Bol paraya rağmen kredi krizi kapıda

Avrupa Birliği Merkez Bankası (AMB) haftanın en önemli olaylarından birine imza atarak para musluğunu açtı ve 529 milyar avroluk Uzun Vadeli Refinansman (LTRO) Operasyonu düzenledi. 800 bankanın faydalandığı kararla, ekonomiyi teşvik etmek, bankaların sermaye yapılarını güçlendirmek ve istihdam yaratacak canlılığı sağlamaya çalışırken, bankaların tavrı istenen sonucun alınamadığını gösteriyor. Hafta içi Avro Bölgesi'nde bankaların AMB'ye yatırdıkları gecelik mevduatlar 776,9 milyar avro ile rekor kırdı. Bir önceki gece ise bu tutar 475 milyar avro olmuştu. Bankaların ECB'ye yatırdıkları gecelik mevduat tutarıyla ilgili daha önceki rekor seviye 17 Ocak'ta 528 milyar avroydu.

Avro Bölgesi bankalarının AMB'ye yatırdıkları gecelik mevduatlardaki yükseliş bölgenin borç krizine ilişkin kaygıların ve bankacılık sistemindeki gerginliğin sürdüğünü gösteriyor. AMB, geçen yıl 21 Aralık'ta ilk kez düzenlediği LTRO'da da 523 Avro Bölgesi bankasına 3 yıl vadeyle 489,19 milyar avro kredi imkanı yaratmıştı. Avro Bölgesi bankaları, ağır borç seviyelerine sahip ülkelerin çıkardığı tahvillerden kaynaklı potansiyel kayıplarla karşı karşıya bulunduğu için Avro Bölgesi borç krizinin baskısı altında bulunuyor. Bu ülkelerin en fazla sorun çıkaranı ise Yunanistan oldu. Yunanistan kaynaklı tahviller nedeniyle söz konusu bankalar 100 milyar avro zararı göze aldı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Jens Weidmann, AMB'nin bankalara 529,53 milyar avro kredi imkanı sağlamasının riskler içerdiği konusunda uyardı. Dünyanın en değerli rezervlerini bünyesinde bulunduran bankanın Başkanı, AMB'ye yazdığı mektupta krediler karşılığında gösterilen teminatlarla ilgili kuralların gevşetilmesinin risklerinden bahsetti. Gevşek kuralların daha fazla bankanın borçlanabileceği anlamına geldiği, AMB'nin geçen yıl aralık ayında düzenlediği Uzun Vadeli Refinansman Operasyonu'ndan (LTRO) 523 bankanın, son LTRO'dan ise 800 bankanın yararlandığına işaret edildi. Bu operasyonun bankayı daha fazla riske maruz bırakacağına dikkati çeken Weidmann, cömertçe sağlanan likiditenin bankaları riskli varlıklara yatırım yapmaya yöneltebileceği uyarasında bulundu.

Avrupa Merkez Bankası'nın 10 Mayıs 2010'daki Başkanı Jean-Claude Trichet merkez bankasının resmî ve özel tahvilleri satın almaya başlayacağını açıklamıştı. Tahvil piyasaları programı olarak adlandırılan bu uygulama iki bakımdan AMB'nin statüsüne ve yürürlükteki AB antlaşmasına aykırıydı. Çünkü merkez bankasının devlet finanse etmesi yasak. Aynı zamanda hükümetlerden talimat alması da. Fakat Fransa Cumhurbaşkanı ve Almanya Başbakanı Angela Merkel'in baskısıyla AMB bu kuralları çiğneyerek 2011 Temmuz'una kadar 70 milyar avroluk Yunan, Portekiz ve İrlanda devlet tahvili satın aldı. Banka izleyen süreçte ise İtalyan ve İspanyol de almak zorunda kaldı. Uygulama ile Avrupa Merkez Bankası'nın AB anlaşmasındaki sınırlarını aştığını vurgulayan uzmanlar, diğer bir taraftan ise kurumun başka bir seçeneğin kalmadığın da vurguluyor. Banka daha sonra ise Yeni Başkan Mario Draghi ile birlikte banka direkt devlet tahvili almak yerine bu işi bankalar aracılığı ile yapmaya karar verdi ve ilki 21 Aralık 2011'de olmak üzere şu ana kadar 2 tane uzun vadeli refinansman operasyonu düzenleyerek bankalara 1 trilyon avro kredi sağladı. Avro bölgesinde yer alan bankalar teminatla ilgili gevşetilen kurallar ile milyarlarca avroluk ucuz likiditeye kavuşmuş oldu.