Büyük güne 1 gün kala korkulan senaryo olursa

ABD'nin 14,3 trilyon dolara varan borçlanma tavanını yükseltmesi için son 1 günü kaldı. Ülke mayıs ayında bu limiti doldurmuştu ve şimdi bu borçlarını ödeyebilmesi için yeniden borçlanması gerekiyor ve bunun tek yolu da borçlanma limitinin yükseltilmesi. Tüm dünya bu soruna odaklanmış durumda. ABD'nin borç tavanı yükseltme krizi, sermaye piyasaları üzerinde baskıyı artırıyor. ABD 2 Ağustos'a kadar borç tavanını krizini çözmemesi durumunda temerrüde düşeceği belirtiliyor. Temerrüt riskiyle karşı karşıya kalan ABD'nin toplam iç ve dış borcu 14 trilyon doları mayıs ayında aştı.

Bu rakamın üçte ikisini kamu borcu oluştururken, borç yükünün üçte biri ise iç ve dış yatırımcıların satın aldıkları tahvil, bono ve hazine kâğıtlarından oluşuyor. ABD 14 trilyon dolarlık borç için yıllık 414 milyar dolar faiz ödüyor. ABD kâğıtlarına yatırım yapan yabancı ülkelerin toplam riski ise 4 trilyon doları buluyor. Bunun içinde 1 trilyon 152 milyar dolar ile ABD kâğıtlarına en çok yatırım yapan ülke ise Çin. Çin'i 906,9 milyar dolar ile Japonya takip ederken, üçüncü olan İngiltere'nin riski 300 milyar dolar olarak gösteriliyor.

Petrol ihraç eden ülkeler Brezilya, Rusya, Kanada ve Hong Kong'un elinde tuttuğu toplam kâğıt miktarı 100 milyar ile 280 milyar dolar arasında değişiyor. ABD kâğıtlarını elinde bulunduran ülkeler borç tavanı krizinde iki tehlike ile karşı karşıya kalıyor. ABD kâğıtlarına ilginin azalması durumunda faizlerin yükselmesi ihtimali doğarken, iç pazarda ekonomik büyümelerini yavaşlatacak. Talebin düşmesi ise doları uluslar arası para birimleri karşısında aşırı değersiz kılacağı gibi son günlerde bu korku ile rekor üzerine rekor kıran altının da büyük bir sıçrama yapacağı belirtiliyor.

Uzlaşma olmazsa ülke içerisindeki en büyük riskler ise ülke salı gününden itibaren ödeme yapamayacak. Memur ve emekli, maaş alamayacak, vadesi gelen borçlar ödenemeyecek. Bu korku ile dolar, Japon, Çin ve İsviçre paraları karşısında değer kaybediyor. Borç krizi yüzünden başı dertte olan Avrupa ortak para birimi avro bile dolar karşısında prim yapıyor. Tırmanan altın fiyatı, yatırımcının borç krizinin büyümesinden ne kadar korktuğunu yansıtıyor. Altının ons fiyatı bin 632 doları aşarken hisse senedi borsalarında da tansiyon yükseliyor. Hisse senetleri Avrupa, Asya ve ABD borsalarında da değer kaybediyor.

Uzmanlar 2 Ağustos'a kadar uzlaşma sağlanamaması durumunda da piyasaların çökebileceğine ihtimal vermiyor. ABD, 1979 yılının nisan ve mayıs aylarında da borçlanma limitine takılmıştı. Ödeme yapamayan ABD üç büyük borç tahvilinin faizini ödeyememiş, ama ülke ekonomisi batmamıştı. Sermaye piyasasında türbülansa yol açabilecek tehlikelerin başında beklenti endeksleri geliyor. Bunun bir uyarı olduğuna dikkat çeken ekonomistler, bu durumda hisse senetlerinin hızla değer kaybedebileceğini ve bunun da yeniden beklenti endekslerine yansıyacağını ve bu gelişmenin bir sarmal halinde Amerikan ekonomisini dibe vurdurtabileceğini hatırlatıyorlar.

ABD'de Tesilciler Meclisi Başkanı John Boehner'in borçlanma limitini 900 milyar dolar arttırılması düşünülen dün mecliste onaylandı fakat iki saat sonra aynı plan Senato tarafından reddedildi. Şimdi gözler Demokrat Çoğunluk Lideri Harry Reid'in hazırladığı plan teklifine çevrildi. ABD Başkanı Obama'nın de desteğini alan planını, Senato'daki Cumhuriyetçi Azınlık Lideri Mitch McConnell tarafından daha önce teklif edilen "yedek plan"daki bazı bölümleri içine katarak revize eden Reid, şimdi planını Senato'da en geç pazartesi gününe kadar oylamaya sunup onaylatmayı amaçlıyor. Reid'in revize ettiği planın, ABD Başkanı Obama'ya borçlanma limitini üç aşamada yükseltmesi için yetki veriyor. Reid, yaptığı açıklamada, "Son tren istasyondan kalkıyor ve bu, temmerüde düşmeyi önlemek için son şans" ifadesini kullandı. Cumhuriyetçi muhataplarını, müzakere etmede isteksiz davranmakla eleştiren Reid, "Uzlaşı olmadıkça ve plan teklifimi reddettikleri müddetçe, bir ekonomik felakete doğru gidiyoruz" şeklinde uyarıda bulundu.

ABD'de borç tavanı anlaşmazlıklarının devam etmesi ve temerrüt baskısının artmasıyla S&P 500 bir yılın en sert düşüşünü kaydetti. Haftanın tümünü aşağıda geçiren ABD hisseleri, S&P 500 Endeksi'nde de derin kayıplara yol açtı. Standard&Poor's 500 Endeksi geçtiğimiz hafta 1 yılın en sert düşüşüne işaret etti. S&P 500'de yer alan 10 sektör grubunun hepsi birden haftayı aşağıda tamamlarken, endeksin haftalık kayıbı da yüzde 2.1'i aştı. Bin 292 puana gerileyen Endeks, 2 Temmuz 2010'dan bu yana en sert haftalık düşüşüne imza attı. 537 puan kaybeden Dow Jones Endeksi ise yüzde 4,2 değer kaybederek 12 bin 143 puandan işlem gördü. Korku endeksi olarak da bilinene Chicago Borsası Volatitilite Endeksi yüzde 44 artışla 25,25 seviyesine yükseldi ve Mayıs 2010'dan bu yana en büyük sıçramasını kaydetmiş oldu.