Büyümeyle birlikte kriz korkusu da artıyor

Dünya ekonomisinin küresel krizden çıkış zamanı herkes tarafından merak ediliyor. Krizin etkilerinin en ağır hissedildiği 2008 yılı dünya ekonomisi açısından kara bir leke olarak tarih sayfalarındaki yerini alırken, 2009 yılı ise daha iyimser bir havada geçiyor. 2009 yılında yaşanan gelişmeler IMF ve OECD'nin küresel büyümeye yönelik tahminlerini yukarı yönlü revize etmesine neden oldu. Fakat yılın üçüncü çeyreğinde küresel büyüme tahminleri yukarı yönlü güncellense de, büyümeye ilişkin aşağı yönlü riskler sürüyor. Özellikle gelişmiş ülkelerin özel kesim talebinde kalıcı bir iyileşme olmaması, mali ve parasal teşvik politikalarının terk edilmesi ile emtia fiyatlarının olası seyri küresel büyümenin sürdürülebilirliğine yönelik endişeleri artırıyor. Avro bölgesindeki toparlanmanın ABD'ye kıyasla daha sınırlı ve gecikmeli olması öngörülürken, gelişmekte olan büyümeye ilişkin revizyonun daha iyimser olduğu dikkat çekiyor. Gelişmiş ülkelerin özel kesim talebinde kalıcı bir iyileşme olmaması, mali ve parasal teşvik politikalarının terk edilmesi ile emtia fiyatlarının olası seyri küresel büyümenin sürdürülebilirliğine yönelik endişeleri artırıyor.

IMF ve OECD'nin yaptığı tahminlere göre Euro bölgesindeki toparlanmanın ABD'ye kıyasla daha sınırlı ve gecikmeli olması bekleniyor. Yukarı yönlü güncellemeye karşın tahminler, toparlanmanın yavaş ve kademeli olacağı görüşünü teyit ediyor. Merkez Bankası, yılın son enflasyon raporunda IMF, OECD büyüme verilerine yer verdi. Rapora göre IMF'nin daha önce yüzde 1,4 küçülme olarak öngördüğü büyüme tahmini, yüzde 1,1 küçülme olarak revize edildi. 2010 yılı için ise yüzde 2,5'lik büyüme tahmini, yüzde 3,1 oldu.

OECD'nin tüm OECD bölgesi için 2009 yılı küçülme tahmini yüzde 4.1 iken, bu oran yüzde 3.7 küçülme olarak öngörüldü. Yüzde 0.7 büyüme öngörüsünde bulunulduğu 2010 yılı için ise yeni bir tahminde bulunulmadı. Gelişmekte olan ülkelere yönelik tahminler ise daha iyimser bir revizyona tabi tutuldu. 2009 yılı için yüzde 1,5 büyümenin beklendiği gelişmekte olan ülkelerde, yeni tahminler yüzde 1,7'lik büyümeye işaret ediyor. 2010 yılında ise yüzde 4,7 olan büyüme tahmini, yüzde 5,1 büyüme olarak öngörüldü.

Yılın üçüncü çeyreğinde küresel büyüme tahminleri yukarı yönlü güncellense de, büyümeye ilişkin aşağı yönlü risklerin sürdüğüne işaret eden Merkez Bankası, yılın son enflasyon raporunda dış talebin zayıf seyrini uzun bir müddet koruduğu görünümün esas alınmaya devam edileceğini açıkladı. Özellikle gelişmiş ülkelerin özel kesim talebinde kalıcı bir iyileşme olmaması, mali ve parasal teşvik politikalarının terk edilmesinin risk oluşturduğunu vurgulayan Merkez Bankası'na göre diğer bir risk unsuru ise emtia fiyatlarının olası seyri olacak.

