ifanın nasıl yapılacağına ve varsa buna ilişkin masrafların tutarı ve kimin tarafından karşılanacağına dair bilgilerin tüketiciye verilmesinin zorunluluğu bildirilmiştir. Buna göre, tüketicinin en çok karşılaştığı sorunlardan biri olan teslimat süresinin özellikle tüketiciye yazılı ve bilgi olarak bildirilmesi zorunluluğu söz konusu.

* İnternet üzerinden alışverişte, kesinlikle tanınmış şirketlerden alışveriş yapın.

* Satın almak istediğiniz ürünün detaylı tanıtımı ve açıklaması olup olmadığını kontrol edin.

* 'Ürünü satın al'ı tıkladığınızda, mağazanın size, ek vergi ücreti, toplam fiyatı, ödeme koşulları, teslimat şartları gibi unurları net bir şekilde belirtmesi gerekir. Belirtilmiyorsa, ürünü almayın.

* Şifresini ve bilgilerini verdiğiniz kredi kartını kullandığınız sayfanın adres çubuğunda mutlaka HTTPS:// olmalıdır.

* Söz konusu sitede siparişi takip edebilmelisiniz.

4077 sayılı Kanun'daki Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 8. maddesi, “Tüketici; mal satışına ilişkin mesafeli sözleşmelerde, teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin malı reddederek sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Hizmet sunumuna ilişkin mesafeli sözleşmelerde ise, bu süre sözleşmenin imzalandığı tarihte başlar. Sözleşmede, hizmetin ifasının 7 günlük süre dolmadan yapılması kararlaştırılmışsa, tüketici ifanın başlayacağı tarihe kadar cayma hakkını kullanabilir. Cayma hakkının kullanımından kaynakla nan masraflar satıcı veya sağlayıcıya aittir.” diyor. Yani, tüketici yaptığı alışverişlerde memnun olmadığında, teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde hiçbir hukuki sorumluluk üstlenmeden, cayma hakkına sahiptir. Aydın Ağaoğlu da bu konuda, “Herhangi bir iade durumunda da aracı siteler tüketiciye 'ben üretici değilim, üretici firmaya ulaş'şeklinde cevap verebiliyorlar. Oysa yasaya göre tüketiciler mesafeli sözleşme kapsamındaki alışverillerini hiçbir gerekçe göstermeden iptal edebiliyorlar. Bu cayma hakkını bankaya da bildirin ki, banka da ödemeyi üstlenmemekle yükümlü” açıklamasını yaptı.

Tüketicinin bir ürünü alırken en çok dikkat etmesi gereken hususlardan biri de alışveriş yapılan sitenin güvenliğinin ulusal/uluslar arası sertifikalar ile sağlanmış olması. Vatandaşın özellikle bu konuya dikkat edilmesinin altı çizilirken, aynı zamanda internet sitesinin gerçekten uluslar arası sertifikaya sahip olduğundan emin olmak için de sertifikayı veren kuruluşun internet sitesine giderek, bu hususun teyit edilmesi öneriliyor.

Mesafeli Sözleşmeler kapsamında, ürünü alan kişinin kanuni hakkını kullanıp 7 gün zarfında iade yapabileceğini anlatan Ağaoğlu, bazen böyle durumlarda aracı olan sitenin tüketiciye parasını iade etmeyebildiğini söyledi. Tüketiciyi bu konuda uyaran Ağaoğlu, “Tüketicinin ürünü kanuni hakkını kullanarak, özel siparişler haricinde, 7 gün içinde ürünü teslim edebilir. Üstelik vatandaş iade sırasında her hangi bir bedel ödemez” diye konuştu.