Enflasyon Raporu'nda başta ham petrol olmak üzere, emtia fiyatlarının ekonomik toparlanma ile birlikte tırmanışa geçmesinin mümkün görünmediğini ifade eden Merkez Bankası, küresel ölçekte uygulanan parasal genişlemenin yol açtığı likidite bolluğu ve getiri arayışında olan spekülatif sermayenin bir kısmının emtia piyasalarına yönelme ihtimali, fiyatlar üzerinde dalgalanma yaratabilecek önemli bir risk unsuru olarak değerlendirildiğini kaydediyor. Merkez Bankası'na göre söz konusu senaryonun gerçekleşmesi ve süreklilik kazanması, büyümeyi olumsuz etkileyebileceği gibi küresel ölçekte enflasyon üzerinde baskı oluşturabilecek.

Küresel büyüme tahminlerinin yukarı yönlü revize ettiği bir ortamda otomotiv şirketlerinden gelen veriler, özel kesim talebinde kalıcı bir iyileşme olmadığını gösteriyor. Özellikle ABD'deki finans kesiminden gelen bilançolar sonrasında havaya giren küresel ekonomi, otomotiv şirketlerinin üçüncü çeyrek karlarını görünce tedirgin oluyor. Satışlar açısından Avrupa'nın en büyük otomobil grubu olan Volkswagen'den yapılan açıklamada, geçen yıl temmuz-eylül dönemini kapsayan çeyrekte 1,2 milyar avro kar eden şirketin bu yıl aynı dönemde 172 milyon avro (253 milyon dolar) kar elde ettiği bildirildi. Walfsburg merkezli şirketin satışları da geçen yılla karşılaştırıldığında yüzde 10,3 düşerek 29 milyar avrodan 26 milyar avroya geriledi. Alman kamyon ve otobüs üreticisi MAN'in 3. çeyrek net karı da yüzde 98 düştü. Şirketten yapılan açıklamada, geçen yıl 3. çeyrekte 302 milyon avro kar elde edildiği bu yıl söz konusu çeyrekte 6 milyon avro (8,8 milyon dolar) kar ettiği bildirildi. Şirketin gelirleri de söz konusu dönemde yüzde 14 düşerek 3,6 milyar avrodan 3,1 milyar avroya geriledi.

Japonya'nın 4. büyük otomobil şirketi Mazda ise nisan-eylül aylarını kapsayan bu yılın ilk yarısında 20,8 milyar yen (230 milyon dolar) zarar açıkladı. Bir yıl önce aynı dönemde şirket 29,5 milyar yen kar elde etmişti. Zararda, Çin'deki satışların yüzde 35 artışına karşın, küresel talepteki zayıflama etkili oldu. Mazda'nın ilk 6 ayda küresel satışları yüzde 37 azaldı. Japonya'da iç piyasada ise satışlar yüzde 15 düştü. Şirket karşı karşıya kaldığı zayıf talep ve yenin değer kazanmasının deniz aşırı karını eritmesine karşın, maliyetleri azaltmaya çalışıyor. Buna paralel olarak, şirket bu yıl geneli için zarar tahminini de 26 milyar yenden 17 milyar yene çekti.

Japonya'nın en büyük ikinci otomobil üreticisi Honda'nın karı ise, 3. çeyrekte yüzde 56,2 düştü. Honda'dan yapılan açıklamada, geçen yıl temmuz-eylül aylarında 123,3 milyar yen olan şirketin karının 54 milyar yene (587 milyon dolar) gerilediği bildirildi. Şirketin karının azalmasında, küresel kriz sırasında otomobil satışlarının azalmaya devam etmesi ve güçlü yenin denizaşırı piyasalarda satışları düşürmesi etkili oldu. Satışlar söz konusu çeyrekte yüzde 27,2 düşüş kaydetti. Ancak Çin, Hindistan ve Japonya'da arttı. Bu arada, Honda tüm yıl için büyüme tahminlerini revize etti. Şirket, mart ayı sonunda bitecek mali yıl için 40 milyar yen (435 milyon dolar) olan kar tahminini 155 milyar yene (1,7 milyar dolar) çıkarttı. Şirket, bu yıla ilişkin satış tahminini de 3,4 milyon araca yükseltti.